વાર્તાલાપ

પત્ની એટલે પગરખું??

2012-02-17T09:00:00.000+05:30

-ભજમન

આહાસ્યલેખકો એમના મનમાં શું સમજતા હશે? મને આ પ્રશ્ન કાયમસતાવતો હોય છે. હું કોઇ લેખિકા નથી કે નથી મારા “એ” કોઇ હાસ્યલેખક, પરંતુ હું જ્યારે જ્યારે કોઇ હાસ્યલેખ કે હળવો કટાક્ષ

લેખ અથવા હાસ્યલેખનુંપુસ્તક વાંચું છું તો એક વાત ઊડીને આંખે વળગે તેવી સ્પષ્ટ થાય છે કે હાસ્ય

લેખકની પત્ની કદીન બનવું. આ વાત ફક્ત હાસ્ય લેખકોને જ નહીં પરંતુ મંચ પર ઊભા રહીને હાસ્ય

કાર્યક્રમ આપતાહાસ્ય કલાકારો કે મિમિક્રી આર્ટીસ્ટ અને ટીવી પર આવતા રીયાલીટી શૉમાં ટુચકા કેજૉક્સ સંભળાવતા કલાકારોને પણ એટલી જ લાગુ પડે છે. તમે મારો ઈશારો તો સમજી જ ગયાહશો કે હું કઇ બાબતનો નિર્દેશ કરવા માગું છું.

હા.તો મને જે વાત પ્રત્યે સખ્ત નફરત છે, વાંધો છે, વિરોધ છે, તે એ કે આ લેખકો, કળાકારો પોતાનીધર્મપત્નીને શા માટે શિકાર બનાવતા હશે. વ્યંગબાણનું નિશાન શું ? તો કે પત્ની. ઘર-કંકાસમાં વિલન કોણ? તો કે પત્ની. હાસ્યાસ્પદ પરિસ્થિતિ કે સંજોગોના કેંદ્રસ્થાને કોણ? તો કે પત્ની. ભલેને તે ચુમ્માળિસ કીલો વજનનું સુકલક્ડી શરીર ધરાવતી હોય, પણ જાહેરમાં તેને હીપોપોટેમસ સાથે સરખાવાય! પત્ની ભલે ચિત્તાકર્ષકરૂપલલના હોય પણ મંચ પરથી તેને કાણી, કુબડી, શુર્પણખા કે હીડમ્બા જેવી, એવાં તરેહ તરેહનાંવિશેષણો અપાય! શાંત અને સરળ સ્વભાવની માનુનીને કર્કશા, ઝઘડાખોર, ક્લેષી કે કંકાસણી તરીકે વર્ણવાય! અલ્યા ભાઇ, હાસ્યનિષ્પન્ન કરવા માટે તમને પત્ની સિવાય બીજું કોઇ પાત્ર જ નથી મળતું? તમારી પત્ની માટે તમને પ્રેમ ન હોય તો કાંઇ નહિ પરંતુ તલભર પણ માન નથી? એ તમારા બાળકોની મા છે, તમારી ટુંકી આવકમાંથી વટભેરકરકસરથી ઘર ચલાવતી ઘરરખ્ખુ ગૃહિણી છે. તેને માટે તમારા દિલમાં જરા પણ સન્માન નથી? આવી કંગાળ માનસિકતા છે તમારી?

સ્વ.જ્યોતિંદ્રદવે પોતાના દુર્બળ તન પર કટાક્ષ કરી લેતા પણ અર્ધાંગનાને વ્યંગથી અળગી રાખતા. જો આહાસ્યકારો પત્નીને પોતાની પ્રેરણામુર્તિ સમજતા હોય તો તેને લાડ કરાય, કે શંખણી તરીકે ચિતરાય! આ લોકોઆપણા કવિઓ પાસેથી કેમ કાંઇ પાઠ નથી લેતા? પોતાનીપ્રેમિકા-પત્ની-પ્રેરણામૂર્તિને કેવા મનોહર શબ્દ-પુષ્પોથી સજાવતા હોય છે! યાદ કરો, કવિ શ્રી બરકત વીરાણી-“બેફામ”નીઆ અમર રચના “તારી આંખનો અફીણી, તારા બોલનો બંધાણી, તારા રૂપની પુનમનો પાગલ હું એકલો...”. એક તો એવો વિરલ હાસ્ય લેખક-કલાકારબતાવો જેણે સ્વપત્નીનાં ગુણગાન ગાયાં-લખ્યાં હોય!

એવું નથીકે આ રોગ આપણા દેશમાં જ છે, રીયાલીટી શૉમાં પાકિસ્તાનથી આવેલા જોકરોએ પણ પોતાની બેગમની પત્તરખાંડવામાં કાંઇ બાકી નથી રાખ્યું.

“અરે! તુંઆ જોકર શબ્દ ના વાપર.“ મારા ખભા પાછળથી ડોકિયું કરી ચોરીછૂપે વાંચતા મારા પતિદેવથી

એક્સ્પર્ટકોમેંટ કર્યા સિવાય ન રહેવાયું.

“કેમ? આમાં ખોટું શું છે? જૉક કરે તે જૉકર!”

“એ ખરું, પણ સામન્યતઃ આ શબ્દકોઇને ઊતારી પાડવા માટે વપરાય છે.”

“આમાનસિકતા જ બદલવાની જરૂર છે. સ્વ. રાજકપૂરે જોકરને સાચો સંદર્ભ આપ્યો છે. જોકરસન્માનનો અધિકારી છે. અને મિસ્ટર! તમે ઑડિટર બની રહો, એડિટર બનવાનું કોણે કીધું? હજી મેં મારું લખાણપૂરું પણ નથી કર્યું અને તમે લાલ પેંસિલ લઇને બેસી ગયા!”

“પણ તું આમ પતિઓને સાવ ઉતારી પાડે, તે કેમ ચાલે! અમારી પતિ-ક્લબ રામ જેવા આદર્શ પુરુષ થી શરુ થઇ હતી.”

“રામ! એક આદર્શ પુરુષ?! રહેવા દો! હું કાંઇ બોલીશને તો કોઇની ધાર્મિક લાગણી દુભાશે!”

“ના ના! તું તારે બોલને, મારી ધાર્મિક લાગણી બહુ મજબૂત છે. તે એમ નાની નાની વાતમાં નહિ દુભાય.”

“રઘુવંશનાયુવરાજકુમારને પરણીને સીતાએ શું મેળવ્યું? તો કે પરણીને તરતવનવાસ! એ પણ પૂરાં ચૌદ વર્ષનો! મહેલોમાં રહેવાવાળી અને ઠાઠમાઠથી ઉછરેલી સુકોમળ કન્યાનેઝૂપડીમાં રહેવાનું મળ્યું, રેશમી,મખમલનાં વસ્ત્રોને બદલે વલ્કલ વસ્ત્રો પહેરવાનાં મળ્યાં,મેવા-મીઠાઇને બદલે ઘાસપૂસ ને ફળ ખાવાના મળ્યાં, રથમાં સહેલકરવાને બદલે વગડામાં ઠોકરો ખાવાની આવી, સોને મઢેલા છત્રીપલંગ અને સો મણ રૂની તળાઇને બદલે જમીન પર ઘાસની પથારીમાં સુવાનું મળ્યું, એક વખત બાપડીને સુવર્ણ મૃગથી રમવાની ઈચ્છા થઇ તો અપહરણ થઇ ગયું! જો કેરાવણ ખાનદાન હતો...”

“રાવણ, અને ખાનદાન?!”

“હા. સત્તરવાર ખાનદાન. સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને પાતાળલોક એમ ત્રિલોક વિજેતા, ચાર વેદોનોજાણકાર, મહા તપસ્વીરાજા. જેણે પોતાની પ્રજાને સુખ સમૃધ્ધિમાં રાખી હતી. લંકા સોને મઢેલી અમસ્તી નો’તી કહેવાતી! એ રાવણ સીતાનું અપહરણ કરીને પોતાના મહેલમાં સીધો શયનખંડમાં નલઇ ગયો, પણ પોતાના રાજ્યની સીમાની બહાર સુંદર ઉપવનમાં-અશોક વાટિકામાં- ઉતારોઆપ્યો. સેવા માટે દાસીઓ રાખી અને કદી સીતા સન્મુખ ઉપસ્થિત ન થયો પણ દાસી દ્વારાપોતાની રાણી થવા સમજાવતો રહ્યો. એક ચક્રવર્તી રાજા પ્રેમની ભીખ માગતો રહ્યો! ક્યારેયબળજબરી ન કરી. અને સીતાને રાવણથી છોડાવી રામે શું કર્યું? તો કે આગમાં ધકેલી! અગ્નિપરીક્ષા લીધી! છટ્ ! અનેઆટલું ઓછું હોય તેમ ગર્ભવતી સીતાનો વિના વાંકે ત્યાગ કર્યો! શું સુખ મળ્યું આદર્શપુરુષ, આદર્શ પતિ રામ તરફથી એ તો બતાવો?”

“વેલ, આવું તો મેં ક્યારેય વિચાર્યું જ ન હતું! પણ મહેરબાની કરીનેતું આ બધું તારા આર્ટિકલમાં ન લખતી નકામા પેલા દળવાળા,
બળવાળા અને ધજાવાળા તારી સામે મોરચો લઇને આવશે!”

“અરે! પણ મેં જે કાંઇકહ્યા તે દરેક પ્રસંગ તુલસીદાસજીએ રામાયણમાં વર્ણવેલા છે. મેં કોઇ અતિશયોક્તિ નથીકરી કે નથી મારા મનમાંથી ઘડીને કહ્યા. અને મેં ખોટું શું કહ્યું છે? આદિ કાળથી પુરુષજાત પત્નીને પગનું પગરખું સમજતી આવી છે. મન ફાવે ત્યારે પહેર્યુંઅને મન ફાવે ત્યારે ફેંકી દીધું. લાગ આવે તો બે-ચાર જોડી વસાવે! એનીવે, તમે હવે તમારા આઇપેડમાં ગેમ રમો મારા લેપટોપામાં ડોકિયું ના કર્યા કરતા!”

====èç====

HAPPY VALENTINE'S DAY!

2012-02-14T07:00:00.000+05:30

MY SWEETEST VALENTINES !

મારા દોહિત્રો અનય મુનશી અને ધીમહિ જોષી!

છૂના હૈ આસમાન - 3, HATS OFF TO YUVRAJSINGH !

2012-02-10T09:00:00.052+05:30

( ઘણા લાંબા ગાળાના વિયોગ પછી પુન: વેબની દુનિયામાં સક્રિય થતાં આનંદ અનુભવું છું. મારી ગેરાહાજરીમાં પણ અનેક મિત્રોએ "વાર્તાલાપ" ની મુલાકાત લીધી છે તેની હું સહર્ષ નોંધ લઉં છું અને તેઓ સર્વેનો અંત:કરણથી આભાર માનું છું. આશા છે આમ જ આપ સર્વેની પ્રેમવર્ષા થતી રહેશે. )

'છૂના હૈ આસમાન' શ્રેણીમાં આપણે એવી વીરલ વ્યક્તિઓની નોંધ લઇએ છીએં કે જેઓએ જીવનમાં અમાપ સંઘર્ષનો સામનો કરીને પણ શ્રેષ્ઠતા પામવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. આજે એવા એક બહાદૂર લડવૈયા ક્રિકેટર શ્રી યુવરાજસિંઘ ને બિરદાવશું અને તેના મજબૂત મનોબળને નમન કરશું!

"TOUGH TIMES DON'T LAST, TOUGH MEN DO!"

"ટફ મેન" ક્રિકેટર શ્રી યુવરાજસિંઘ

બીડું ઝડપ્યું છે તો મુઠ્ઠી દબાવીને રાખો.

સામનો કરવા છાતી ફૂલાવીને રાખો.

આપશે માર્ગ સ્વયં વિઘ્ન ખસીને ઘાયલ,

છે શરત એટલીકે જુસ્સાને ટકાવી રાખો.

ગઈ કાલે કોઈ પણ કારણે થાકવાથી અથવા છોડી દેવાથી,

અધૂરા રહેલા કામો પૂરા કરવા માટે...

જીવનમાં ખૂટતું બધું જ મેળવવા માટે....

મળેલી તકનો ઉપયોગ કરી સફળ થવા માટે....

અમારી અંત:કરણપૂર્વકની શુભેચ્છાઓ!!

(કવિ ?)

Bhavesh Pandya ઉપરની પંક્તિઓ ભાઇશ્રી ભાવેશ પંડ્યાના fb સ્ટેટસ પરથી. તેઓને રચનાકાર ની જાણ નથી. આપને જાણ હોય તો જણાવવા કૃપા કરશો.

ભજમનનાં ભોળકણાં- 9

2011-09-02T09:00:00.012+05:30

છપ્પા

નેતા થયા ને લેતા થયા, પવન દિશે વ્હેતા થયા.

વચન દાને થયા ઉદાર, પાલન પ્રત્યે સાવ ઉધાર.

મેંઢક પેઠે પલટે પક્ષ, ભજમન તેવાનો કરે દુર્લક્ષ.

કર્મયોગી થયા સ્વર્ણભોગી, વિલાસપ્રેમી વળી શાના જોગી?

જર-ઝવેરાતના સંઘરે ઢગ, નીતિ છાંડી થયા ઠગ.

તો ય કહે સ્વને બાબા, ભણે ભજમન એવા નર કાબા.

31/08/2011.

ભાળ નથી કોઇ..

2011-08-26T09:00:00.001+05:30

અચંબો આ શહેરને, આંદોલનનો નથી કોઇ

અજંપો વિખુટા પુત્રનો, પિતાને ભાળ નથી કોઇ

ભ્રષ્ટાચાર, કોમવાદ, રાજકીય ખૂનામરકી,

દમકલ, સીપાહી, સરકાર, શાંત નથી કોઇ

ના નદીઓ, ના પહાડો, રહ્યું અહિં ન કોઇ બાકી

ન ગોળીઓ, ન દંડૉ, લીડરને આંચ નથી કોઇ

બેટા, બેટા! ઘમસાણમાંથી ચીસ કોઇ ચમકી

ભાગંભાગમાં પગ તળે કોણ? જાણ નથી કોઇ

અથડામણના શોરમાં સ્તબ્ધતા આવી ભટકી

પુત્રના દેહ પર પિતા, ગોળીને દયા નથી કોઇ.

-ભજમન

ડીએનડી

2011-08-12T09:00:00.005+05:30

( સુખી દામ્પત્ય જીવન માટે પતિ-પત્ની વચ્ચેના નાજુક સમ્બન્ધોના વિલક્ષણ પાસાંઓની સમજણ આપતો લેખ. ગંભીર વાતો, હળવાશથી! -ભજમન )

ડીએનડી

-ભજમન

“પપ્પા, કેક તો કાપી પણ શેમ્પેન વગર સેલીબ્રેશન અધુરું ગણાય.”

“એટલે તું શેમ્પેન લાવ્યો છે? “

“હા. પપ્પા, સમીરભાઇ શીવાસ રીગલની આખી બોટલ લાવ્યા છે.”

અને શેમ્પેનની છોળો સાથે મનહરલાલ અને મંજરીબેનની પચાસમી લગ્નતિથિ બધાએ સહકુટુમ્બ ઉજવી. મનહરલાલ અને મંજરીબેનનાં ત્રણ સંતાનો સમીર, મેઘા અને મલય. એંજિનીયર થઇને સમીર અમેરિકા ગયો અને સીલીકોન વેલીમાં જ સેટલ થયો હતો. તેની પત્ની શીતલ અને અઢાર વર્ષની પુત્રી મીતાલી પણ આ ઉજવણીમાં ભાગ લેવા આવ્યાં હતાં. બેંગલોરથી પુત્રી મેઘા અને જમાઇ રાકેશકુમાર બાળકો યેશા અને યમલ સાથે આવ્યા હતા. મલય અને માનસીએ ખૂબ ઉત્સાહપૂર્વક આખા પ્રસંગનું આયોજન કર્યું હતું. આ બહાને એક કુટુમ્બ મેળો થયો હતો.

ડીનર પછી બધા બંગલાની લોનમાં ખુરશીઓ નાખી બેઠા હતા. શીતલ, મેઘા અને માનસી એક બાજુ ધીમે અવાજે પરસ્પર સમાચારની આપ-લે કરતા હતા. મલય-માનસીના લગ્ન પછી ચાર વર્ષે આખો પરિવાર એકઠો થયો હતો. સમીર, મલય અને રાકેશકુમાર હાથમાં ડ્રીંક્સના ગ્લાસ લઇને વાતોમાં મશગુલ હતા. મંજરીબેન આવીને મનહરલાલની બાજુની ખુરશી પર ગોઠવાયાં.

“યેશા-યમલ સૂઇ ગયાં?” મનહરલાલે પૂછ્યું.

“ના,ના. વીડીયો ગેમ રમે છે.”

આ બધાથી બોર થતી મીતાલી મનહરલાલ પાસે આવીને બેઠી અને બોલી,

“દદ્દુ! આઇ વૉન્ટ ટુ નૉ વ્હૉટ્સ ધ સીક્રેટ ઑફ યૉર લોંગ લોંઑંઑં..ગ મેરીડ લાઇફ ?”

મીતાલીના પ્રશ્ને બધાનું ધ્યાન ખેંચાયું. સમગ્ર પરિવારના કાન મનહરલાલનો જવાબ સાંભળવા સરવા થયા.

“બેટા, સુખી લગ્નજીવન માટે પરસ્પરનો સ્નેહ અને અતૂટ વિશ્વાસ ખુબ જરૂરી છે.”

“યૂ મીન તમે ક્યારે પણ ઝગડ્યા જ નથી?”

“હા. ઝગડ્યાં છીએ ને! ઘણીવાર. કેમ મંજરી? પણ એ ઝગડાએ કદી મોટું સ્વરૂપ ધારણ નથી કર્યું કે અમે નથી થવા દીધું. બે વ્યક્તિ કાયમ સાથેને સાથે રહેતી હોય તો ક્યારેક તો વાસણ ખખડે ય ખરાં. પતિએ પત્નીની મરજી મુજબ જ વર્તવું જુવે કે પત્નીએ પતિનો પડ્યો બોલ ઝીલવો જોઇએ તે જરૂરી નથી. સહજીવનમાં બંનેને પોતાના સ્વતંત્ર અભિપ્રાય ધરાવવાનો હક્ક છે. મતભેદ હોઇ શકે મનભેદ નહીં.”

“હોલ્ડ ઑન! વ્હૉટ્સ ધીસ મટભેદ એંડ મનભેદ?”

“મીતાલી! મટભેદ નહીં, મતભેદ. મીનીંગ ડીફરંસ ઑફ ઓપીનિયન. વિચાર ભેદ. પતિ-પત્ની બધી જ બાબતમાં સહમત થાય તે જરૂરી નથી, બંને વચ્ચે મતમતાંતર હોઇ શકે. પરંતુ ઉભયનાં દિલ હમેશાં એક જ સરગમ છેડતાં હોય. લાઇક, મિલે સૂર મેરા તુમ્હારા, તો સૂર બને હમારા. ”

“પપ્પા! તમે મીતાલીના પ્રશ્નનો જવાબ ના આપ્યો. તમારા સફળ સહજીવનનું રહસ્ય શું છે? “ માનસીએ પૂછ્યું.

“અમારા લાંબા શાંતિમય અને સુખમય લગ્નજીવનનું રહસ્ય છે ડી એન ડી.

“દદ્દુઉ! આઇ નૉ અ‍બઉટ DNA, પણ આ D N D એટલે શું? “

“મીતાલી, લગ્ન પછી અમે હનીમુન પર ઊટી ગયાં હતાં. ત્યાંની સારામાં સારી હૉટેલમાં ઊતર્યાં હતાં. રાત્રે સૂતાં પહેલાં મેં રૂમના દરવાજા બહાર “DO NOT DISTURB” નું લટકણિયું મુક્યું. મંજરી આ પહેલાં કોઇ હૉટેલમાં ગઇ ન હતી. આથી મંજરીએ આ લટકણિયાનો અર્થ પૂછ્યો હતો. જેની અત્યારે તો તમને બધાને ખબર જ છે. આ પછી ઘણા વખત પછી એકવાર રાત્રે હું અમારા બેડરૂમમાં સુવા...........”

“શું તમે પણ આ વાત ઉખેળીને બેઠા !? બસ કરો.” મંજરીબેને કૃત્રિમ રોષ સાથે મનહરલાલને ટોક્યા.

“ઓ દાદી! કહેવા દો ને. ઇટ ઇઝ ઇંટરેસ્ટીંગ!” મીતાલીએ વિરોધ નોંધાવ્યો.

“હા, હા. મમ્મી! આતો અમને પણ ખબર નથી.” મલયે સૂર પુરાવ્યો.

“ના, ના. કહેવા દે મને. હવે આ બધા મેચ્યૉર છે.”

“નક્કી તમને દારૂ ચડ્યો છે!” છણકો કરતાં મંજરીબેન ગુસ્સામાં ઊઠીને બંગલામાં ગયાં.

“હા તો એકવાર રાત્રે હું અમારા બેડરૂમમાં સુવા ગયો. જોયું તો મંજરી ઓઢીને સૂતી હતી અને બાજુમાં “DO NOT DISTURB” નું લટકણિયું મુક્યું હતું....”

“હુંહુંહું.....” મીતાલી મોં પર હાથ રાખીને હસી પડી.

“શશ્ શ્ સ સ .” શીતલે નાક પર આંગળી મુકી તેને ચૂપ રહેવાનો ઇશારો કર્યો.

“મેં તેના કપાળ પર હથેળી મુકી તપાસ્યું કે તાવ-બાવ તો નથી ને? પણ કપાળ નોર્મલ હતું આથી હું પણ સૂઇ ગયો. સમયાંતરે પતિ-પત્ની વચ્ચે આવા લટકણિયાની પણ જરૂર નથી રહેતી. પરસ્પરનું સાયુજ્ય એટલું મજબૂત થઈ જાય કે વગર બોલે એક-બીજાના મનની વાત સમજાય જાય. તન ભલે જુદાં હોય પણ મન એકરૂપ હોય, તદ્રૂપ હોય,”

“વાઉઉઉવ...! બટ દદુઉ..... “

“ચીલ, મીત! લેટ હીમ ફીનીશ!” સમીર ખલેલ સહન ન કરી શક્યો.

“ઓહ્ સૉરી ! પ્લીઝ કંટીન્યુ.”

“એમ નથી કે અમારા જીવનમાં આંધી-તુફાન નથી આવ્યાં. આર્થિક, સામાજિક, શારીરિક, માનસિક પ્રોબ્લેમ્સ અને ટેંશન અમે બંને એ સાથે રહીને અનુભવ્યાં છે અને તેનો સામનો કર્યો છે. પરંતુ વિકટ પરિસ્થિતિ પતિ-પત્ની ને વધારે નજદિક લાવે છે. પરસ્પર સ્નેહ અને અંડરસ્ટેંડીંગ વધે છે. પ્રસંગોપાત નાની મોટી રકઝક કે બોલાચાલી થાય, રીસામણા અને મનામણાં પણ થાય. આવે વખતે પણ ડીએનડી નો વાવટો ફરકે પણ ત્યારે એનો બીજો જ અર્થ થતો હોય છે.”

“બીજો અર્થ? યુ મીન અનધર મીનીંગ? વ્હોટ દદ્દુ?”

“હમેશ ડીએનડી એટલે ડુ નોટ ડીસ્ટર્બ જ હોય એવું નથી, કોઇવાર ડીએનડી નો અર્થ ‘ડાર્લિંગ, નાવ ડુ ઇટ’ પણ થાય.”

“હુર્રેર્રેર્રે.....” મીતાલી નાચી ઉઠી.

===èç===

10/8/2011.

ભજમનનાં ભોળકણાં- 8

2011-07-01T09:00:00.007+05:30

(આજે ભોળકણાંમાં છપ્પો પ્રસ્તુત છે.)

એક સેવકને જબરી ટેવ, વાતેવાતે અનશન સેવ,

સભા ભરી મચાવે શોર, વ્હાણું વા'તા નાસે જ્યમ ચોર

આવા સેવકથી રે'વું દૂર, ભણે ભજમન આ જ વાતનો સૂર.

સાંજે શું બનાવું ?

2011-06-24T09:00:00.006+05:30

સાંજે શું બનાવું ?

મને પ્રાઇમ મીનીસ્ટર મનમોહન સીંઘની ઈર્ષા આવે છે. લોકપાલ બીલ લાવવું કે નહીં ? મુસદ્દા
સમિતિમાં કોને સમાવવા અને કોને ન સમાવવા ? અમેરિકા સામે કેવું વલણ અપનાવવું ? પાકિસ્તાન સાથે દુશ્મની કરવી કે દોસ્તી ? 2જી સ્કેમમાં પોતાની દાઢી કેમ કોરી રાખવી? જયલલિતા જોડે જવું કે સીપીએમ જોડે સંબંધ જાળવી રાખવો વિ. વિ પ્રશ્નોની વણઝાર છે. દેશ સામે આટલા બધા પ્રશ્નો છે પણ મારી સામે જે પ્રશ્નો રોજ રોજ ફેંકાય છે તેના કરતાં તે ઓછા છે. તેને આ બધા સવાલોના જવાબ તત્કાળ નથી આપવાના હોતા. વળી તેની પાસે તો એક રામબાણ ઉપાય પણ મોજુદ છે. નિર્ણય ન લેવો હોય કે ન લઇ શકાય તેમ હોય તો સમિતિ નિમી દે ! જા બિલ્લી કુત્તે કો માર !

મારે તો સવાર પડ્યું નથી કે સવાલોનો મારો શરુ થાય. આ સવાલો કાંઇ વિરોધ પક્ષો તરફથી કે અ‍ણ્ણા સાહેબ કે પત્રકારો ના નથી હોતા ( એને તો પહોંચી વળાય !), આ સવાલો અમારાં શ્રીમતીજીના હોય છે અને તેને તત્કાળ જવાબ દેવાનો હોય છે ! સવારના પહોરમાં ‘દૂધ લાવવાનું છે ?’ થી શરૂઆત થાય. રોજ લાવવાનું જ હોય અને મારે જવાનું જ હોય પણ મારી સવાર આમ જ પડે. મને અભિમાન ફિલ્મના અમિતાભ બચ્ચનની લગ્ન પછીની સવાર યાદ આવે. પણ હાય રે નસીબ ! બસ પછી તો ફાસ્ટ બોલીંગ ચાલુ જ રહે. આખો દિવસ હું રાહુલ દ્રવિડની જેમ ‘વૉલ’ બની ને બેટીંગ કર્યા કરું ! સવારે શું રસોઇ કરવી અને નાસ્તામાં શું ખાશો ? જેવા પ્રશ્નો તો કાયમી છે. બે ગુજરાતી, ચાર મરાઠી અને એકાદ હિંદી મળીને રોજની છ-સાત વાનગીની સીરીયલો રોજ ટીવી પર જુવે અને છતાં શું બનાવવું તે મને પૂછે ! હું જો ઢોકળાં બનાવવાનું કહું તો જવાબ મળે “એ તો પહેલેથી આથવું પડે’.

‘અચ્છા, તો ભજીયાં બનાવ.’

‘ ઘરમાં ચણાનો લોટ નથી.’

‘પાઉં ભાજી બનાવ. ઘણા વખતથી નથી ખાધી.’

‘અત્યારે ઉનાળામાં ફ્લાવર ક્યાંથી લાવું ? ફ્લાવર વિના પાઉં ભાજી થાય? વળી પાઉં પણ લાવવા પડે.’

‘ઇ તો હું હમણાં જઇને લઇ આવું.’

‘એના કરતાં બ્રેડ લઇ આવો, સેંડવિચ બનાવીએ.’

હકિકતમાં પહેલેથી નક્કી જ હોય કે શું બનાવવું છે એટલે મારા નિર્ણયની કોઇ વજૂદ જ ન હોય.
હમણાં ઉનાળાની રુતુ ચાલે છે. રાતના દસ વાગે એટલે પૂછે,

‘આજે એસી ચલાવવાનું છે ?’

હા કહું તો ખિસ્સું કપાય અને ના કહું તો .. .. તો.. જવા દો ને યાર!

આમાં ચાલાકી એ છે કે કંઇ વિપરીત થાય તો જવાબદારી મારી પર ઢોળાય ! “તમે કીધું ‘તું કે તમને પૂછ્યું ‘તું !” છોકરાંઓ બધાં પોતાના સંસારમાં મગ્ન છે ઘરમાં તો ‘હુંતો’ ને ‘હુંતી’ અમે બે જ જણાં ! આમાં જવાબ ટાળવા મારે કોની સમિતિ નિમવી ?

અમારું એક યુગલ મિત્ર છે. રાધા કીશનની જોડી. બાજુની સોસાયટીમાં જ રહે છે. આ કીશનભાઇએ આનો એક સરસ ઉપાય શોધી કાઢ્યો છે. એકવાર મેં તેને ફોન કર્યો,

‘આજે ભાગવત વિદ્યાપીઠ જાવું છે ?’

જવાબમાં ચાલુ ફોને તેણે હાક મારી “રાધા! ભજમનભાઇ પૂછે છે કે ભાગવત વિદ્યાપીઠ જવું છે ? “

.....

‘હા જઇએ.’ તેમણે જવાબ આપ્યો.

‘ભલે તો ચાર વાગે નીકળીએ. તમારી ગાડીમાં કે મારી ?’

“રાધા! આપણી ગાડી સર્વિસમાંથી આવી ગઇ ?”

.......... .......... ............ .........

‘તમારી ગાડીમાં જ જઇએ. મારી ગાડી સર્વિસમાં છે.’

મને લાગે છે મારે કીશનભાઇ પાસેથી ગુરૂમંત્ર શીખી લેવો પડશે. આ ‘ટાઇપી’ રહ્યો છું (લખવાનું તો બંધ જ થઇ ગયું છે) ત્યાં મારા ખભા પર ધીમેથી હાથ થાબડીને પ્રશ્ન પૂછયો,

“ સાંજે શું બનાવું ?”

========><========

તમે પાતળા કેમ છો?

2011-05-27T07:30:00.000+05:30

તમે પાતળા કેમ છો ? -ભજમન

એક મિત્ર ના રિસેપ્શનમાં જવાનું થયું. નવ પરિણીત દંપતીને અભિનંદન આપી, અલ્પાહાર ને ન્યાય આપી રહ્યો હતો ત્યાં અચાનક કોઈનો જોરદાર ધબ્બો પીઠ પર પડ્યો ! ને સાથે જ, ‘કેમ પંડિત !’ નો કર્કશ અવાજ કાને અથડાયો. પીઠ પાછળ થયેલા આ અચાનક આક્રમણના ફળ સ્વરૂપે હાથમાંના અલ્પાહારની ડીશે પૃથ્વી પ્રતિ પ્રયાણ કર્યું. જમીનદોસ્ત થયેલ વાનગીઓ તરફ શોકાતુર દ્રષ્ટી નાંખી મેં સન્મુખ થયેલી સ્થૂલકાય વ્યક્તિ પર પ્રશ્નાર્થ નજર ઠેરવી.

‘?... ...??’

‘ઘણા વખતે મળ્યા આપણે, અલ્યા ! ક્યાં ખોવાઈ ગયો હતો ?’ મારા હાથને પોતાના પાવડા જેવડા અને જેવા પહોળા, ખરબચડા બે પંજાની પકડમાં લઇ જોરથી હલાવતાં પૂછ્યું, ‘આમ બાઘાની જેમ શું જુએ છે ? ઓળખાણ ન પડી ?’

પુરા એક સો એક રૂપિયાના ચાંલ્લાના બદલામાં મળેલ અલ્પાહારને ધૂળમાં મેળવનાર આ મિત્ર પર આવતા રોષને અટકાવી, મોં પર કૃત્રિમ સ્મિત રેલાવી, આ ભીમકાય મહાશય કઈ (અ)શુભ ઘડીએ મારા મિત્ર બન્યા હશે, એનો તાગ મેળવવા મગજમાં અરજંટ SMS મોકલવા લાગ્યો. સાથોસાથ મારો હાથ ખભાથી ખડી જાય તે પહેલાં તેની લોખંડી પકડમાંથી છોડાવ્યો.

‘બે વર્ષમાં તો તું ખૂબ ઉતરી ગયો, યાર !’ એમણે બોલવાનું ચાલુ જ રાખ્યું, ‘શું માંદો હતો ?’

‘ના રે ! આઇ એમ ઓલરાઇટ !’ મેં જવાબ આપ્યો. ’બોલ, ક્યાં છે હમણાં ? નર્મદા યોજનામાં જ કે બીજે ?’ મેં વાત ફેરવી.

એ મિત્ર સાથે થોડી આડી અવળી વાતો કરી છુટો પડ્યો. પણ મારા પાતળા શરીર માટે ચિંતા પ્રગટ કરનાર એ પહેલી વ્યક્તિ ન હતી. વર્ષોથી મારી “ચાર ફૂટ, ચોવીસ ઇંચ” ની ઊંચાઈ કે “ચોસઠમાં ચાર કમ” કિલોગ્રામ વજનમાં કશો જ ફરક નથી પડ્યો. અને છતાં વિવિધ સ્થળે અને સમયે વિધ-વિધ લોકોએ મારા પાતળા શરીર માટે ચિંતા દર્શાવી છે! હું પાતળો હોઉં તેમાં લોકોએ શા માટે પાતળા થવું જોઇએ ?

એક હિતચિંતક વડીલ મિત્રએ તો મારા પાતળાપણાનું રહસ્ય પણ શોધી કાઢ્યું હતું ! ‘અલ્યા પંડિત ! કેમ આજકાલ દેખાતો નથી ?’ રસ્તામાં મને અટકાવી પૂછ્યું.

‘હું દેખાતો નથી ? તમને ? જરૂર તમને આંખે મોતિયો આવ્યો હશે !’ મેં ટોળમાં કહ્યું.

'હેં ? મોતિયો ? શું બકે છે ?'

‘હા હા. ઘણીવાર નાની ઉંમરમાં આંખે મોતિયો આવવાના દાખલા બન્યા છે ! તમારે સત્વરે કોઇ આંખના સારા દાક્તરની સલાહ લેવી જોઇએ. કહે છે કે ડૉ. વાંઢા બહુ હોંશિયાર છે.’ મેં ગંભીરતાનો ડોળ કરતાં કહ્યું.

‘હો... ...હો ! એમ વાત ઉડાવી ન નાખ, બચ્ચુ ! બિમાર તો નો’તો ને ? આ શરીર કેમ સાવ નખાય ગયું છે ?’

‘ના, ના. કશું જ નથી થયું મને. આ તો હમણાં કામ જરા વધારે રહે છે એથી.. .. ‘

‘હા, હા. એ તો હું જાણું ને તારું કામ શું હોય તે ! કોઇ છોકરીના પ્રેમમાં પડ્યો લાગે છે ! તમે આજકાલના જુવાનડા વ્યર્થ લાગણીવેડામાં લોહીનું પાણી કરો એવા છો !’

‘હું એવા વેવલાવેડા કરું એમ તમને લાગે છે ?’ મેં વિરોધ કર્યો.

‘ના, પણ તું જો ખરેખર સીરીયસ હોઉં તો બોલી દે જે. આમ તો હું ફોરવર્ડ છું. તારો બેડો પાર કરી દઇશ ! શરમમાં ન રહેતો ! એ ફ્રેંડ ઈન નીડ ઇઝ ફ્રેંડ ઈંડીડ ! શું સમજ્યો ?’

એક કલાકની મથામણ અને એક કપ ચાયના ભોગે એમને સમજાવ્યું કે હું પ્રેમમાં નથી પડ્યો.

‘તો પછી પ્રેમમાં પડ !’ એમણે ધડાકો કર્યો. ‘કદાચ તારું શરીર એથી વળે પણ ખરૂં !’ કહી છુટા પડ્યા.

શું દુનિયા છે ! કોઇ વાતે સંતોષ નહિ ! ભારે શરીરવાળા પાતળા થવા માટે પ્રયત્નો કરે અને પાતળા શરીરવાળા જાડા થવા માટે ! એમાં મારા જેવો સંતોષી જીવ “જૈસે થે” જીવન ગાળવાનો પ્રયત્ન કરતો હોય તો તેને સલાહ સુચનો મળ્યા જ કરે ! અલબત્ત, હું પાતળાપણાના પ્રેમમાં છું એમ નથી. પાતળા શરીરને કારણે મારે અનેક મશ્કરીના ભોગ પણ બનવું પડ્યું છે. યુનિવર્સિટી યુનિયનની ચુંટણીમાં વી.પી. તરીકે અમારી કોલેજનો ઉમેદવાર ચુંટાયો હતો. વણલખ્યા નિયમ મુજબ, વિજયી ઉમેદવારને ઊંચકી લઇ અમે સરઘસાકારે કેમ્પસમાં ફેરવવા લઇ ચાલ્યા. પરંતુ, વિજયના જોમ કરતાં હીપોપોટેમસના ભાઇ જેવા ઠક્કરનું વજન વધારે પડતું નીકળ્યું ! ઠક્કરને તુરત જ નીચે ઉતારી દીધો. હવે ?

‘ઠક્કરને બદલે પંડિતને ઉંચકીશું ?’ કોઇના ફળદ્રુપ ભેજામાંથી કીમિયો ઊગી આવ્યો. તે આમે ય ઠક્કરનો પાકો મિત્ર છે અને વળી વજનમાં હલકો !’ સહુએ એકી અવાજે આ વિચાર વધાવી લીધો. મારો અભિપ્રાય તો શેના પૂછે જ ? મારા વડે જરા પણ પ્રતિકાર થાય તે પહેલાં તો હું ‘એરબોર્ન ’ થઇ ગયો ! મારા એક હાથમાં ઠક્કરનું પોસ્ટર કોઇએ પકડાવી દીધું અને ઠક્કરના નામનો વિજયનાદ કરતા અમે આગળ ધપ્યા. ગુલાલથી ગુંગળાતો, ધૂળથી ધૂંધવાતો, એકથી બીજા ખભા પર બાસ્કેટબોલની માફક ઉછળતો, કૂદતો, અથડાતો, કૂટાતો, અટવાતો, ટીપાતો સારા ય કેમ્પસમાં ફર્યો. જ્યારે ઠક્કર મહાશય હાથીની જેમ ડોલતા ડોલતા હાર પહેરીને સહુનું અભિવાદન ઝીલતા આગળ ચાલતા હતા !

તમને કદાચ મારી ઈર્ષા થતી હશે કે વિના ચુંટાયે ખ્યાતિ મળી ખરૂં ! પણ સાહેબ, રૂમ પર જઈને પલંગ પર જે પડતું મુક્યું છે! શરીરનું અંગેઅંગ 'ઠક્કર ઝીંદાબાદ' ના પોકાર પાડતું હતું. બે દિવસમાં પોણો ડઝન નોવાલ્જીન લીધી અને વીંટોજીનોની બે ડઝન ટ્યુબો ખલાસ કરી ત્યારે આ ‘કામચલાઉ વી.પી.‘ હરતા ફરતા થયા ! વધારામાં ઠક્કરની પાર્ટી ગુમાવી તે નફામાં !

તમે જાડા હોવ તો મશ્કરીના ભોગ બનો, પાતળા હોવ તો પણ પરિહાસનું લક્ષ્ય બનો ! ટ્રેન,બસ કે હવાઇજહાજમાં પાતળા લોકોને ખાસ કંસેશન મળવું જોઇએ ! પાતળા મનુષ્યોનું વજન ઓછું હોય અને વળી જગ્યા પણ ઓછી રોકે છતાં પૈસા જાડા મનુષ્યો જેટલા જ આપવાના ! આમ બે રીતે નુકસાન વેઠવું પડતું હોય છે ! વજનદાર તેમજ વધુ જગ્યા રોકે તેવા સામાન માટે રેલ્વે, બસ કે ટ્રાંસપોર્ટવાળા તમારી પાસેથી વધુ દર માગશે પરંતુ પાતળા, હલકા-ફુલકા મનુષ્યોને કોઇ ફાયદો નહિ કરી આપે !

એક વખત ઓચિંતા મારે બહારગામ જવાનું થયું. ગાડીમાં ભીડ સખત હતી. મજૂરને પૈસા આપીને બંદાએ તો બારી પાસેની સીંગલ સીટ મેળવી લીધી. ગાડી ઊપડી ત્યાં સુધી તો કશો વાંધો ના આવ્યો. મારી એટેચી બાજુમાં રાખીને મેં સુવાંગ ખુરશી સાચવી રાખી.( લાગતા વળગતા નોંધ લે !) બીજા સ્ટેશને જેવી ગાડી ઊભી રહી કે બારીમાંથી બેગ, બિસ્ત્રો, થેલીઓ વિગેરે સામાન ધડાધડ અંદર ફેંકાવા લાગ્યો ! સામાનથી જાતને બચાવતો હું પ્રતિકાર કરું-ના-કરું, ત્યાં તો એક સ્થૂલકાય, ભદ્ર મહિલા, “હેવી અર્થમુવર” ની જેમ વચ્ચેના મુસાફરોને ખસેડતાં, હડસેલતાં, ધકેલતાં, ધસમસતાં આવી પહોંચ્યાં. આવીને બારીમાંથી પોતાના પાંચેક વર્ષના પુત્રને પણ અંદર લઇ લીધો. અને ગાડી ચાલી. મહિલાએ પોતાનું અર્ધું શરીર બારીમાંથી બહાર કાઢ્યું. મને થયું, પોતાના પાતળા પતિદેવને પણ પુત્રની જેમ પ્લેટફોર્મ પરથી અંદર ખેંચી લેશે કે શું ?! પણ સદભાગ્યે એમણે સુકલકડી સહચર પર સલાહ સુચનોની ઝડી વરસાવી ! ગાડી પ્લેટફોર્મની બહાર નીકળી એટલે એમણે શરીર બારીની અંદર ખેંચ્યું. અને મેં નિરાતનો શ્વાસ લીધો ! હકડેઠઠ ડબ્બામાં એમણે ચોમેર સર્વગ્રાહી નજર ફેરવી. છેવટે એમની અમી દ્રષ્ટિ (!) મારા પર ( વાસ્તવમાં મારી ખુરશી પર !) પડી. પરંતુ હું એમની નજર શેનો ગણકારું ! હું તો ચોપડીમાં ડોકું ઘાલીને સાહિત્ય સૃષ્ટિમાં ડૂબી ગયો હોઉં તેવો ડોળ કરી બેઠો રહ્યો.

થોડી વારે તેમણે બાબાને બારી ની લાલચ આપીને મારી પાસે બેસવા સમજાવ્યો. પરંતુ (મારા સદનસીબે ) એમના સુપુત્રને અજાણ્યું લાગવાથી ન માન્યો આમ સીટમાં ભાગ પડાવવાનું એમનું પહેલું તીર ખાલી ગયું ! રાંધવાના ગેસના સિલિંડર જેવા પોતાના ભારેખમ શરીરને મારી બાજુમાં સીટ પર ગોઠવવાનો પ્રયત્ન કર્યો પણ “ભાર છે ભાજીના કે તેલીયો વઘાર પી જાય !” મેં તેમને દ્રઢતાથી, જરા પણ ખસવાની ના પાડી દીધી. ખલ્લાસ ! મશીનગનમાંથી ગોળીઓ છુટે તેમ શબ્દોની ઝડી વરસી ! “ભીડમાં બૈરાં માણસને જગ્યા કરી આપવી જોઇએ.” “નાનું છોકરું ક્યાં સુધી ઊભું રહી શકે ?” વિગેરે વાક્યબાણોથી મારા અંતરાત્માને ઢંઢોળવાનો પ્રયત્ન થવા લાગ્યો. આજુબાજુ ઊભેલા બીજા પરોપકારી (!) અને અદેખા સજ્જનોનો તેમને સાથ મળ્યો. ના છુટકે મારે બાબાને બાજુમાં બેસાડવો પડ્યો !

ટ્રેનમાં કે બસમાં જ્યારે જ્યારે મને બેસવાની જગ્યા મળી હોય ત્યારે અન્યના બાળકોને મારે સાંકડે મુકડે, એક પગ પર બીજો પગ ચઢાવી જગ્યા કરી આપવી પડે ! મારા આ જોડીદારો ચાલુ વાહને અચૂક ઊંઘી જવાના ! અને એમના તેલથી તરબોળ માથા વડે મારા કપડાં પર અવનવી ડીઝાઇન પાડવાના ! ઘણાં છોકરાંઓને બિસ્કિટ વગેરે ખાવાનું આપ્યું હોય તો પોતાના લાળવાળા, ગંદા હાથ મારા પેંટ પર લુછતાં જરાય અચકાવાના નહિ ! અને આ સર્વ મુશ્કેલીનો સામનો મારે કરવો પડે કેમકે હું પાતળો છું ને !

કંટાળીને એક વખત હું ડોક્ટર પાસે ગયો. મને ટેબલ પર સુવાડ્યો. છાતી-પેટ વગેરે ઠોકી ઠોકીને તપાસ્યાં. ચારેબાજુ ઉથલાવી-ફેરવીને વિવિધ નિરીક્ષણમાંથી પસાર કરીને એમણે નિદાન જાહેર કર્યું, ‘તમને કોઇ રોગ નથી.’

‘એ તો મને ખબર છે, ડોક્ટર સાહેબ ! પરંતુ મારે તો વજન વધારવું છે ! ‘ મેં સ્પષ્ટતા કરી.

‘તમે શાકભાજી પુષ્કળ લો. બધાં જ શાક ખાઓ છો ?’

‘જી હા. શાક તો બધાં જ ભાવે છે.’

‘સારું, હું દવાઓ લખી આપું છું. આ દવા સવાર-સાંજ જમ્યા પછી બે-બે ચમચી, આ

ગોળીઓ‌--- ‘

એમણે બે-ત્રણ જાતની દવાઓ, ટીકડીઓ જમ્યા પહેલાં પીવાની, જમ્યા પછી પીવાની, રાત્રે સુતાં પહેલાં લેવાની, સુતાં પછી લેવાની ! અઠવાડિએ એક વખત લેવાનાં એવાં છ ઇંજેક્શનો વિગેરે વગેરે લખી આપ્યું. દવાનું લાંબુ-લચક લિસ્ટ જોઇને જ ડોક્ટરની ફી તો વસૂલ થઇ ગઇ એમ લાગ્યું ! છેવટે કહે, ‘જુવો, દૂધ અને ફળ ઉપર હાથ રાખો અને ખાસ તો તમે પાતળા છો એવો ખ્યાલ જ મનમાંથી કાઢી નાખો !’

ડોક્ટરને મારે કેમ સમજાવવું કે મારા પાતળા શરીર માટે મારા કરતા મારાં આપ્તજનો વધારે ચિંતા સેવે છે ! કહેવાની જરૂર નથી કે ત્રણ મહિનાના કોર્સ પાછળ ખાસ્સા રુપિયાનું પાણી કરવા છતાં મારા વજનમાં નોંધપાત્ર પણ વધારો ન થયો.

‘તમે નિયમિત કસરત કરવાનું રાખો.’ એક પહેલવાન મિત્રે સલાહ આપી.

‘થોડી ઘણી કસરત તો હું કરી લઉં છું.’

‘અચ્છા ! સરસ. કઇ કઇ ?’

‘સૂર્ય નમસ્કાર, શિર્ષાસન, બેઠક વિગેરે.’ મેં સમજણ આપી. ‘પણ તેનાથી કોઇ ફર્ક નથી પડતો.’

‘તો પછી સવારના દોડવા જવાનું રાખો.’ એ મિત્ર મને એમ જલદી છોડે તેમ ન હતા !

‘અરે ભલા માણસ ! દિવસ આખો ઓછી દોડાદોડી થાય છે કે વળી સવારમાં પણ દોડવા જાઉં !’

એક નિસર્ગોપચાર પ્રેમી સજ્જને વળી બસ્તી પ્રયોગના અનેક લાભ વિગતથી વર્ણવ્યા અને પૂરા આત્મવિશ્વાસથી ઉમેર્યું કે આ પ્રયોગથી શરીરના બાંધામાં ધરમૂળ ફેરફાર થશે. મેં એમને કહ્યું કે મને મારા આ બાંધાથી પૂરતો સંતોષ છે અને વજન વધારવાનો કોઇ શોખ નથી કે નથી કોઇ જરૂરિયાત જોતો. એ સજ્જનને કદાચ હું અકડુમિયાં લાગ્યો હોઇશ ! તેમણે મોં ચઢાવી ચાલતી પકડી. મને મારા પાતળા હોવા વિષે કદી પણ અણગમો કે અસંતોષ નથી થયો. અને સામાન્ય જીવનયાપનમાં ખાસ કશી અડચણ પણ નથી નડી. ”ઊઠું છું, બેસું છું, ખાઉં છું, પીવું છું, કરું છું લીલા લહેર !”

હા ! એક વાર, ફક્ત એક વાર મને મારા પાતળા હોવા વિષે ક્ષણિક અફસોસ થયો હતો. પાતળા હોવાને કારણે મારે પાછી પાની કરવી પડી હતી. ના, ના. એ કોઇ યુધ્ધ ન હતું છતાં મારે હાર સ્વીકારવી પડી હતી. ભણી લીધું, નોકરી મળી. સારી મળી. પછી ચાલી છોકરીની શોધ. એક છોકરીને જોવા જવાનું નક્કી થયું. ‘ઇંટર્વ્યુ’ ગોઠવવામાં આવ્યો. મારા કુટુમ્બીઓ સાથે હું છોકરીને ઘેર ગયો. પ્રારંભમાં ઔપચારિક વાતચીત ચાલી. રૂમમાંથી ધીમે ધીમે અન્ય લોકો અમને બંનેને એકલાં મુકીને ચાલ્યાં ગયાં.

થોડી ક્ષણો રૂમમાં સંપૂર્ણ શાંતિ છવાઇ ગઇ. કોણ પહેલ કરે બોલવાની ? અમે બંને એકબીજાની નજર ચુકવીને જોતાં રહ્યાં. છેવટે બંનેએ એક સાથે જ બોલવાનું શરૂ કર્યું ! આડીતેડી વાતો ચાલી. કુછ ઇધર કી, કુછ ઉધર કી ! પ્રારંભિક ક્ષોભ દૂર થતાં વાતચીતમાં થોડી છુટ થઇ એટલે સહેજ અચકાતાં અચકાતાં તેણીએ લાગલો જ પ્રશ્ન કર્યો, ‘ત... તમે પાતળા કેમ છો ?’

‘કેમ, પાતળા હોવું એ ગુનો છે ? તમે પણ પાતળાં જ કહેવાઓ !’ મેં આંખોમા પ્રશંસાના ભાવ લાવી સસ્મિત કહ્યું.

‘એ ખરૂં. પણ બૉયઝ તો પાતળા ન હોવા જોઇએ.’

મેં એને પાતળા હોવાના ફાયદા વર્ણવ્યા. લોકસાહિત્યથી માંડીને આધુનિક ફિલ્મો સુધી પાતળાપણાનો જ પ્રભાવ છે તેમ જણાવ્યું. “મારા પાતળિયા પરમાર” કે “પાતલડી પરમાર” અને “આ તો કહું સું રે પાતળિયા તને અમથું !“ વગેરે લોક ગીતો ટાંકી સમજાવ્યું કે અનાદિ કાળથી સ્ત્રીઓ હમેશાં પાતળા પુરુષને ઝંખતી આવી છે ! ધીરે રહીને કહ્યું કે આધુનિક ફેશન પ્રમાણે હવે લોખંડના પલંગને સ્થાને બેડરૂમમાં લાકડાના નાજુક પલંગ હોવાથી પલંગની જીંદગી લાંબી થાય છે ! છેલ્લા તીર તરીકે એ પણ યાદ આપ્યું કે ગોવિંદા શરૂઆત ની ફિલ્મોમાં પાતળો હોવાથી જ વધારે પ્રખ્યાત થયો હતો અને જેમ જેમ સ્થૂલકાય થતો ગયો તેમ તેનો પ્રભાવ ઘટી ગયો ! અરે! અમિતાભ પણ પાતળો છે માટે જ એની બોલબાલા છે !

કદાચ અંતિમ દલીલથી એનું મન થોડું પીગળ્યું હોત, પણ વ્યર્થ ! જ્યાં “મુને ઘેલી કરી ભીમસેને” ત્યાં આપણું શું ચાલે ?! ચિંતા ન કરશો ! મને એવી છોકરી મળી કે જેને પાતળિયો કંથ મેળવવાની હોંશ હતી અને તે હોંશ તેણે રંગેચંગે પૂરી કરી ! કહેવાય છે પ્રસન્ન દામ્પત્ય એને કહેવાય, જેમાં પતિ-પત્ની એકબીજાના પૂરક હોય ! સમજી ગયાને !?

આમ મારા પાતળા હોવા માટે મારા આપ્તજનો-મિત્રોને ચિંતા મુક્ત કરવાના પ્રયત્નો સંપૂર્ણત: નિષ્ફળ નીવડ્યા પછી હું એવા નિષ્કર્ષ પર આવ્યો છું કે ભગવાનને ઘેર ‘રો મટીરિયલ્સ’ જ ’એડલ્ટરેટેડ’ હશે ! આથી મનુષ્ય યત્ન સફળ થાય જ ક્યાંથી ? માટે હવે મને જો કોઇ પૂછે છે કે “તમે પાતળા કેમ છો ?” તો હું માત્ર સ્મિતથી જ જવાબ વાળું છું !

=========

(લખ્યા તા. 24/05/1972).

ભજમનનાં ભોળકણાં- 7

2011-05-20T09:00:00.002+05:30

(આજે ભોળકણાંમાં છપ્પા પ્રસ્તુત છે.)

છપ્પા

અણ આવડત ને હીન ભણતર, જ્યમ અલ્પ સીમેન્ટનું ચણતર,
આવડે નહિ ઘેંસ ને રાંધવા પેસ, એમ હડી કાઢતાં વાગે ઠેસ,
તો ય મને બધું આવડે એમ કે'વ, ભણે ભજમન એનો સંગ ન સેવ.

પરભાષાનું વળગ્યું ભૂત, સુધરેલાનું મોટું તૂત
વાતવાતમાં ગુજલીશ વદે, જોડણીના મેળ, ના કો' પદે
ગીરાગુર્જરીના શા હાલ?, ભજમન ચિન્તે આ સવાલ.

-ભજમન

મીઠે મેં ક્યા હૈ?

2011-05-13T09:00:00.011+05:30

મીઠે મેં ક્યા હૈ?

માર્કેટીંગના માણસ તરીકે મને એડ્‍વર્ટાઈઝીંગમાં હમેશાં રસ રહ્યો છે. વિવિધ બ્રાન્ડના પણ એક સરખા ઉત્પાદનને જાહેરાતના દશ્ય અને શ્રાવ્યના માધ્યમથી અનોખી રીતે રજુ કરવાની આ કળા ખૂબ પડકાર રૂપ છે. તેમાં પણ જ્યારે ટીવી પર કોઇ કલ્પનાશીલ અને સર્જનાત્મક જાહેરાત જોવા મળે ત્યારે મન પ્રસન્ન થઇ જાય છે. આજે આવી મને ગમી ગયેલી કેટલીક એડ તમારી સાથે શેર કરું.

૧. સોલ્જરની નજર !- ભારતી એરટેલ ૩જી ની આ જાહેરાતમાં દૂર સરહદ પરનો એક યુવાન સિપાહી પોતાની પત્નીને વીડિયો ફોન પર બોલાવે છે. અને તાકી રહે છે. પત્નીની ગરદન પરનો એક તલ (બ્યુટી સ્પોટ) તેને નજરે પડતો નથી. પત્ની સાથે ગાળેલી નાજુક રોમાંચક પળોમાં જાણે ખોવાઇ જાય છે! પત્ની કૃત્રિમ ગુસ્સાથી છણકો કરે છે. પણ તેમાંથી પણ સ્નેહ નીતરે છે. પ્રેમથી કટાક્ષમાં તેની ભટકતી જીંદગી માટે પોતાનો રોષ પ્રગટ કરે છે. સાથે સાથે ગરદન પરનાં ઝૂલ્ફાંને હટાવી પતિને રીઝવે પણ છે! છેવટે તે એક ભારતીય નારી છે ! પતિને પ્રેમથી તેની ફરજપરસ્તી પ્રત્યે સભાન કરે છે "એક સોલ્જરની નજર ક્યારેય નીચે ન હોવી જોઇએ!" આફ્રિન!!

http://www.youtube.com/watch?v=2_zNs_tSLAo

૨.મીઠે મેં કુછ મીઠા હો જાએ - કેડબરી ડેરી મિલ્ક ચોકલેટની આ જાહેરાત તો અદ્‍ભૂત છે! દેશના ઘર ઘરમાં બનતી એક સર્વ સામાન્ય ઘટનાને ખૂબ જ સરસ રીતે દર્શાવવામાં આવી છે. એકદમ ઓછા સંવાદ સાથે આ એડ ઘણું બધું કહી જાય છી. તમારી કલ્પના શક્તિને છુટ્ટો દોર આપી દો! સદ્યસ્નાતા પત્ની ભીના વાળથી પતિને છાંટા ઉડાડી સંયુક્ત કુટુમ્બમાં મળતી ક્ષણિક એકાંતની પળોનો લાભ લઇ પતિની છેડતી કરે છે. અને નયનો ને બાકીનું કામ સોંપી દે છે પણ ત્યાં તો સાસુમા અણધાર્યું ડોકિયું કરે છે ! જાણે રસગુલ્લામાં કારેલું !!

http://www.youtube.com/watch?v=C44vihlOixk

૩.વાયર્સ ધેટ ડઝ નોટ કેચ ફાયર! - હવેલ કેબલ્સની આ જાહેરાતમાં કોપીરાઇટર એકપણ શબ્દનો ઉપયોગ કર્યા વિના ઘણું બધું કહી જાય છે! મહાનગરની સ્કાયસ્ક્રેપર ઈમારતોની તળેટીમાં રડવડતી ગરીબીનું બિહામણું દ્રશ્ય. ભાંગેલ તૂટેલ ઝૂંપડીમાં એક હાથે રોટી શેકતી અને બીજા હાથે ભૂખ્યા શિશુને હીંચકો નાખતી એક મા. નાનક્ડો કિશોર માને અસહાય ભરી નજરે જોતો રહે છે. પણ જ્યારે માંને રોટી શેકતાં દાઝતી જુવે છે ત્યારે તે રહી નથી શકતો અને ઉકરડામાંથી કેબલના ટુકડામાંથી ચીપિયો બનાવી આપે છે ! ચીંથરે વિંટ્યું રતન !! વાયર્સ ધેટ ડઝ નોટ કેચ ફાયર!

http://www.youtube.com/watch?v=nI5v4Bc2D-o&playnext=1&list=PL6CC1E58FB4DA3842

૧૨૩, એક્ષટેન્શન બંગલો

2011-05-06T09:00:00.003+05:30

(આજે એક નાની નવલિકા પ્રસ્તુત છે. આશા છે આપ સહુને ગમશે. આપના પ્રતિભાવની આતુરતાપૂર્વક રાહ જોઈશ.)

૧૨૩, એક્ષટેન્શન બંગલો

- ભજમન

'અરે કાકા, ઉઠો. મુલાકાતનો ટાઇમ પૂરો થયો. ચાલો ઘેર જાઓ.'

સંજીવની હોસ્પિટલની નર્સે બાંકડા પર બેસીને ઊંઘી રહેલી ૪૫-૫૦ વર્ષની એક વ્યક્તિને ઢંઢોળીને જગાડી. નર્સે જોયું કે માણસ કોઇ ઉચ્ચ વર્ગનો, ગૃહસ્થ કુટુમ્બનો હોવો જોઇએ. મોંઘો સફારી સુટ પહેર્યો હતો. કાંડે સોનેરી પટ્ટાવાળી ઘડિયાળ પણ કિંમતી હોય તેમ લાગતું હતું. ગૃહસ્થ સફાળો જાગૃત થયો અને ચોતરફ બાઘાની જેમ જાણે કોઇ અજાણી ભોમકામાં આવી ચડ્યો હોય તેમ જોવા લાગ્યો. પછી નર્સની સામે જોઇ બોલ્યો, '૧૨૩, એક્ષટેંશન બંગલો.'

નર્સ કાંઇ સમજી નહિ. 'ચાલો, ચાલો વડિલ, ઊભા થાઓ.’

'મારે ૧૨૩, એક્ષટેંશન બંગલો જવું છે.'

'હા, તો બહારથી વાહન મળી જશે. જાઓ.

ગૃહસ્થ ધીમેથી ઊભો થયો ખિસ્સા પર હાથ મુકતાં બૂમ પાડી, 'મારો મોબાઇલ?.. મારું પાકિટ? કોઇ મારું પાકિટ લઇ ગયું ! ચોર ! ચોર !'

નર્સ ગુંચવાઇને ઊભી રહી ગઇ. ત્યાં સામેથી એક યુવાન સ્ત્રી પોલિસ ઓફિસરના ડ્રેસમાં આવતી હતી તેનું ધ્યાન આ બૂમાબુમ તરફ ખેંચાયું. તે પાસે આવી અને પૂછ્યું. 'શું ધમાલ છે?'

નર્સ બોલી, 'આ કાકાનું પાકિટ ને મોબાઈલ કોઇ લઇ ગયું.'

'ક્યાંથી ગયું? ક્યારે ગયું?'

'મેડમ, ખબર નથી. આ કાકા તો અહિં ઊંઘી ગયા હતા. વીઝિટીંગ અવર્સ પૂરા થયા હતા એટલે મેં તેમને જગાડ્યા. પણ એ તો ક્યારના બંગલો, બંગલો બબડ્યા કરે છે. પાકિટ-બાકિટની મને કાંઈ ખબર નથી.’

'અરે ! ખિસ્સામાંથી ક્યાંક નીકળી ગયું હશે જરા આજુબાજુ તપાસ કર.'

નર્સે બાંકડા પાછળ અને વાંકા વળી બાંકડા નીચે જોયું.

'મળ્યું ! પાકિટ તો અહિં નીચે જ છે.'

'મારે ૧૨૩, એક્ષટેંશન બંગલો જવું છે.'

આ બધો શોર સાંભળીને હોસ્પિટલનો સિક્યોરિટી ગાર્ડ ત્યાં આવ્યો. નર્સે તેનો ઉધડો લીધો. ' અલ્યા, ક્યા ધ્યાન રાખતા હૈ? આ કાકાકા મોબાઇલ કોઇ લે ગયા.'

'એક મોબાઇલ કિસીકો મિલા થા મૈને રીસેપ્શનપે જમા કરવાયા હૈ. અભી લાતા હું.'

સિક્યોરિટી ગાર્ડ રીસેપ્શન તરફ દોડ્યો. સજ્જને આ બધાથી બેખબર થઇ ચાલતી પકડી.

'અરે તમે ક્યાં ચાલ્યા? ઊભા રહો. આ રહ્યું તમારું પાકિટ અને તમારો મોબાઇલ હમણાં આપું છું.' પોલીસ ઓફિસરે તેમને રોક્યા.

‘૧૨૩, એક્ષટેંશન બંગલો’ સજ્જન બબડ્યા

'હા થોડીવાર ઊભા રહો હું તમને ત્યાં પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા કરું છું.'

એટલી વારમાં સિક્યોરિટી ગાર્ડ આવ્યો અને ઓફિસરના હાથમાં મોબાઇલ આપ્યો. ઓફિસરે જોયું કે મોબાઇલની બેટરી ખલાસ હતી અને ચાલુ થઇ શકે તેમ ન હતો. તેણીએ સજ્જનના હાથમાં મોબાઇલ પકડાવતાં પૂછ્યું, 'આ જ તમારો મોબાઇલ છે?'

'હા. પણ ચાલુ નથી. મારે ૧૨૩, એક્ષટેંશન બંગલો જવું છે.'

'હા. ચાલો હવે તમને તમારે ઘેર મુકી જાઉં. ચાલો મારી સાથે.' સજ્જનનો હાથ પકડી તેણી બહાર પોતાની બાઈક પાસે દોરી ગઈ. પાર્કિંગમાં ચોતરફ એક નજર ફેરવીને તેણીએ મનોમન કંઇંક નોંધ લીધી.

'ચાલો મારી પાછળ બેસી જાઓ'

'ના. તમે મને પોલીસ સ્ટેશન લઈ જશો. મારે ૧૨૩, એક્ષટેંશન બંગલો જવું છે.’

' અરે! તમારે ઘેર તમને મુકી જઇશ. ગુજરાત પોલીસ તમારી સેવામાં. તમારા બંને હાથ મારી કમર ફરતા બરાબર વીંટાળી લો. અને હાથના આંકડા ભીંસીને જકડીને બેસજો.' પેલા ગૃહસ્થ ના ના કરતાં, બાઇકની પાછળ ગોઠવાયા તો ખરા પણ પછી અચકાયા.

'અરે, તમારા હાથ આગળ લાવો ! ચિન્તા કરો મા. તમારી સામે છેડતીનો કેસ નહિ કરું.'

લેડી ઓફિસરે બાઇક દોડાવી. થોડા સમય પછી એક બંગલાના દરવાજા પાસે આવી,
બાઇક ઉપર બેઠે બેઠે જ દરવાજો ખોલી બાઇક કમ્પાઉંડની અંદર લીધી. ગૃહસ્થ નીચે ઉતર્યા. ઓફિસરે બાઇક સ્ટેન્ડ ઉપર ચઢાવી.

'લો આવી પહોંચ્યાં.'

'પણ ૧૨૩, એક્ષટેંશન બં..ગલો ..?’

કાંઇ પણ બોલ્યા વિના ત્રણ પગથિયાં ચઢી ઓફિસરે પેન્ટના ખિસ્સામાંથી ચાવી કાઢી તાળું ખોલી, બારણાં ઉઘાડી, ત્યાં જ ઊભા ઊભા કમર પર હાથ રાખી ગૃહસ્થ તરફ આતુરતાથી સુચક નજરે જોયા કર્યું. ગૃહસ્થ આ મૌન આદેશ નકારી ન શક્યા ચૂપચાપ તે પણ પગથિયાં ચઢવા લાગ્યા. ઘરમાં પ્રવેશી યુવતી તેને સીધા ડાયનિંગ ટેબલ તરફ દોરી ગઇ. ખુરશી પર બેસાડી, ફ્રીજમાંથી પાણીની બોટલ કાઢી ગ્લાસમાં પાણી ધર્યું. એક ડ્રોઅરમાંથી ગોળીનું પાટીયું લીધું તેમાંથી બે ગોળીઓ કાઢી.

'લો પાણી પીઓ અને આ બે ગોળી પણ લઇ લો'

'ગોળી? શાની છે? મારે ૧૨૩...'

યુવતીની આદેશ ભરી નજર અને હાથના ઈશારાથી ગૃહસ્થ ચૂપ થઇ ગયા.અને દવા લઇ લીધી.

યુવતીએ પાઈનેપલ જ્યૂસની બરણીમાંથી જ્યૂસનો ગ્લાસ ભર્યો.

'આ જ્યૂસ પીવો. ત્યાં સુધીમાં હું કપડાં બદલીને આવું છું. પછી ઝટપટ જમવાનું ગરમ કરી લઉં અને આપણે જમી લઇએ.' એમ કહી તે અંદરના રૂમમાં અદ્રશ્ય થઇ ગઇ.

થોડા સમય પછી ટુંકી બરમુડા શૉર્ટ અને લૂઝ ટૉપ પહેરીને તે બહાર આવી. ખભા સુધીના વાળને કાબૂમાં રાખવા પીળા રંગનું બૅન્ડ તેણીના કાળા ભમ્મર વાળ પર શોભતું હતું. મધુર સ્વરે ફિલ્મી ગીત ગણગણતાં યુવતી ઝપાટાભેર જમવાની તૈયારી કરવા લાગી. તેની ગોરી ચિત્તાકર્ષક દેહયષ્ઠિ અને પ્રત્યેક અંગના હલનચલનથી નીતરતા સૌંદર્યને ગૃહસ્થ અવાક્ નયને નીરખી રહ્યા.
કોઇપણ જાતના સંવાદ વિના જમવાનું પતી ગયું.

'ચાલો હવે તમે પણ કપડાં બદલી ને સૂઇ જાઓ. તમને નાઇટ ડ્રેસ આપું છું.'

'પણ ૧૨૩, એક્ષટેંશન બં..ગલો ..?’

‘જુવો રાતના બહુ મોડું થયું છે. તમે અત્યારે અહિં જ રાત રોકાઇ જાઓ.'

'પણ હું ક્યાં સૂવું ?'

'ક્યાં સૂવું ?! અરે મારી સાથે, મારી બેડમાં, બીજે ક્યાં ! મી.જયરાજ સેહગલ! હા, તમે જયરાજ સેહગલ છો. ઓટોમોબાઇલ સ્પેરપાર્ટસ બજારના રાજા. અને હું છું તમારી પત્ની નંદિની પટેલ આજથી દસ વર્ષ પહેલાં આપણે પ્રેમમાં પડ્યા. રાધર, હું તમારા પ્રેમમાં પડી. હું બાવીશની, તમે પાંત્રીસના; બધાના વિરોધ છતાં ત્રણ વર્ષ પછી આપણે પરણ્યાં. અને આ ૧૨૩ એક્ષટેન્શન બંગલો, તમારું-આપણું- ઘર જ છે. મેં તમારી ઓફિસે ફોન કર્યો હતો તો અબ્બાસે કહ્યું શેઠ તો ગાડી લઇને પાંચ વાગ્યાના નીકળી ગયા છે. મોબાઇલ તમારો સ્વિચ ઑફ આવતો હતો. મને થયું તમે કોઇક કામમાં ગુંચવાઇ ગયા હશો તેથી હૉસ્પિટલ થઇને ઘેર જાઉં. સદ્‍ભાગ્યે તમે પણ સંજીવની માં જ હતા, પણ ત્યાં બેહોશ થઇ ગયા ! યાદ છે? દિવાળી પર આપણને બાઈક્નો અકસ્માત નડ્યો હતો? મારી બાઈક પરથી તમે ફેંકાઇ ગયા હતા ત્યારે કોઇ ઇજા થઇ ન હતી પણ બે દિવસ બેભાન અવસ્થામાં રહ્યા હતા. ત્યારે જ ડૉક્ટર દવેએ મને ચેતવી હતી કે ગમે ત્યારે અચાનક તમને સ્મૃતિભ્રંશ થઇ શકે અને તે માટે દવા પણ આપી રાખી હતી. હવે થોડા દિવસ ઘેર આરામ જ કરજો. હું અબ્બાસને ફોન કરી દઇશ. એ બધું સંભાળી લેશે. તમારી ગાડી પણ હોસ્પિટલના પાર્કિંગમા પડી હશે તે પણ મંગાવી લેશે.

'નંદિની....?'

હા. હું જ નંદિની. અને યાદ કરો, તમે હોસ્પિટલે શું કામ ગયા હતા ? હોસ્પિટલે ગયા પણ કામ અધુરૂં મુક્યું હતું. મેં રીપોર્ટ લઇ લીધો છે. અને જ…ય ! કોંગ્રેચ્યુલેશન્સ !! રીપોર્ટ પોઝીટીવ છે, તમે બાપ બનવાના છો !'

'નંદુઉઉ…!!' કહેતાં જયરાજે નંદિનીને બાહુપાશમાં જકડી લીધી.

========XoX=======

આપ શું વિચારો છો ? - 4

2011-04-29T09:00:00.008+05:30

ભ્રષ્ટાચારનું મૂળ.

આજકાલ અણ્ણા સાહેબે ઊભા કરેલા ભ્રષ્ટાચાર સામેના ઝંઝાવાતે ઘણાને હચમચાવી દીધા છે, તો ઘણાને વિચાર કરતા કરી મૂક્યા છે. ભ્રષ્ટાચાર અનિષ્ટ છે, અનિચ્છનીય છે અસ્વીકાર્ય છે. છત્તાં સર્વવ્યાપી છે ! ભાગ્યે જ કોઇ વ્યક્તિ એવી હશે કે જેણે જીવનમાં થોડે ઘણે અંશે ભ્રષ્ટાચારનું આચરણ ન કર્યું હોય. કદાચ તમને આમાં અતિશયોક્તિ લાગે પણ કમનસીબે આ એક વાસ્તવિકતા છે. તો શું આપણે ભ્રષ્ટાચારને સ્વીકારી લેવો ? અણ્ણા સાહેબ અને તેને સાથ આપનારા લોકો પાગલ છે ? ના, ના અને ના. જે રીતે આ ચળવળને પ્રતિસાદ સાંપડ્યો છે તે પરથી આ બાબત તો ફલિત થાય છે.

સવાલ છે, તો આનો ઉપાય શું ? ભ્રષ્ટાચાર કેમ નિવારી શકાય ? શું લોકપાલ બીલ લોકસભામાં પસાર થઇ જશે તો પરિસ્થિતિ સુધરી જશે ? મારા નમ્ર મતે આ કાયદો ભ્રષ્ટાચારની પ્રક્રિયામાં અવરોધરૂપ બનશે. તેનાથી ઝાઝી આશા રાખવી નકામી છે.

આપણે ભ્રષ્ટાચારના મૂળમાં ઊતરવાનો પ્રયત્ન કરીએ. જેને કારણે ભ્રષ્ટાચાર ફાલેફુલે છે, વિસ્તરે છે. તે કારણ છે "કામચોરી". જી હા, કામચોરી. જન્મથી માંડીને મૃત્યુ પર્યંત અનેક પ્રમાણપત્રો, પરવાનગીઓ વિ. માટે વ્યક્તિને અન્ય પર અવલંબિત રહેવું પડે છે. દરેક વ્યક્તિ ઇચ્છતી હોય છે કે તેનું આદર્યું કાર્ય, સરળતાપૂર્વક અને સફળતાપૂર્વક, સમયસર પાર પડે. આમ જોવા જાવ તો એમાં કાંઇ ખોટું પણ નથી. પરન્તુ તેના આ કાર્યની સફળતા ને અવરોધરૂપ બને છે આ કામચોરી. બધી જ લાયકાત હોય તો પણ ધાર્યા પ્રમાણે પરવાનગી ન મળે, પ્રવેશ ન મળે, પ્રમાણપત્ર ન મળે. નાનું કામ હોય કે મોટુ, દરેક ક્ષેત્રમાં ડગલે ને પગલે આ કામચોરી લોકોને અકળાવે છે.

તુમારશાહીમાં કામચોરીને લીધે શિથિલતા અને બિનકાર્યદક્ષતા ફાલે-ફૂલે છે. આથી ભ્રષ્ટાચારને ઉત્તેજન મળે છે. પોલીસ તંત્ર અને ન્યાયતંત્રની શિથિલતાને કારણે કાયદાનો ડર લોકોના મનમાંથી પ્રાયઃ નષ્ટ થઇ ગયો છે.

જે લોકોએ સ્વ.શ્રીમતિ ઈંદિરા ગાંધી ના "કટોકટી શાસન"નો અનુભવ કર્યો છે તેઓને યાદ હશે કે એ કાળા દિવસોમાં કામચોરી લગભગ અદ્રશ્ય થઇ ગઇ હતી અને તેનાં મીઠાં ફળ ચાખવા મળ્યાં હતાં. આ બાબતમાં કટોકટી શાસન આશિર્વાદરૂપ સાબિત થયું હતું. પરન્તુ "ઈમર્જન્સી રૂલ" કાંઇ ભ્રષ્ટાચારનો ઉકેલ નથી જ. એ તો બકરૂં કાઢતાં ઊંટ પેઠું જેવો ઘાટ થાય.

આ કામચોરી સર્વપક્ષી અને સર્વભક્ષી છે. તેને નાત-જાત, ઊંચ-નીચ, વર્ણ, વર્ગ કે ધર્મના ભેદભાવ નડતા નથી. હા, પ્રમાણ વધતું -ઓછું હોઇ શકે. પણ તેમાં કોઇ એક વર્ગ કે વર્ણ નો ઈજારો નથી. સમાજમાં કામચોરીનું કેન્સર એક સરખું ફેલાયું છે.

આ કેન્સરનો કોઇ ઈલાજ છે? ચાલો આ વિષે આપણે સહુ મંથન કરીએં.સંવાદ કરીએં. આપનો અભિપ્રાય જણાવો.

આ બાબતમાં

આપ શું વિચારો છો ?

ये रात जा रही है, वो सुबह आ रही है

2011-04-22T09:00:00.010+05:30

(આજે એક અતિથિ રચના. મારા પુત્ર માનસે તેના બ્લોગ Gearing Up!! For a better Tomorrow માં ફિલ્મ “દોસ્ત” ના ગીત "ગાડી બુલા રહી હૈ.." પર એક સરસ અવલોકન લખ્યું છે. તેનો ગુજરાતી ભાવાનુવાદ આપ સહુ સાથે શેર કરવાનું મન થાય છે. આ ગીત મને પણ ખૂબ પ્રિય છે. Enjoy!)

ये रात जा रही है, वो सुबह आ रही है

- માનસ નાણાવટી

હમણાં જૂની ફિલ્મનું એક યાદગાર ગીત, આનંદ બક્ષીએ લખેલું અને મશહૂર ગાયક કીશોર કુમારે ગાયેલું ફિલ્મ "દોસ્ત"નું , સાંભળતો હતો. આ રહ્યા ગીતના શબ્દો ;

गाडी बुला रही है, सीटी बजा रही है
चलना ही जींदगी है, चलती ही जा रही है ।

देखो वो रेल, बच्चोँका खेल, सीखो सबक जवानों ।
सरपे है बोज्ञ, सीने में आग, लब पर धुंवाँ है जानो ॥
फीर भी ये जा रही है, नग्मे सुना रही है

आगे तूफान, पीछे बरसात, उपर गगन में बीजली,
सोचे ना बात, दिन हो कि रात, सिग्नल हुवा कि नीकली
देखो वो आ रही है, देखो वो जा रही है ॥

आतें हैं लोग, जाते हैं लोग, पानी में जैसे रेले
जाने के बाद, आते हैं याद, गुज्ञरे हुए वो मेले
यादेँ बना रही है, यादेँ मिटा रही है

गाडीको देख, कैसी है नेक, अच्छा बुरा ना देखे
सब हैं सवार, दुश्मन कि यार, सबको चली ये लेके
जीना सिखा रही है, मरना सिखा रही है ॥

गाडीका नाम ना कर बदनाम, पटरी पे रखके सरको
हीमत ना हार, कर इंतझार, आ लौट जाएँ घर को
ये रात गा रही है, वो सुबह आ रही है ॥

सुन ये पैगाम, ये है संग्राम, जीवन नहीं है सपना
दरिया को फांद, पर्वतको चीर, काम है ये उसका अपना
नींदें उडा रही है, जाओ जगा रही है ॥

આ ગીત શેર કરવાનું એક જ કારણ કે મને તેના શબ્દો હમેશાં સ્પર્શી ગયા છે. કવિતાના ઊંડાણે મને અભિભૂત કર્યો છે. એક ટ્રેન પાસેથી કેટલી શીખ મળે છે! મને ખાત્રી છે કે મુંબઇગરાઓ અન્ય કરતાં ટ્રેનની ઉપયોગિતા વિષે વધુ માહિતગાર છે. પરન્તુ ગીતના અર્થનું ઊંડાણ અનેક્ગણું વધારે છે. તે ભૌતિક જીવનની મૂળભુત ફિલ્સુફીને સ્પર્શે છે.

આ ગીત પ્રારંભમાં યુવાવર્ગને જવાબદારી પ્રત્યે સભાન રહેવાની શીખ આપે છે.આની સરખામણી ટ્રેનનો બોજો અને તેના પેટાળમાં રહેલા ભારેલા અગ્નિ સાથે છે! તે શીખવે છે કે મનનો જુસ્સો વ્યક્તિને આગળ વધવાની શક્તિ આપે છે અને અન્યને માટે પ્રેરણામુર્તિ બની શકે છે (नग्मे सुना रही है )!

આ પછી તે જીવનમાં લક્ષ્ય હાંસિલ કરવા માટે કરવા પડતા સંઘર્ષની વાત કરે છે. ખંતીલી ટ્રેન દિન-રાત સતત પોતાના ગંતવ્ય સ્થળ તરફ ગતિ કરતા રહીને માર્ગની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરે છે. એક રીતે આ કડી એમ પણ કહે છે કે જો તમે મહેનત કરો તો તમારા માર્ગમાં એક પછી એક આવતી કઠિનાઇઓને (ટ્રેનની જેમ ) સરળતાથી પાર કરી શકો.

આપણે મિત્રો બનાવીએ છીએં અને ગુમાવીએ પણ છીએં ! પરન્તુ આપણા દિલમાં તેમની યાદગાર પળો હમેશાં સંઘરાયેલી રહે છે. એક પછી એક થાંભલાઓ વટાવતી ગાડી આપણને જીવનની સોનેરી પળોની યાદ આપે છે. એક વિષયાન્તર, હું વારંવાર ટ્રેનમાં સફર કરતો હોવ છું અને મિત્રો, જ્યારે ટ્રેન ક્યારેક હરિયાળી, ક્યારેક તામ્રવર્ણી તો ક્યારેક કાળી ડીબાંગ (જો રાત હોય તો) ધરતી પરથી પસાર થતી હોય ત્યારે મારા જીવનની આવી ઘટનાઓ મારા મનઃપટ પર ઉપસી આવે છે! દોડતી ટ્રેન તમને તમારી જીંદગીના વેગનું ભાન કરાવે છે!

એક ચીજ જે આ ટ્રેન નથી કરતી અને એ છે ભેદભાવ! કેવો અનુપમ વિચાર ! આપણને ટ્રેનમાં ભાતભતના લોકો જોવા મળશે જેવા કે, ગરીબ, તવંગર, ભીખારી, ચોર, સાધુ, રાજકારણી વિ.એવું નથી લાગતું કે આ એક એવી જગ્યા છે કે જ્યાં સમાજના દરેક વર્ગનો એક નમૂનો એકઠો થયો હોય! કડીની બાકીની પંક્તિઓ ગીતના મધ્યવર્તી વિચારને બહુ સ્પષ્ટ રીતે ઉજાગર કરે છે! (जीना सिखा रही है, मरना सिखा रही है )

પરન્તુ લોકો ગાડીનો દુરુપયોગ કરે છે. દા.ત. આપઘાત કરવા માટે. શ્રી આનન્દ બક્ષી પહેલી વાર રેલાગાડીની થતી આ બદનામીથી નાખુશ છે. લોકો પોતાના જીવનનો અન્ત લાવવા માટે પાટાનો દુરુપયોગ કરેછે જ્યારે ગાડી તો ફક્ત પોતાની ફરજ બજાવે છે! બક્ષીજી આ પંક્તિઓ દ્વારા આવા લોકોને આશા બન્ધાવે છે- ये रात जा रही है, वो सुबह आ रही है

અન્તમાં કવિ સારાંશ કહે છે કે જીંદગી એક મહાસંગ્રામ છે કોઇ સ્વપ્ન નહિ! તમારે સાગર ઉલેચવા પડે, પર્વતો ઓળંગવા પડે અને કાર્ય સમ્પન્ન કરવું પડે. જાગો મિત્રો, આ સપનું નથી!

જાણું છું આપનામાંથી ઘણાએ આ ગીત સાંભળ્યું હશે. પણ કદાચ ચિન્તન નહિ કર્યું હોય. પણ કરવા જેવું ખરૂં, નહિ?
======><======

આ ગીત સાંભળવા અહિં ક્લિક કરોઃ
http://www.youtube.com/watch?v=rLApYYtK2P8&feature=related
સ્રોતઃ સૌજન્ય
http://manasnanavaty.blogspot.com/2011/04/back-to-blogging.html

ભજમનનાં ભોળકણાં- 6

2011-04-15T09:00:00.008+05:30

I AM BACK ON VARTALAP! ઘણા લામ્બા સમય સુધી નેટથી વિમુખ રહ્યા પછી હવે 'વાર્તાલાપ' ફરી શરૂ થાય છે. ન્યુઝીલેન્ડથી ભારત પરત ફર્યા પછી કોઇ ને કોઇ કારણસર નેટ પર આવી શક્યો ન હતો. પહેલેથી પ્રયોજિત અમુક લેખો પ્રકાશિત થયા હતા. આ સમયગાળા દરમ્યાન મારા અનેક શુભેચ્છકો,મિત્રોના ઇ-સન્દેશાઓ, પ્રતિભાવો આવ્યા પણ કોઇને હું પ્રત્યુત્તર વાળી નથી શક્યો. તો તે સહુનો અન્તઃકરણથી આભાર માનું છું અને આશા છે, તેઓ મને માફ કરશે. હા, હું "શ્રેય બ્લોગર" ન બની શક્યો! ( નિયમિત જેની સવારી રે! ) પણ હવે પ્રયત્ન કરીશ!! આજે બે છપ્પા સાદર છે.

અલ્પ વસન ને ઘાટા સાજ, પહેરવેશમાં છાંડી લાજ
ફેશન કાજે ગાંડા થયા, જાણે પૂંછ કપાવી બાંડા થયા
નવયુગના અજબ છે હાલ, ભજમન બેઠો નિહાળે તાલ.

અંચળો ઓઢી સાધુ થયા, કથા કરી કરી ધનપતિ થયા
ઠાઠમાઠથી ન પરહરે, પરદારા દેખી મન જ ચળે
ભજમન શોધે સાચા ગુરૂ, નવયુગમાં કરે ક્યાંથી શરૂ?

વેરાનમાં વડલો

2010-08-30T06:36:00.000+05:30

વેરાનમાં વડલો
-ભજમન

નાનકડા નવીને પોતના પપ્પાને જોયા જ ન હતા. ઘરમાં પપ્પાનો એક પણ ફોટો ન હતો !

‘પપ્પા કેવા લાગતા હશે ? કેવી રીતે બોલતા હશે ? વઢે તેવા હશે કે મારી સાથે રમે તેવા હશે ?‘ આવા અનેક પ્રશ્નો તેના દિલમાં ઊઠતા. આ પ્રશ્નો તે મમ્મી પાસે રજુ કરતો, પરંતુ તેની મમ્મી તેના સવાલ નો જવાબ આપતી નહિ. તે હમેશાં ગુંથવામાં જ મગ્ન રહેતી. કોઇ કોઇ વખત તેની આંખોમાંથી અશ્રુબિંદુઓ ટપકી પડતાં. વહાલથી તે નવીનને પોતાની ગોદમાં લઇ લેતી. મમ્મી રડે એ ડરથી નવીન પપ્પા વિષે વાત ઉચ્ચારતો નહિ.

ભાઇબંધ–દોસ્તારોને ઘેર તે રમવા જતો ત્યારે તેમના પપ્પાઓને ધ્યાનથી જોતો અને મનમાં ને મનમાં પોતાના પપ્પા વિષે કલ્પના કરતો. ‘બધાને તો પપ્પા છે, મારે કેમ નથી ? બધાના પપ્પા તો ઘેર જ રહેતા હોય છે મારા પપ્પા કેમ અમારી સાથે નહીં રહેતા હોય ?’ એમ તે વિચારતો.

‘તારા પપ્પા તો તારી મમ્મીને અને તને છોડીને બીજી સ્ત્રી સાથે જતા રહ્યા છે.’ કોઇએ તેને એક વખત કહેલું. પોતાને અને મમ્મીને છોડીને જતા રહ્યા છે એ તો નવીનને સમજાયું પણ શા માટે છોડીને જતા રહ્યા છે એ ન સમજાયું. ‘બીજી સ્ત્રી એટલે શું ? પપ્પાએ એમ શામાટે કર્યું હશે ? રાજેશના પપ્પા કેવા તેને સાથે બેડમિંગ્ટન રમવા લઇ જાય છે ! રમા આંટી વઢ વઢ કરે છે તો પણ પ્રવિણના પપ્પા તો પ્રવિણને છોડીને નથી જતા રહેતા ! મારી મમ્મી તો કેવી સારી છે ! તો પણ મમ્મીને છોડીને જતા રહ્યા ?’

નવીનને માટે તો એની મમ્મી જ પપ્પા હતી. ઘરમાં રસોઇ પણ એની મમ્મી કરતી અને તેની સાથે બોલ-બેટ પણ રમતી. તેને ભણાવે, રાત્રે સરસ નવી નવી મજાની વાર્તાઓ કરે. ‘કેટલી સારી છે મારી મમ્મી !’ નવીનને મમ્મી પર અપાર હેત હતું. મમ્મી હીંચકા પર બેઠી બેઠી ગુંથતી જાય સાથે સાથે તેને ભણાવતી જાય, વાર્તા કહેતી જાય. કોઇ વાર એકાદ ગીત ગણગણતી હોય. પણ બસ ગુંથવાનું તો કાયમ ચાલુ જ હોય.

‘મમ્મી ! તું આખો વખત આ સ્વેટર કેમ ગુંથ્યા કરે છે ? રોજ નવાં નવાં સ્વેટર બનાવીને ક્યાં લઇ જાય છે ?’ નવીને આખરે એક દિવસ ડરતાં ડરતાં પૂછી નાખ્યું.

‘બેટા! સ્વેટર ગુંથીને હું દાસકાકાને આપી આવું છું. તે પોતાના સ્ટોરમાં વેચી આપે છે. આપણને તેના પૈસા આપે છે.’ નિઃસંતાન દાસકાકા દંપતી રંજનબેનને પુત્રી સમાન ગણતા.

‘મમ્મી! હું પણ મોટો થઇને દાસકાકાની જેમ સ્ટોર ચલાવીશ. પછી તું મારા સ્ટોરમાં સ્વેટરો બનાવીને આપજે હોં કે ? ‘

‘ભલે હો બેટા !’ મમ્મીએ ઊનનો દોરો હાથની આંગળીઓથી ખેંચીને તોડતાં જવાબ આપ્યો. નવીને જોયું કે દોરો તોડતાં મમ્મીના ચહેરા પર વેદનાની આછેરી ઝલક ઉપસી આવી હતી. તેનું ધ્યાન મમ્મીની આંગળીઓ પર પડ્યું.

‘મમ્મી! તારી આંગળી પર આ કાપા શેના પડી ગયા છે ? જો તેમાંથી લોહી નીકળે છે.’

‘દોરા તોડવા પડેને તેથી આ કાપા પડી ગયા છે. મમ્મીએ સાડીના છેડાથી આંગળી ઝટઝટ લુછી નાખી.‘

‘કાતરથી શામાટે નથી તોડતી ?‘

‘કાતર તૂટી ગઇ છે. તે દિવસે તમે જ તો તોડી હતી, ખરૂં ને ?

‘મમ્મી હું તને નવી કાતર લાવી આપીશ. પછી તને કાપા નહિ પડે.’

‘ભલે લઇ આવજે હો !’ મમ્મીએ ધીમું સ્મિત કરતાં વાત બદલી, ‘તમારી નિશાળમાં વેકેશન ક્યારે પડે છે ?’

‘આવતા સોમવારથી, અરે હા ! મમ્મી, એ તો કહેવાનું હું ભૂલી જ ગયો ! મારી સ્કૂલમાંથી પ્રવાસ જવાનો છે. હું પણ જઇશ, હો ને મમ્મી ! પે’લો પ્રવિણ નથી ? એ પણ જવાનો છે. મમ્મી મને જવા દઇશ ને ?’

‘હા ભલે જજે હો ? પણ પ્રવાસ ક્યાં જવાનો છે ? ક્યારે જવાનો છે ? તમને નિશાળમાંથી કાગળ નથી આપ્યો ?’

‘હા, આપ્યો છે ને. પણ સાંભળને, જયપુર, ઉદેપુર વિગેરે સ્થળોએ જશે. દસ દિવસનો પ્રવાસ છે !’

>< >< ><

પ્રવાસના દસ દિવસ ક્યાં પસાર થઇ ગયા તેની ખબર જ ન પડી. રાત્રિના અંધકારને ચીરતી ગાડી અંતર કાપતી હતી.. શિક્ષકે સહુને સૂઇ જવાની તાકીદ કરી પરંતુ સહુ પ્રવાસના ખાટાંમીઠાં સંભારણાં વાગોળવામાં મગ્ન હતા. સહુ પોતાના માટે અને પોતાના ભાઇ-બહેન માટે ખરીદેલી વસ્તુઓ એકબીજાને બતાવતા હતા. રાજુએ પોતાના માટે મોજડી ખરીદી હતી તો રમેશે ટેબલ લેમ્પ. અચાનક કોઇની નજર નવીન પર પડી.

‘અરે નવીન, તું કેમ ચુપચાપ બેઠો છે ? તેં શું ખરીદી કરી ? અમને બતાવતો ખરો !’

ના. મને કોઇ શોખ જ નથી. પછી શું લેવું ! ‘ નવીને જવાબ વાળ્યો.

‘પણ ગઇકાલે તું બજારમાં તો ગયો હતો ?’

‘હા પણ .. .. .. ‘ બોલતાં બોલતાં નવીને બારી બહાર નજર ફેરવી લીધી.

>< >< ><

સવારે સ્ટેશને દાસકાકાને જોઇને નવીનને નવાઇ લાગી. દાસકાકા તેને પોતાને ઘેર લઇ ગયા.

‘કાકા, હું મમ્મી પાસે જઇ આવું !’ કહેતો તે જવા લાગ્યો, પણ ત્યાં તો કાકી નાસ્તો લઇ બહાર આવ્યાં, ‘લે બેટા ! પહેલાં નાસ્તો કરી લે.’ કહી પરાણે નાસ્તો કરવા બેસાડ્યો.

નવીન પરાણે મૌન જાળવીને ઝટપટ ચા-નાસ્તાને ન્યાય આપવા લાગ્યો. મમ્મીને મળવાની તેને તાલાવેલી લાગી હતી. અનેક સવાલો તેને પરેશાન કરી રહ્યા હતા. તેનું મન કોઇ અજબ પ્રકારની આશંકાઓથી મૂંઝવણ અનુભવતું હતું. તે ઘડીક દાસકાકા તરફ તો ઘડીક કાકી સામે નજર માંડતો અને તેમના ચહેરા વાંચવાનો નિષ્ફળ પ્રયાસ કરતો હતો.

નવીન ઝટપટ નાસ્તો પતાવવામાં પોતાનું ધ્યાન કેંદ્રિત કરી રહ્યો હતો. તેને મમ્મી પાસે જવું હતું. ‘મમ્મી સ્ટેશને કેમ ન આવી ? પ્રવાસની કેટલી બધી વાતો કહેવાની છે !’ નાસ્તો પતાવીને હાથ ધોવાની દરકાર કર્યા વગર સીધો જ પોતાના ઘર તરફ દોડ્યો.

‘કાકા ! મારી મમ્મી ક્યાં ગઇ છે ? ઘેર કેમ નથી ?’ બંધ ઘર જોઇને વીલે મોંએ પાછા ફરેલા નવીને રડમસ અવાજે પૂછ્યું.

દાસકાકા ધર્મસંકટમાં મુકાઇ ગયા હતા. દુનિયાની ક્રૂરતાથી તદ્દન અજાણ, વિશાળ ગગનમાં મુક્ત વિહરતા, કિલ્લોલતા , નિર્દોષ પંખીની પાંખ કપાઇ ગઇ હતી. નવીનની માનું અકાળ મૃત્યુ થયું હતું. આ ખબર નવીનને આપવાની કઠોર જવાબદારી પોતાને નિભાવવાની હતી ! હૈયાને પાષાણ-સમ બનાવવું પડશે. દાસકાકાએ અસહાય બનીને કાકી સામે જોયું. પણ ત્યાં તો શ્રાવણ–ભાદરવાની હેલી વરસી રહી હતી. કાકી નવીનની પીઠ પર હાથ ફેરવતાં સાંત્વન આપવાને બહાને ખુદ આશ્વાસન લઇ રહ્યા હતાં ! અંતે દાસકાકાએ મહા પ્રયત્ને ધ્રુજતા હોઠે અને રડતા હૃદયે બોલવાનો પ્રયાસ કર્યો, ‘બેટા!.. .. .બેટા નવીન !.. .. ..’ પરન્તુ આગળ બોલે તે પહેલાં તેને ગળે ડૂમો ભરાઇ ગયો. હૃદયનું ક્રંદન આંખોમાં પ્રતિબિંબિત થઇ રહ્યું.

બિચારા દાસકાકા ! નિર્દોષ બાળકને ક્યાં સુધી ટટળાવવો ? છેવટે હિંમત કરીને, ઊંડો શ્વાસ લઇને અવાજમાં શક્ય તેટલી માર્દવતા લાવીને તેમણે કહ્યું, ‘નવીન, બેટા ! રંજનબેનને હવે તું ક્યારેય નહીં મળી શકે. બેટા ! એ.. એ..આપણાથી દૂર ઈશ્વર પાસે ચાલ્યા ગયાં છે !’

પહેલાં તો નવીન ‘દૂર ચાલ્યા ગયા છે’ નો અર્થ જ સમજ્યો નહિ. અને પછી ધીરે ધીરે તેના કોમળ ચહેરાની લાલિમા અદ્રશ્ય થવા લાગી. ‘દૂર ચાલ્યા ગયા છે’ ની વાસ્તવિકતા સમજાતાં નવીન કરમાઇ ગયો. તેનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો. તે રડ્યો નહિ. આંખોનો અશ્રૂસાગર જાણે રણ્પ્રદેશમાં ફેરવાઇ ગયો. નિસ્તેજ, કોરીકટ આંખે તે દાસકાકા સામે તાકી રહ્યો.

મમ્મી નથી એ વિચાર જ નવીન માટે અસહ્ય થઇ પડ્યો. મમ્મી વિનાની દુનિયા કેવી રીતે સંભવી શકે એ તેને માટે કલ્પનાતીત હતું.

‘પિતાની છાયા જેને કદી મળી જ નથી તેવી માત્રૃ-પ્રેમ-સરમાં વિચરતી આ માછલી હવે ક્યાં જશે ? રે ! કુદરત કેવી નિષ્ઠુર છે !’ દાસકાકા વિચારતા હતા. નવીનને કોઇ પણ હિસાબે રડાવવો જોઇએ, તેના દિલના ભારેલા અગ્નિને શાંત પાડવો જ રહ્યો. નવીનની સાથે તે જુદી જુદી રીતે વાતો કરવા લાગ્યા . તેનું મન પ્રફુલ્લિત કરવા, તેને હસાવવાના પણ પ્રયત્નો કર્યા. તેના મિત્રોને બોલાવી લાવ્યા. તે હસે, રડે કે કંઇ પણ બોલે તે માટે અનેકાનેક યુક્તિપ્રયુક્તિ અજમાવવા લાગ્યા. પરંતુ કશું જ કારગત ન નિવડ્યું, સઘળા પ્રયત્નો નિષ્ફળ નિવડ્યા. નવીનની સ્તબ્ધતા દૂર ન થઇ તે ન જ થઇ.

નવીનનો હાથ પકડી તેને ઘેર લઇ ગયા. ઘરનું બારણું ઉઘાડતાં જ સામે હીંચકો દેખાયો. ખાલી, અચેતન, ઉજ્જડ. હીંચકા પર ઊનનો એક દડો અને અર્ધું ગુંથેલું સ્વેટર પડ્યાં હતાં. નવીનના હાથમાંની સામાનની બેગ નીચે પડી ગઇ. તેમાંનો સામાન વેરવિખેર થઇ ગયો. સામાનમાંથી એક નવી નકોર કાતર સરી પડી.

પળભર તો કશું જ ન બન્યું. નવીન કાતર સામે અને હીંચકા સામે વારાફરતી જોઇ રહ્યો. નવીનના મનમાં ઘમાસાણ યુધ્ધ ચાલી રહ્યું હતું. વાતાવરણમાં એક પ્રકારની સ્તબ્ધતા છવાઇ હતી. દિશાઓ શાંત થઇ ગઇ હતી.

અચાનક દાસકાકાનો હાથ છોડાવીને નવીન કાતર ઉંચકીને દોડ્યો. હીંચકા પર માથું મુકીને તે જોરથી રડી પડ્યો. લાગણીઓનો લાવારસ આંખો વાટે વહેવા લાગ્યો.

દાસકાકાએ સજળ નયને નિરાંતનો શ્વાસ લીધો. તેના દુઃખી ચહેરા પર હાસ્યની લહેરી દોડી ગઇ. તેણે નવીનને રડવા દીધો. બસ રડવા જ દીધો.

રડતાં રડતાં નવીન ઊંઘી ગયો. દાસકાકાએ તેને તેડી લીધો. વહાલથી તેના આંસુઓથી ખરડાયેલા ચહેરાને ચુમીઓથી નવરાવી દીધો. બહાર નીકળી ઘરનો દરવાજો વાસી દીધો.

<=================

(લખ્યા તા. 14/05/1972)

લઘુકથા

2010-08-06T00:50:00.000+05:30

(1)
ત્રણ વર્ષના અનયને ડે-કેરમાં મુક્યો.

એક દિવસ ડે-કેરમાંથી આવીને

અનયે કહ્યું, ”નાના, ગિવ મી લેપટોપ."

મેં પૂછ્યું, ”કેમ?”

“મારે લઘુકથા લખવી છે.”

(2)

અનયના ડે-કેરમાં સહુથી વાધારે લાગણી શીલ બાળકની હરિફાઇ હતી.
ચાર વર્ષના બાળક જેક્ને ઇનામ મળ્યું.

જેકના ઉંમરલાયક પાડોશીની પત્નીનું અવસાન થયું હતું.
વૃધ્ધને રોતા જોઇ જેક તેના ફળિયામાં જઇને તેના ખોળામાં બેસી ગયો. જેકને તેની માએ પૂછ્યું, ”શું કરતો હતો?”

જેકે કહ્યું, “દાદાને છાના રાખતો હતો.”                 (નેટ પરથી)

(3)

અનયને શાળાના નાટકમાં ભાગ લેવો હતો.
તેની માએ નિરાશાજનક સૂરે મને કહ્યું કે તે ખૂબ ઉત્સાહિત છે પણ કદાચ તેને કોઇ પાત્ર નહિ મળે.
જે દિવસે પાત્રની પસંદગી થવાની હતી તે દિવસે હું તેની મા સાથે તેને લેવા શાળાએ ગયો.
ખૂબ ઉત્સાહ અને આનંદથી દોડતો તે આવ્યો અને બોલ્યો,
“મમ્મી, મને તાળીઓ પાડવા માટે પસંદ કર્યો છે!”              (નેટ પરથી)

(4)

દસ વર્ષનો એક છોકરો કડકડતી ઠંડીમાં એક મોટા સ્ટોરની બહાર ઉઘાડા પગે ઉભો હતો અને શૉ-વિંડોમાં તાકીને જોઇ રહ્યો હતો.
એક દયાળુ સ્ત્રી ત્યાંથી પસાર થઇ અને તેને જોયો. તે સ્ત્રીએ પૂછ્યું,” બેટા, અહિં ઉભો ઉભો શું કરે છે?”
“હું ભગવાનને પ્રાર્થના કરું છું કે મને આ બુટ અપાવે”. જવાબ મળ્યો.
તે સ્ત્રી તેને સ્ટૉરમાં લઇ ગઇ તેના પગ ધોયા અને તેને મોજાં પહેરાવ્યાં અને પછી તેના માપના બુટ પણ પહેરાવ્યા. છોકરાના માથે વહાલથી હાથ ફેરવી કહ્યું, “હવે તને સારું લાગશે.” જેવી તે સ્ટૉરની બહાર જવા ફરી કે છોકરાએ તેનો હાથ પકડી લીધો અને આંસુભરી આંખે તેની સામે જોઇ પૂછ્યું, ‘તમે ભગવાનની મમ્મી છો?”   (નેટ પરથી)

નેટ સ્રોત (2,3,4) : God's wife http://funlok.com/index.php/story/gods-wife-03032010.html

માનવતાનો પાઠ

2010-07-23T07:30:00.002+05:30

માનવતાનો પાઠ
-ભજમન

મુક્તક ધુંવાફુંવા થતો ઘેર આવ્યો. આવતાં વેંત બાઇકની ચાવી ટેબલ પર ફેંકી. હેલમેટ પણ રોજિંદી જગ્યાને બદલે સોફાની બાજુમાં ગબડતી મુકી. સોફા પર બેસી શૂઝ કાઢીને શૂ-રેક તરફ ઘા કર્યો. અને “લિપિઈઈઈ..” એમ ઊંચા અવાજે બૂમ મારી.

લિપિ ત્યાં જ બેઠી હતી અને શાંતિથી આ બધો તમાશો જોતી હતી. તેણે ઊભા થઇને ફ્રીજમાંથી બૉટલ કાઢી ગ્લાસમાં પાણી ભરી આપ્યું. મુક્તકે એક શ્વાસે ગ્લાસ ખાલી કર્યો.

‘બીજું લાવું ?’ લિપિએ શાંતિથી પૂછ્યું. જવાબ આપવાને બદલે મુક્તક પગમાંથી મોજાં કાઢવામાં પરોવાયો. લિપિ ફરી લેપટોપ હાથમાં લઇ ચુપચાપ સર્ફીંગ કરવા બેસી ગઇ. મુકતકે મોજાં શૂ-રેક તરફ ફેંક્યાં. ગોગલ્સને જમણા હાથની પહેલી આંગળી પર ફેરવવા લાગ્યો.

‘જો ગોગલ્સ ફેંકીશ તો તૂટી જશે. વાત કરીશ તો મનનો ઊભરો શાંત થશે. અને ટેબલ પરથી પગ નીચે.’ લિપિએ ફુગ્ગામાં ટાંકણી મારી.

‘અરે જવા દે ને. બધા સા.’ *#** ભેગા થયા છે.’

‘વાત શું છે ? બૉસની સાથે ઝગડો થયો ? આટલો ટેંશનમાં કેમ છે ?’ હવે લિપિના પ્રશ્નમાં ચિંતા ઉમેરાઇ.

‘અરે નાઆ રે. બૉસ તો મારી મુઠીમાં છે. પણ આ અમદાવાદના ગાડીઓવાળા એમના મનમાં સમજે છે શું ? રસ્તો શું એમના બાપનો છે !’ મુક્તકે ઉકળાટ ઠાલવ્યો.

‘શું થયું ? એક્સીડંટ તો નથી થયોને ? તને ક્યાંય વાગ્યું કે ? એક તો તું બાઇક જ એવીરીતે ચલાવે કે જાણે વિમાન ચલાવતો હોય !’

‘મને કંઇ નથી થયું. પણ પે’લાની ગાડીમાં મોટો ગોબો પડી ગયો. મેં તો બરાબરનો ખખડાવ્યો. ભાઇસાહેબ પ્રવચન આપવા મંડી ગયા, -તમે રોંગ સાઇડ પરથી આવ્યા.. વિ.- અરે ! મેં તો બે-ત્રણ અસલ કાઠીયાવાડી ચોપડાવી દીધી !’

‘પણ તું ખરેખર રોંગ સાઇડ પરથી જ જતો હશે. વાંક તારો અને ઉપરથી પાછી ગાળો આપી ! બિચારો કોઇ ભલો માણસ હશે.’

‘હવે તું એની વકીલાત કરીશ નહિ. એ તો એમ જ હોય. આપણો વાંક હોય ત્યારે જ વધારે બુમાબૂમ કરાય ! એટેક ઇઝ ધ બેસ્ટ ડીફેંસ. સમજી ? હવે ચા ની વ્યવસ્થા કરશો મેડમ, કે ભલા માણસની બચાવ કામગીરી આગળ વધારવાની છે ?’

‘હા. આપું છું તને ચા. સાથે બીજું કાંઇ ખાઇશ ?’

‘ના. અને હા ! લિપિ, તારી તબિયત કેમ છે ? આજે ડૉ. મનોજની એપોઇંટમેંટ હતીને ? શું કહ્યું તેમણે ?’

‘બસ. બધું નૉર્મલ છે. બીપી, વજન બધું બરાબર. સોનોગ્રાફી પણ કરી, બાળકનો પ્રોગ્રેસ સંતોષજનક છે. તેમ કહ્યું.‘

‘એટલે લિપિનો ‘કક્કો’ જલ્સા કરે છે એમ જને ?’

‘કક્કો જ હશે એમ તેં કેમ માન્યું ? બારાખડી પણ હોય !’

‘કાંઇ વાંધો નહિ. આપણે તો કક્કો કે બારાખડી જે હોય તે. પણ મને તો પહેલી છોકરી જ ગમે હો ! પછી બીજા ભલે છોકરાઓ હોય.’

‘એટલે મીસ્ટર આખી ક્રીકેટ ટીમ બનાવવાનો વિચાર છે તારો ? ખબરદાર હો !’

‘અરે, આ તો જરાક મજાક કરું છું. નેટ પર લાઇવ ડીલીવરી જોઇને મારા તો હાંજાં જ ગગડી ગયાં છે. હેટ્સ ઑફ ટુ યુ ગર્લ્સ ! મને પહેલેથી આવી ખબર હોત તો એક પણ ન થવા દેતે.’ મુક્તક ગંભીર થઇ ગયો.

‘રાઇટ. કીપ ઇટ ઇન માઇંડ. સાંજે શું ખાઇશ ?’

‘તું શું બનાવવાની છે ?’

‘હજી કાંઇ નક્કી નથી કર્યું. હજુરની જે ફરમાયશ હશે તે આ બાંદી હાજર કરશે !’ લિપિ આજે મુડમાં હતી.

‘તો બાદશાહ સલામત ફરમાવે છે કે આજે ડીનર માટે બહાર જઇએ અને પછી ફિલ્મ.’

‘વાઉઉઉ... ! હું તો તૈયાર જ છું. ક્યો ડ્રેસ પહેરું ? હવે બધા ડ્રેસ મને ફીટ થવા માંડ્યા છે. સાડી તો મને ફાવતી જ નથી.’

અને મુક્તક-લિપિ ડીનર, અને ત્યારબાદ મલ્ટીપ્લેક્ષમાં ફિલ્મ જોવા ગયા.

* * *

રાતના દોઢ વાગ્યો હતો. ગાંધીનગર અમદાવાદનો હાઇવે સૂમસામ હતો સિવાય કે પૂર ઝડપે દોડી જતી એકલ દોકલ કાર. મુક્તક-લિપિ ફિલ્મ જોઇને પાછાં ફરતાં હતાં. ત્યાં બાઇકમાં પંક્ચર પડ્યું. મુક્તકે મહામુશ્કેલીએ બાઇક પર કાબૂ મેળવવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પણ નિષ્ફળ નીવડ્યો.બંને ઉથલી પડ્યાં. લિપિને છ માસનો ગર્ભ હતો. પછડાટથી તેને બ્લીડીંગ થવા લાગ્યું. અને સખત દુઃખાવો થવા માંડ્યો. મુક્તક બેબાકળો થઇ ગયો. લીફ્ટ માટે પ્રયત્ન કર્યો પણ કોઇ વાહન ઊભું ન રહ્યું. અધુરામાં પુરું મોબાઇલ પણ પછડાટને લીધે કે ગમે તેમ, કામ કરતો ન હતો. એક ક્ષણ માટે પત્નીની જીંદગી માટે વલખતો વિધાતાનો દીલીપકુમાર યાદ આવી ગયો. સ્તબ્ધ બની ગયો. ફિલ્મ જોતી વખતે કેવી હાંસી ઉડાવી હતી ! અને બમણા ઝનુનથી કરેંગેયા મરેંગે કરી રસ્તા વચ્ચે બે હાથ પહોળા કરી એક દૂરથી આવતી કારને રોકવા ઊભો રહ્યો. વાહનવાળાએ ડીપર લાઇટ ચાર-પાંચ વાર ઓન-ઓફ કરી પણ તે ખસ્યો નહિ. અત્યારે તે સાનભાન ગુમાવી બેઠો હતો. છેવટે કાર ચાલકે કાર ધીમી કરી સાઇડમાં ઊભી રાખી. મુક્તક હાંફળો ફાંફળો ડ્રાઇવરની બારી પાસે જઇ બે હાથ જોડીને ઊભો રહ્યો.

‘સર ! પ્લીઝ હેલ્પ ! મેડિકલ ઈમર્જંન્સી ! હેલ્પ પ્લીઝ !’

કારના ચાલક પર નજર પડતાં જ તેના ચહેરો રૂની ધોળી પૂણી જેવો થઇ ગયો. આ એજ વ્યક્તિ હતી જેની સાથે સાંજે અકસ્માત કર્યો હતો અને ગેરવર્તન કર્યું હતું !

‘પ્લીઝ સર ! મારી પત્ની.. .. હેલ્પ ! બાઇકને પંક્ચર પડ્યું. મારી પત્ની ઉથલી પડી છે એંડ શી ઇઝ પ્રેગનન્ટ એન્ડ બ્લીડીંગ.’

તે વ્યક્તિ ઝડપથી કારમાંથી બહાર નીકળી લિપિ પાસે ગઇ. તેની નાડી તપાસી. ખિસ્સામાંથી પેનલાઇટ કાઢી આંખો તપાસી. લિપિ અર્ધબેભાન અવસ્થામાં કણસતી હતી.

‘તમે પડી ગયાને કેટલો વખત થયો ?’

‘સર.. .. ‘ મુક્તકે કાંડે પહેરેલી ઘડિયાળમાં જોયું. કાચ તૂટી ગયો હતો. કદાચ ઘડિયાળ બંધ પડી ગઇ હતી. તેણે કાંડું ડૉક્ટર તરફ ધર્યું. ‘આઇ ડોંટ નો સર ! પ્લીઝ તમારો ઉપકાર જીંદગી ભર નહિ ભૂલું.’ તેનો અવાજ ગળગળો થઇ ગયો હતો અને આંખોમાં પાણી તગતગવા લાગ્યાં હતાં.

ડૉક્ટરે પોતાની ઘડિયાળ જોઇને કહ્યું, ‘હજુ પંદર મિનિટ જ થઇ છે. વાંધો નથી. લૂક મીસ્ટર, તમે જરાય ચિંતા ના કરશો. હું એક ગાયનેકોલોજીસ્ટ છું. અત્યારે જ તમારાં વાઇફને મારા ક્લિનિક પર લઇ જઇએ, જો તમને વાંધો ના હોય તો.’

બંનેએ મળીને લિપિને કારમાં સુવાડી. કારની ડીકીમાંથી ઈમરજંસી મેડીકલ કીટ બેગ કાઢી લિપિને એક ઇન્જેક્શન આપી દીધું. અને કાર અમદાવાદ તરફ હંકારી મુકી. રસ્તામાં મુક્તક પાસેથી જરૂરી માહિતિ મેળવીને પોતાના મોબાઇલથી ક્લિનિક પર સ્ટાફને તૈયારી કરવાની સુચના આપી દીધી.

બીજી વીસ મિનિટમાં લિપિ ક્લિનિકના ઑપરેશન થીએટરમાં હતી. તેની સારવાર શરૂ થઇ ગઇ. અર્ધાએક કલાક પછી ડૉક્ટર બહાર આવ્યા. મુક્તક નતમસ્તકે ઊભો હતો. ડૉક્ટર તેને પોતાની કેબીનમાં લઇ ગયા. તેને પણ એક્ઝામીનેશન ટેબલ પર સુવાડી તપાસ્યો. મુક્તક પણ ઘવાયો હતો. સીસ્ટરને બોલાવી તેનું ડ્રેસીંગ કરાવ્યું અને એટીએસનું ઈન્જેક્શન અપાવ્યું. કોફી મંગાવી. મુક્તકના ખભા પર હાથ મુકી ડૉક્ટર બોલ્યા,

‘જુવો, તમારી પત્ની અને બાળક બંનેની તબિયત સારી છે. તુરત સારવાર મળી તે સારું થયું. મેં હાલ સ્ટીચીઝ લઇ લીધા છે. આથી બ્લીડીંગ બંધ થઇ ગયું છે. તેણીને ઘેનનું ઈન્જેક્શન આપ્યું છે. તેથી સવાર સુધી આરામ મળશે. પછી તમે તેને ઘેર લઇ જઇ શક્શો. પણ હા. તેને એક મહિનો કમ્પ્લીટ બેડ રેસ્ટ આપવાનો છે. ઘરમાં બીજું કોઇ છે જે કામકાજ કરી શકે ?‘

ના. અત્યારે તો નથી. અમે હજુ બે મહિના પહેલાં જ અહિં અમદાવાદ આવ્યા. પણ મધર છે તેને બોલાવી લઇશ.’

ઑકે. તો જરૂર કોઇને બોલાવી લો. અને ડીલીવરી સુધી બાઇક તો શું રિક્શામાં પણ મુસાફરી ના કરાવતા. સવારે હું ડૉ. મનોજ સાથે વાત કરી લઇશ. તે ખૂબ હોંશિયાર છે. માટે બાકીનું તે સંભાળી લેશે. તે મારો મિત્ર છે. સવાર સુધી તમે પણ આરામ કરો.’

મુક્તકની આંખમાંથી આંસુ સરી પડ્યાં. ‘સર, આજે આપ ન હોત તો મારી જીંદગી બરબાદ થઇ ગઇ હોત. ગઈકાલે મેં આપની સાથે જે વર્તન કર્યું તેની માફી કેવી રીતે માગવી તે જ નથી સમજાતું. મારું માથું શરમથી ઝૂકી જાય છે. આપ ઈન્સાન નહિ દેવ છો દેવ.’

ડૉક્ટર મુકતકને ત્યાં જ ઊભેલો મુકીને કેબીનની બહાર નીકળી ગયા.

=========XXX=========

(લખ્યા તા.02/07/2006.)

કેમ ?

2010-07-09T07:30:00.004+05:30

આ સાગરની ગર્જના કદી શાંત કેમ નથી થતી?

આ હવાની ચહલપહલ કદી સ્થિર કેમ નથી થતી?

આ પુષ્પોનો પમરાટ, આ કાબરોનો કલબલાટ,

નીરવ નિશાની આહટ બંધ કેમ નથી થતી?

આ અગ્નિની ગરમી, આ હીમની શિતળતા,

ધરાની ફેર-ફુદરડી બંધ કેમ નથી થતી?

આ ધરાની ધ્રુજારીથી, મહાસાગરના મહાકાય મોજાથી

વા-વંટોળના વેગથી વનરાજી નષ્ટ કેમ નથી થતી?

આ ચન્દ્ર કેમ સદાને માટે આથમતો નથી?

ઓ નિયંતા, આ ઉષા ઉગવાની બંધ કેમ નથી થતી?

“કારણ કે વત્સ, મેં તને જીંદગી આપી છે.

માટે જ દિલની આ ધડકન કદી બંધ નથી થતી.”

સાંઠ પછી...

2010-07-02T07:30:00.002+05:30

દેવ આનંદ

ખાટલામાં પડ્યાં પડ્યાં પણ ગામ-ગપાટા મારે સાંઠ પછી,
દવાની બાટલીઓથી જ પેટ ભરવાનું હોય છે સાંઠ પછી. –શ્રી વિશ્વદીપ બારડ.

હમણાં કવિ શ્રી વિશ્વદીપ બારડની કવિતા “સાંઠપછી..” એમના બ્લોગ ફૂલવાડી પર વાંચી. સામાન્ય રીતે આપણે સહુ સાંઇઠ વર્ષની ઉંમર વટાવીએ એટલે વૃધ્ધાવસ્થા નો અનુભવ કરવા માંડીએ છીએ. સરકારી કે અન્ય નોકરીમાંથી નિવૃત્તિ મળી ગઈ હોય અથવા કરી દેવામાં આવ્યા હોય! વેપાર-ધંધામાં પણ દિકરાઓએ જવાબદારી ઉપાડી લીધી હોય. પુત્ર-પુત્રી ને ભણાવી ગણાવી ઠેકાણે પાડી દીધાં હોય, “ખાટલે થી પાટલે અને પાટલે થી ખાટલે” એમ દિનચર્યા હોય અને પરિણામે શ્રી બારડ સાહેબે લખ્યું છે તેમ દવાની બાટલીઓથી પેટ ભરવાનો વારો આવે. સરકાર પણ “સીનીયર સીટીઝન” નો ઈલ્કાબ આપી દે છે. અને એમાં બધા ગર્વ અનુભવે છે!

નેટ- જગતમાં પણ શ્રી સુરેશભાઇ જાનીએ એક “60+” નું ગ્રુપ બનાવ્યું છે જેનો હું પણ સભ્ય છું. આ ગ્રુપમાં અમે બધા ‘ડોસા-ડોસી’ઓ એક બીજા સાથે સંવાદ કરીએ છીએ.

આ વખતે મને એક પ્રસંગ યાદ આવે છે. મારા એક મજાના મિત્ર છે દિપક વોરા. દિપકભાઇ બહુ સારા ગાયક છે અને તેને ૧૦૦૦થી વધારે ફિલ્મી ગીતો કંઠસ્થ છે. એટલું જ નહિ પણ મોટાભાગના ગીતોના કવિ, સંગીતકાર, ગાયક કલાકારો, અદાકારો અને ફિલ્મનું નામ પણ તેમને યાદ હોય. અંતાક્ષરીમાં તેઓ અમારી હાજરાહજૂર મેમરી બેંક છે. ૬૨ વર્ષની ઉંમરે તેઓ વાયોલીન શીખવા જાય છે! મશહૂર અને સદાબહાર ફિલ્મ અભિનેતા શ્રી દેવ આનંદના તેઓ જબરા પ્રશંસક અને ‘ફેન’ છે. છેલ્લા વીસ-પચ્ચીસ વર્ષથી તેમના સંપર્કમાં છે અને બે-ચાર વાર રૂબરૂ પણ મળી ચૂક્યા છે. અવારનવાર શ્રી દેવ આનંદ સાથે ફોનથી વાતચીત કરે. બે વર્ષ પહેલાં દિપકભાઈએ સાંઇઠ વર્ષ પૂરાં કર્યાં ત્યારે તેમના સંતાનોએ તેમની ષષ્ઠિપૂર્તી ઉજવી. એ વખતે તેમણે શ્રી દેવ આનંદને ફોન કરી કહ્યું કે ‘સર ! ટુ ડે આઇ એમ સિક્ષ્ટી યર્સ ઓલ્ડ.’ ત્યારે દેવ સાહેબે બહુ સરસ વાત કરી. ‘દિપક, નેવર સે યુ આર સિક્ષ્ટી યર્સ ઓલ્ડ, સે સિક્ષ્ટી યર્સ યંગ.’

મારી ઉંમર (૬૨) કરતાં વધારે વર્ષોથી તો દેવ સાહેબ ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં છે ! તેમની પહેલી ફિલ્મ ‘હમ એક હૈં’ સન ૧૯૪૬ માં આવી. અત્યારે તેમનાથી ત્રીજી પેઢીના ફિલ્મ કલાકારો નિવૃત્ત થઇ ગયા છે! જ્યારે તેઓ હજુ કાર્યરત છે.

ઉંમરની અસર ભલે તન પર થાય, મન પર ન થવા દેવી જોઈએ.

શ્રી વિશ્વદીપભાઇ કહે છે,

બદલો જુના વિચારોનો વેશ જે પે’રી ફરતા રહો છો આજ,

રંગ, ઢંગ બદલો લાગેશે જીવન-સંધ્યા સુંદર સાંઠ પછી.

સ્રોત: 'સાંઠ પછી...' http://vishwadeep.wordpress.com/?ref=spelling

ભજમનનાં ભોળકણાં- 5

2010-06-18T07:30:00.003+05:30

ભજમનનાં ભોળકણાં - 5

ભાષા છે કે ભેળ પકોડી, ના જાણે શાહ, પટેલ
અંગ્રેજીની આંધળી દોટે, બિન-ગુજરાતીને ગેલ
તોય ગુર્જરો ગાતા જાએ ઑલ ઈઝ વેલ.

હીરાઘસુ હાથ ઘસે ને વાયબ્રંટની આલબેલ
ગાંધીવાદની ગુલબાંગો પણ દારુબંધી સાવ ફેલ,
તોય ગુર્જરો ગાતા જાએ ઑલ ઈઝ વેલ

-ભજમન

નોંધ: ઉપરની રચનાઓ આપને પસંદ ન આવે તો પણ આપનો પ્રતિભાવ આપશો તો મને ગમશે.
(પ્રતિભાવેષુ કિમ્ દરિદ્રતા ?)

ખુદાબક્ષ

2010-06-11T07:00:00.002+05:30

-ભજમન

હરિભાઇ પટેલના ઘરમાં આજે આનંદોત્સવ થઇ રહ્યો હતો. ઘર જ નહિ, સમગ્ર જીવન હરિભાઇને ઉલ્લાસમય થઇ ગયેલું લાગતું હતું. તેમને તેમનું જીવન સાર્થક થયું લાગ્યું. તેમનું અધુરું સ્વપ્ન તેમનો પુત્ર નાદ પરિપૂર્ણ કરવાનો હતો. નાદને બેંગલોરની પ્રખ્યાત ઇંડીયન ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઑફ સાયંસમાં પ્રવેશ મળ્યો હતો.

હરિભાઇને બાળપણથી જ વિજ્ઞાન પ્રત્યે ખાસ રુચિ હતી. કહો કે ગાંડો શોખ હતો. વિજ્ઞાનના આ શોખને કારણે તેમના સ્વભાવમાં ચીવટનો ગુણ પણ વિકસ્યો હતો, નાનામાં નાની બાબતોની નોંધ રાખવી, પછી તે નાણાંની લેવડદેવડ હોય કે ધોબીને ઇસ્ત્રી માટે કપડાં આપવાનાં હોય. તેમણે નાદને બેંગલોર જાતે મુકવા જવાનું નક્કી કર્યું. નાદે વિશ્વાસપૂર્વક કહ્યું કે પપ્પા તે એકલો પહોંચી જશે.

‘ના બેટા, ઇન્સ્ટીટ્યુટમાંથી તાર આવ્યો છે. તાત્કાલિક ફી ભરી પ્રવેશ મેળવી લેવાનો છે. આપણને ટ્રેનમાં રીઝર્વેશનનો સમય નથી. આટલી લાંબી મુસાફરી વગર રીઝર્વેશને કરવી હિતાવહ નથી.’ અમદાવાદથી બેંગલોરની સપ્તાહમાં એક જ ટ્રેન હોવાથી મુંબઈ થઇ પ્લેનમાં બેંગલોર ગયા. આ ઉપરાંત મનોમન બેંગલોર જવાનું એક બીજું પણ કારણ હતું. ભારતની સર્વશ્રેષ્ઠ વિજ્ઞાન સંસ્થાનું મૂલ્ય તેમને મન પૂરીના જગન્નાથજીના મંદિર જેટલું જ પવિત્ર હતું કે કદાચ એથી પણ વધારે. આવી સંસ્થાની રૂબરૂ મુલાકાત લેવી તેમને માટે યાત્રા સમાન હતું.

સંસ્થામાં જઇ પ્રવેશ કાર્યવાહી પૂરી કરી. હૉસ્ટેલમાં પણ રૂમનો કબજો લઇ લીધો. બે દિવસ રોકાઇને રહેણાક માટે જરૂરી સરસામાનની ખરીદી કરી. કોલેજના નિયામકની પરવાનગી લઇ પ્રયોગશાળાઓ, ક્લાસરૂમ વિગેરેની મુલાકાત લઇને ભાવ વિભોર થઇ ગયા. હૉસ્ટેલના રેક્ટરને રૂબરૂ મળી નાદની ઓળખાણ કરાવી. અને સામાન્ય વાતચીત દરમ્યાન ‘રેગીંગ’ બાબત અછડતો ઉલ્લેખ કરી ચિંતા પ્રગટ કરી. નાદની કૉલેજ અને હૉસ્ટેલની સુવિધાઓ વિષે જાણકારી મેળવીને જાતે સંપૂર્ણ સંતોષ અનુભવ્યો. છેવટે નાદને બાકી વધેલા પૈસાની સોંપણી કરી. નાદે કહ્યું કે તેની પાસે પૂરતા પૈસા છે.

હા પણ, તારું બેંકનું ખાતું ટ્રાંસફર થતાં વાર લાગશે. અજાણ્યા શહેરમાં તકલીફ ન પડવી જોઇએ. હજી જમવાની મેસ ચાલુ નથી થઇ. તું રાખ, વીસનગર પહોંચવા સુધીની વ્યવસ્થા છે.’ છેવટે કૃષ્ણરાજપુરમ સ્ટેશને જવા માટે વહેલાસર રવાના થયા. સ્ટેશને પહોંચી અમદાવાદની ટિકિટ લેવા ટિકિટ-બારીની લાઇનમાં ઊભા રહ્યા. થોડી વારે બીજો એક યુવાન તેમની પાછળ જોડાયો. હરિભાઇએ સ્વાભાવિક જ પાછળ નજર કરી, તો યુવકે પૂછ્યું, ‘વડિલ, અમદાવાદ જવાના ?’

‘હા’.

‘મારે પણ અમદાવાદ જ જવાનું છે. જગ્યા મળી જશે ?’ તેમના અવાજમાં ચિંતા હતી.

‘મેં તપાસ કરી હતી. અત્યારે ઑફ સીઝન છે વળી ચોમાસું છે તેથી ગાડીમાં ભીડ ઓછી હશે. ગાડી આવે પછી સ્લીપર કોચના કંડક્ટરને મળશું તો કદાચ બર્થ મળી જાય. પછી જેવાં આપણાં નસીબ.’ તેમનો વારો આવતાં પાંચસો રૂપિયાની નોટ કાઢી ટિકિટ લીધી. બાકીના પૈસા અને ટિકિટ પરત પાકીટમાં મુક્યા. અને સ્વાભાવિકતઃ તે યુવક ટિકિટ લે ત્યાં સુધી રોકાયા. પછી બંને જણા પ્લેટફોર્મ પર આવ્યા. ગાડીને આવવાને હજુ વાર હતી. બંને એ પરસ્પર પરિચય આપ્યો. તે યુવકનું નામ પ્રશાંત શાહ હતું. સિલ્ક સાડીઓનો ધંધો હતો આથી તેમને અવારનવાર બેંગલોર આવવાનું થતું.

‘કાકા, નાસ્તો કરશો?’ થોડા સમયના સંપર્કમાં વડિલમાંથી ‘કાકા’નું સંબોધન વધારે નિકટતાભર્યું લાગ્યું.

‘ના ભાઇ, હું તો પતાવીને આવ્યો છું. તમ તમારે લગાવો.’

પ્રશાંતે પોતાના સામાન પર નજર રાખવાનું સૂચવી ટી સ્ટૉલ પરથી ગરમાગરમ ઈડલી-ચટણી લઇ પેટ્પૂજા કરી. સદભાગ્યે ગાડી સમયસર હતી. ટ્રેન આવી. સ્લીપર કોચના કંડક્ટર પાસે જતાં, બંનેની અમદાવાદની ટિકિટ જોઇ એસ-7 કોચમાં જઇ બેસવાનું કહ્યું. કોચ અર્ધો ખાલી હતો. એક કમ્પાર્ટમેન્ટમાં નીચેની એક બર્થ પર લશ્કરમાં વપરાય છે તેવો ધાબળો ઓઢી કોઇ સૂતું હતું. બાકીનું કમ્પાર્ટમેન્ટ ખાલી હતું. હરિભાઇ તેમની સામેની સીટ પર જઇ બેઠા. પ્રશાંતે સીંગલ સીટવાળી સાઇડની બર્થ પર લંબાવ્યું.

ગાડી ઉપડતાં પહેલાં બીજો એક નવયુવાન હરિભાઇની બાજુમાં આવીને બેઠો. ગાડીએ પ્રસ્થાન કર્યું ઝીણો વરસાદ શરુ થતાં હરિભાઇએ બારી બંધ કરી. ખીસામાંથી પાકીટ કાઢી તપાસ્યું અને પછી ડાયરીમાં કશીક નોંધ કરી બંને ખીસામાં મુક્યાં.

થોડીવારે હરિભાઇની બાજુમાં બેઠેલા નવયુવકે બંધ મોંમાંથી “ઉંઉં..” જેવો અવાજ કરી અને હાથના ઇશારાથી હરિભાઇને સમજાવ્યું કે તેને થુંકવું છે માટે બારી ખોલવા જણાવ્યું. હરીભાઇએ બારી ખોલી આપી. પેલા યુવકે ત્યાં બેઠા બેઠા જ વાંકા વળી બારીમાંથી ડોકું બહાર કાઢી પાનની પીચકારી મારી. થોડીવાર એમ જ ડોકું બહાર કાઢેલું રાખી બીજી વાર થૂક્યું. પછી ડોકું અંદર ખેંચી થેંક્સ કહી ઊભો થયો. પોતાનો થેલો ઉપરની બર્થ પર ગોઠવ્યો. હરિભાઇની નાની સફારી બેગ બર્થ પરથી ઉતારી હરિભાઇની બાજુમાં મુકતાં પૂછ્યું, ‘યે આપકી હૈ?’ હરિભાઇએ બેગ હાથમાં લઇ નીચે મુકી. ‘યે પાકીટ આપકા હૈ?’ યુવકે બેગની પાછળ સીટ પર પડેલા પાકીટ તરફ આંગળી ચીંધી.

હરિભાઇ ચમકી ગયા. પોતાના ખીસ્સા પર હાથ મુક્યો અને પાકીટ હાથમાં લઇ યુવક તરફ જોઇ આભાર માની પાકીટ ખીસ્સામાં મુક્યું. યુવક બર્થ ઉપર ચઢી સૂઇ ગયો.

હરિભાઇ ગુંચવણમાં પડી ગયા. તેમને બરાબર યાદ હતું કે ખર્ચની વિગત નોંધીને તેમણે પાકીટ પેન્ટના પાછળના ખીસ્સામાં જ મુક્યું હતું. તો પછી સીટ પર કેવી રીતે આવ્યું ? શું ખીસ્સામાં બરાબર નહિ મુકાયું હોય ? આટલી બેદરકારી એમના સ્વભાવમાં ન હતી. હજુ વધુ કાંઇ વિચારે ત્યાં કંડક્ટર આવ્યો. અને ટિકિટ માંગી. ઉપરની બર્થના યુવકે તરત તેની ટિકિટ અને બર્થ ચાર્જના પૈસા આપી રસીદ ફડાવી, પડ્ખું ફેરવી સૂઇ ગયો. હરિભાઇ પાસે ટિકિટ માંગી, કંડક્ટર પ્રશાંતની રસીદ બનાવવામાં કાર્યરત રહ્યો. આ દરમ્યાન હરિભાઇ પાકીટ કાઢી ટિકિટ લેવા જાય ત્યાં ટિકિટ ગૂમ ! પાકીટનાં બધાં ખાનાં ફંફોસી જોયાં પણ ધબાય નમ. પાકીટમાં છેલ્લી એક પાંચસો રુપિયાની નોટ હતી તે પણ ગૂમ ! હરિભાઇએ પોતાનાં ખિસ્સાં તપાસી જોયાં પણ ટિકિટ હોય તો મળે ને ! હરિભાઇનો ચહેરો ફિક્કો પડી ગયો. એ આશંકા ભરી નજરે કંડક્ટર સામે જોઇ રહ્યા. કંડક્ટર સમજી ગયો, તે બોલ્યો, ‘જરા શાંતિથી શોધો મળી જશે. નહિ મળે તો ડબલ ચાર્જ ભરવો પડશે. હું ટીટીને લઇને આવું છું.’ આમ કહી તે ચાલ્યો ગયો.

પ્રશાંત શાહ જે અત્યાર સુધી આ જોઇ રહ્યો હતો તે બોલ્યો, ‘કાકા, ક્યાં ગઇ ટિકિટ?’ તમે ડાયરીમાં લખતા હતા ત્યારે ક્યાંક નીચે ન પડી ગઇ હોય!’ હરિભાઇએ બેગમાંથી ટોર્ચ કાઢી સીટની નીચે બધે શોધ કરી. પ્રશાંતે પણ બધે નજર ફેરવી પણ વ્યર્થ! પ્રશાંતે આશ્વાસન આપ્યું, ‘કાંઇ વાંધો નહિ કાકા, ટીટી ડબલ ચાર્જ લઇને બીજી ટિકિટ કાઢી આપશે. નીચે તો નહિ ઉતારી પાડે! કદાચ બારીમાંથી બહાર ઊડી ગઇ હશે.

થોડીવારમાં કંડક્ટર ટીટીઈને લઇને આવ્યો. સાથે રેલવે પોલીસનો એક જમાદાર પણ હતો. ટીટીઈએ આવીને પૂછ્યું કે ટિકિટ મળી કે નહિ? જવાબમાં ના સાંભળી તેના ચહેરા પર સખ્તાઇ ઉપસી આવી. તેણે કડકાઇથી પૂછ્યું,

‘અમદાવાદમાં શું કરો છો?’

‘અમદાવાદની પાસે વીસનગર નામના ગામમાં સ્કુલમાં શિક્ષક છું ...પ્રિંન્સિપાલ છું.‘ હરિંભાઇએ ઢીલા અવાજમાં જવાબ આપ્યો.

‘શિક્ષક થઇને WT મુસાફરી કરો છો? આવું જ ભણાવો છો વિદ્યાર્થીઓને?’ ટીટીઈના અવાજમાં ભારોભાર અમલદારી રૂક્ષતા હતી.

‘એવું નથી સાહેબ, મેં ટિકિટ કઢાવી હતી. એ પછી જ ગાડીમાં બેઠો હતો. આપ કહો છો એવું મારા સંસ્કારમાં નથી.’ હરિભાઇના અવાજમાં થોડી ખુમારીની ઝલક જણાઇ.

‘રેલ્વેના કાનૂન પ્રમાણે તમારે કોચીનથી અમદાવાદનો ડબલ ચાર્જ ભરવો પડશે WT ફાઇન અલગ.‘ ટીટીઇ ગણતરી કરવામાં ગુંથાયો.

‘અરે પણ સાહેબ, હું તો બેંગલોરથી જ ટ્રેનમાં બેઠો છું! ‘ હરિભાઇના સૂરમાં વિનંતિ હતી.

‘હા સાહેબ. અમે બંનેએ સાથે જ ટિકિટ કઢાવી હતી અને કંડક્ટરને ટિકિટ બતાવીને કોચમાં એંટ્રી કરી હતી.’ પ્રશાંતે પણ સૂર પુરાવ્યો. કંડક્ટરે પણ હકારમાં ડોકું ધુણાવ્યું.

‘ભલે તો કૃષ્ણરાજપુરમ થી અમદાવાદનો ડબલ ચાર્જ, બર્થ ચાર્જ તથા WT ફાઇન,બધું થઇ રૂપિયા 597 લાવો.‘ ટીટીઈ એ રસીદ બુક કાઢી.

‘પણ સાહેબ, કરમની કઠણાઇ એ છે કે મારી પાસે એટલા રૂપિયા પણ નથી. બેંગલોરમાં મારા દિકરાને હૉસ્ટેલમાં મુકવા આવ્યો હતો, વળતાં વીસનગર સુધી પહોંચવા પુરતા હજાર રુપિયા રાખી બાકીના મારા મારા દિકરાને આપતો આવ્યો છું. જેથી તેને અજાણ્યા પ્રદેશમાં તકલીફ ન પડે. પણ અત્યારે તો હું જ વિષમ પરિસ્થિતિમાં મુકાય ગયો છું. ટિકિટ સાથે પાંચસો રૂપિયાની એક નોટ હતી તે પણ નથી. અત્યારે પુરા ત્રણસો રૂપિયા પણ મારી પાસે માંડ હશે. મહેરબાની કરી સીંગલ ચાર્જની ટિકિટ આપી મારા ઉપર ઉપકાર કરવા વિનંતિ છે.’ હરિભાઇના યાચના ભર્યા સ્વરમાં ભીનાશ ઊભરાઈ આવી.

‘એ શક્ય નથી. તમારી વાતમાં વિશ્વાસ મુકીને કોચીનથી અમદાવાદ ને બદલે કૃષ્ણરાજપુરમથી

અમદાવાદનો ચાર્જ લગાડ્યો છે. વિધાઉટ ટિકિટનો ફાઇન પણ મીનીમમ લીધો છે. આનાથી વધારે હું કાંઇ ન કઈ શકું. મારે પણ રેલ્વેના કાયદા-કાનૂન ના બંધન માં રહેવાનું હોય છે. તમારી પાસે પૈસા ન હોય તો આગલા સ્ટેશને તમારે પોલીસ કસ્ટડીમાં રાત વિતાવવી પડશે. જમાદાર, હવે આ તમારો કેસ છે.’ કહી ટીટીઇ ઊભો થઇ ગયો.

‘અરે! અરે સાહેબ, આ શું કરો છો?’ પ્રશાંત શાહ બોલી ઉઠ્યા. ‘આપ આ કાકાની ટિકિટ બનાવો, પૈસા હું આપું છું.’

આ દરમ્યાન હરિભાઇનું મગજ પવનવેગે દોડતું હતું તેમણે ટીટીઇને ટિકિટ બનાવતાં અટકાવ્યા.

‘સાહેબ! બે મિનિટ થોભી જાઓ, તેવી મારી વિનંતી છે. પ્રશાંતભાઇ, તમે લાઇનમાં મારી પછી ઊભા હતા, બરાબર? ‘

‘હા, બરાબર.’

‘તો તમારી ટિકિટ આપશો જરા?’

તેણે પ્રશાંતની ટિકિટ હાથમાં લઇ તેનું નિરીક્ષણ કર્યું. પછી કંડક્ટર અને ટીટીઇ ને બતાવી પૂછ્યું, ‘સાહેબ, આ ટિકિટ પર સમય છાપ્યો છે રાતના 8:52 અને ટિકિટનો નંબર 981436 છે. મેં આમના કરતાં બે કે ત્રણ મિનિટ પહેલાં ટિકિટ ખરીદી હોય. અને મારી ટિકિટનો નંબર 981435 હોવો જોઇએ. સર, તમે તમારી રસીદ બુકમાં જુઓ આ નંબર પર કોઇ રસીદ બની છે?’ કંડક્ટરે પોતાની રસીદ બુક તપાસી.

‘હા. આ નંબરની ટિકિટ સામે તમારી ઉપરની બર્થ પર રીઝર્વેશન સ્લીપ આપી છે.’

‘બસ. તો મારી ટિકિટ એ વ્યક્તિ પાસે છે. તેને ઉઠાડી ચેક કરો.’

અત્યાર સુધી પોલીસ જમાદાર નિષ્ક્રિય ઉભો હતો. તે હરકતમાં આવી ગયો. તેણે ઉપરની બર્થ પર સુતેલા યુવકને ઢંઢોળી જગાડ્યો. ટીટીઇ એ તેની ટિકિટ માગી.

‘પણ મારી ટિકિટ તો ચેક થઇ ગઇ છે. મેં રીઝર્વેશન ચાર્જ પણ ભરી દીધો છે. મને પરેશાન ન કરો.’ યુવકે ઉધ્ધતાઇથી જવાબ દીધો.

‘સ્ક્વૉડ ચેકીંગ છે, તમારી ટિકિટ આપો.’ કંડક્ટરે ડહાપણ વાપરી વિના વિવાદે તેની પાસેથી ટિકિટ લઇ લીધી. તેણે ટિકિટ તપાસી ટીટીઇને કહ્યું આ ટિકિટનો નંબર 981435 છે અને રાત્રે 8:46 કલાકે એ જ બારી પરથી અપાઇ છે.’

હરિભાઇએ કહ્યું,’સાહેબ આ મારી જ ટિકિટ છે. આ વ્યક્તિએ જ મારી ટિકિટ અને પૈસા ચોર્યા છે. તેની તલાશી લો.’

ટીટીઇએ તેને બર્થ પરથી નીચે ઉતરવા કહ્યું. યુવકે તેનો વિરોધ કરતાં કહ્યું, આ ટિકિટ મારી જ છે. આ ટિકિટ વગરના મુસાફરની વાત તમે કેવી રીતે માની શકો? મેં કોઇના પૈસા લીધા નથી. પાંચ સોની નોટ તો મારી પાસે હોય તમારી પાસે પણ હશે. નોટ પર કોઈનાં નામ નથી લખ્યાં હોતાં.’

કંડક્ટર, ટીટીઇ અને જમાદાર અસમંજસમાં પડી ગયા. કોનું સાચું માનવું તે પ્રશ્ન થઇ ગયો.

અત્યાર સુધી આ સમગ્ર ખેલ આર્મી સપ્લાયના ધાબળામાં લપેટાઇને શાંતિથી જોનાર વ્યક્તિ સળવળી. ધાબળો ફેંકી તેમાંથી આર્મીનો એક જવાન સફાળો ઉભો થયો. ઉપરની બર્થ પર બેઠેલ યુવકની બોચી ઝાલી નીચે પછાડ્યો ઉપરથી એક લાત મારી અને ગર્જી ઉઠ્યો, ‘સા....કૂત્તા! મારી નજરે મેં જોયું કે થુંકવાને બહાને બારી ખોલાવી ત્યારે તેં આ સજ્જનનું પાકીટ સરકાવી લીધેલું. અને બર્થ ઉપરથી સુટકેસ ઉતારતી વખતે પાકીટમાંથી ટિકિટ અને રૂપિયાની નોટ કાઢી પાકીટ પાછું બેગની પાછળ નાખી દીધું હતું. હરામ.... ! પાછી સફાઇ હાંકે છે! નિકાલ ઇસ સા’બ કે પૈસે, નિકાલ!’ જવાને તે યુવાનને બોચીએથી પકડી જમાદારને કહ્યું, ‘તલાશી લો ઇસકી!’

પોલીસ જમાદારે તેના ખિસ્સામાંથી થોડી નોટો અને પરચૂરણ કાઢ્યું. તેમાં એક જ પાંચસોની નોટ નીકળી જે જમાદારે કંડક્ટરને આપી. કંડક્ટરે હરિભાઇને પૂછ્યું, ‘આ નોટ તમારી છે એની ખાતરી કેવી રીતે કરવી?’

હરિભાઇએ તરત તેનું પાકીટ કાઢી તેમાંથી નાની ડાયરી કાઢી. ‘સાહેબ, એ નોટનો નંબર મારી પાસે લખેલો છે, તમને કહું.’ તેમણે જે નંબર વાંચ્યો બરાબર તે જ નંબર ની પેલી નોટ હતી!

બસ. પછી તો બધી હકીકત દિવા જેવી સ્પષ્ટ થઇ ગઇ. યુવકને પોલીસને સોંપી દીધો. કંડક્ટરે હરિભાઇની ટિકિટ અને યુવકને આપેલી રીઝર્વેશન સ્લીપમાં બર્થ નંબર બદલી આપ્યો. હરિભાઇએ બર્થ ચાર્જની રકમ પેલા યુવકને આપવા માંડી પરંતુ સહુએ તેમ કરવાની સાફ ના પાડી.

ટીટીઇ એ હરિભાઇને કહ્યું,’ પ્રિંસિપાલ સાહેબ, દિલગીર છું; આપને શરૂઆતમાં જે કાંઇ અવિવેક થયો તે બદલ. બીજું આપે આ યુવક વિરુધ્ધ ફરિયાદ નોંધાવવી પડશે.’

જમાદારે કહ્યું કે તેની જરૂર નહિ પડે કારણકે આ યુવક તે સૂટકેસ ચોર ચેલૈયાની ટોળીનો સભ્ય છે જેની શોધમાં રેલવે પોલીસ થોડા સમયથી છે. આના સાથીદારો પણ બીજા ડબ્બામાં હશે.

હરિભાઇએ આર્મીના જવાનનો અને પ્રશાંત શાહનો આભાર માન્યો. અને સહુ વિખરાયા.

=======<<>>=======

(15/08/1996).

હાઇકૂ

2010-06-04T07:30:00.008+05:30

હાઈકૂ

(1) હાઇકૂ દ્વય

ડાળે બેઠાં બે

પંખી ચાંચ પરોવી

કાંકરો ફેંક્યો!

--------

કપોત ઉડ્યાં

પથ્થરે પ્રીત તોડી

બાળ હરખે!

(2)

લાલ લોચન

કર કમળ સંપૂટ

આંસૂં નીતરે!

(3)

ગગન ભેદી

રવ કરે પંખીઓ

ગીધ ઊતરે.

'તુજમેં રબ દિખતા હૈ' ચીનમાં !

2010-05-28T07:30:00.000+05:30

યુ ટ્યુબ પર ખાંખાખોળાં કરતાં એક રસ પડે તેવી "ચાયનીઝ આયડોલ"ની ક્લિપ મળી. વર્ષો પહેલાં સ્વ. રાજકપૂરની આવારા ફિલ્મની ધૂન "આવારા હૂં..... ." રશિયામાં બહુ પ્રચલિત થઇ હતી. સંગીતને સરહદો નડતી નથી એ સાચું છે મને ચાયનીઝ ભાષા નથી આવડતી પણ મજા આવી. આશા છે તમને પણ ગમશે!

Linc ref:
http://www.youtube.com/watch?v

કેમ છો અમદાવાદ?

2010-05-21T07:30:00.007+05:30

હાશ!

અમે અમદાવાદ આવી પહોંચ્યા!

ઑકલેંડની ગુલાબી ઠંડી ઓઢીને આવ્યાં હતાં.

અમદાવાદની અરણ્યસમ કાળઝાળ અગનવર્ષામાં.

છતાં દિલમાંથી એક જ અવાજ ઊઠ્યો...

હાશ!

સ્વ.વિનોદીનીબેન નીલકંઠ ની યાદ આવી.

તેમણે પોતાના ઘરને નામ આપ્યું હતું “હાશ!”

આ શબ્દ પછી વધારે કાંઇ લખવાની જરૂર છે?

તમે...

2010-05-14T07:30:00.003+05:30

આજે નલીનીનો જન્મદિવસ છે.!

તમે...

ચપટીમાં ચાંદની ઘોળી તમે

કે તોયદની તાસીર તૂટી પડી.

મુઠ્ઠીમાં મલયાનિલ નાથ્યો તમે

કે ફેનિલનાં ફૂમતાં ફૂટી પડ્યાં

વેંતથી વંટોળને વાળ્યો તમે

કે ઉપવનનાં પાંખરાં ઉઝરી ગયાં

પાંપણ ઢાળીને મલક્યાં તમે

કે શરમના શેરડા ઉમટી પડ્યા

અંજલીમાં આભને સમાવ્યું તમે

કે પલકદરિયો તોષી ગયો

તર્જનીએ પર્વત તોળ્યો તમે

કે પ્રલયી પર્જન્ય પરવશ થયો

અક્ષિમાં તારલા સમાવ્યા તમે

કે વામન ને વિરાટ દર્શન થયું.

**********

[તોયદ - વાદળ, તાસીર - અસર, પલક્દરિયો - અતૃપ્ત, પર્જન્ય - વરસાદ, ઈંદ્ર ]

છૂના હૈ આસમાન - 2 અનામિકા

2010-05-07T07:30:00.007+05:30

માઉંટ રુપેહુ પર અમે ગયા હતા ત્યારે બરફ ઉપર આસાનીથી સરકતા અને બરફની સાથે આનંદની છોળ ઉછાળતા સહુ તરવરિયા "સ્કી-વીર" યુવાનોને જોઇ અમે પણ આનંદ માણતા હતા. ત્યાં એકાએક મારી નજર પડી અને ત્યાંજ સ્થિર થઇ ગઇ. આ પળોને મારા કેમેરામાં કંડારી લીધી.

“પંગુમ્ લંઘયતે ગિરિમ્ ” – અનામિકા

तस्वीर सुनाती है खुद उनकी कहानी

हम क्या कहें, बस बंद है अपनी जुबां भी |

उनको देखा तो या रब! आह! निकल गई

दिल धड़का और फिर वाह! निकल गई |

-भजमन

આવજો ન્યુઝીલેન્ડ !

2010-04-29T00:10:00.038+05:30

ધરતીનો છેડો !

Hei Kona Mai New Zealand !

હેઇ કોના મઈ ન્યુઝીલેન્ડ !

આવજો ન્યુઝીલેન્ડ!

જ્યારે આ લેખ વાર્તાલાપમાં પ્રદર્શિત થશે ત્યારે અમે (હું અને મારાં શ્રીમતીજી) ન્યુઝીલેન્ડની વિદાય લઇ ચુક્યાં હોઇશું. સિંગાપુર એર-લાઇન્સના વિમાનમાં ઑકલેન્ડથી મુંબઇ ની હવાઇ સફર વાયા સિંગાપુર લગભગ 18 કલાકની છે પણ સમય રેખાને લીધે અમે જીંદગીના સાત કલાક પરત મેળવીશું! પુરા સાડા આઠ મહિનાનો મુકામ ! સમય ક્યાં વ્યતીત થયો એ ખબર જ ન રહી. દીકરી-જમાઈની પ્રેમાળ મહેમાનગતિ અને ત્રણ વર્ષના દોહિત્ર અનયનાં નિર્દોષ તોફાનોએ અવર્ણનીય અને અલૌકિક આનંદ સાથે પરમ સંતોષનો અનુભવ કરાવ્યો. 62 વર્ષે પહેલી વાર સંપૂર્ણ નિવૃત્તિનો અનુભવ કર્યો.

થોડો સમય મુંબઈ અને પછી “હોમ સ્વીટ હોમ” ! પાછા બોપલ વાસી થઇ જશું. નવ મહિનાની ધૂળ ખંખેરતાં વાર લાગશે. અમદાવાદમાં અધુરી મુકેલી જીંદગીના તાર ફરી સાંધતાં સમય થશે અને બ્લોગ પર સક્રિય હાજરી એકાદ માસ સુધી નહિ પુરાવી શકાય. જોકે દર શુક્રવારે નિયમિત નવી રચના પ્રકાશિત થતી રહેશે. ઇ-સંદેશાથી આ બાબત ની જાણ આપને નહિ થઇ શકે. પરંતુ ગુજબ્લોગ અને “બ્લોગ એગ્રીગેટર” દ્વારા જરૂર જાણ થશે. આપ ‘વાર્તાલાપ’ની મુલાકાત લેવાનું અને પ્રતિભાવો પીરસવાનું ચુકશો નહિ.

છેલ્લે મારા પ્રિય કલાકારો મુકેશ અને રાજકપૂરનું ફિલ્મ "દિવાના"નું આ ગીત યાદ આવે છે...........

હમ તો જાતે અપને ગામ, અપની રામ રામ રામ!

ન્યુઝીલેન્ડ નું રાષ્ટ્રગીત

2010-04-23T07:19:00.001+05:30

Ngaringari

(માઑરી)

E Ihoa Atua

O nga` iwi ma`tou ra`

A`ta whakarongona

Me aroha noa

Kia hua ko te pai

Kia tau to atawhai

Manaakitia mai

Aotearaoa.

National Anthem - New Zealand

(English)

God of nations at thy feet

In the bonds of love we meet

Hear our voices we entreat

God defend our free land

Guard Pacific’s triple star

From the shafts of strife and war

Make her praises heard afar

God defend New Zealand.

ન્યુઝીલેન્ડ નું રાષ્ટ્રગીત

(ભાવાનુવાદ-ભજમન)

ઓ રાષ્ટ્રપિતા તારે ચરણે

પ્રેમના બંધને અમને મળજે

અમારી પ્રાર્થનાનો અવાજ સાંભળજે

હે ઈશ્વર, અમારા મુક્ત દેશનું રક્ષણ કરજે

પ્રશાંતના ત્રણ તારાને સુરક્ષિત રાખજે

યુધ્ધ અને વિગ્રહના બાણોથી.

એના કીર્તિનાદને દૂર સુધી ગાજતો કરજે

હે ઈશ્વર ન્યુઝીલેન્ડની રક્ષા કરજે.

____XX____

(ન્યુઝીલેન્ડને બે રાષ્ટ્રગીત છે. ઉપર આપેલ સિવાય બ્રિટન ( U.K. ) નું 'ગોડ સેવ ધ કીંગ' પણ ગવાય છે. )

પાથરણાં પરિષદ - 1 હાઉસવાઇફ

2010-04-16T06:30:00.003+05:30

પાથરણાં પરિષદ - 1 'હાઉસવાઇફ'

(આ પરિસંવાદમાં ભાગ લેનારાં બધાં પાત્રો કાલ્પનિક છે અને તેને કોઇ જીવંત કે દિવંગત વ્યક્તિ કે આત્મા સાથે કે ઉપરની તસવીરો સાથે કોઇ સંબંધ નથી.)

ન્યુઝીલેંડનો લાંબામાં લાંબો બીચ એટલે “લોંગ બે” નો દરિયા કિનારો, મેઘ-વિહીન, શ્વેત અને શાંતોજ્વળ દિવસ, અને ઈસ્ટરની રજાઓ! થોડાં ગુજરાતી કુટુમ્બો ‘લોંગ બે’ પર યાંત્રિક મંગાળાની (બાર્બેક્યૂ ) મોજ માણવા પહોંચી ગયાં. અહિં પરદેશમાં રિવાજ એવો કે બાર્બેક્યૂ પર પુરુષો જ રાંધે અને મહિલાઓ ગરમ ગરમ ડીશો ઝાપટે! સાથે અલકમલક ની વાતો, ગીતો, રમતો ચાલુ હોય! આમ તો બાર્બેક્યૂની ખરી મજા માંસાહારી વાનગીઓ અને આલ્કોહોલ (ડ્રીંક્સ) હોય તો આવે. અહિં તો બધા શાકાહારી અને દારૂબંધી વાળા ગુજરાતીઓ છે. ચાલો આપણે પણ એમાં અદ્રષ્ટ રહીને શ્રોતા થઇએ! આપણે તેમની વાનગીઓમાં ભાગ નહિ પડાવીએ!

પાત્રો:-

ભરત અંકલ- નિવૃત વેપારી                                                        માલીની આંટી – હાઉસવાઈફ
રજ્જુભાઇ– નિવૃત્ત બેંક ઓફિસર                                                   જયશ્રી– નિવૃત્ત શિક્ષિકા,+ હા.વા.
નેહા- નોકરિયાત સ્ત્રી                                                                    અર્ચના– નોકરિયાત સ્ત્રી

સીમા - શિક્ષિત, લગ્નોત્સુક યુવતી.

ભરત અંકલ- અહિં પરદેશમાં આ “મંગાળા ભોજન” સારું. બૈરાંને ફરવાની મજા અને રાંધવાની રજા!

અર્ચના- કેમ અંકલ, અમારે કોઇક વાર તો રજા હોય ને!

માલીની આંટી– હોવી જોઇએ. પણ દેશમાં આ વાત કોઇ પુરુષ સમજતો નથી.

રજ્જુભાઇ- કેમ ત્યાં પણ આપણે ઊંધીયા પાર્ટી, પોંક પાર્ટી નથી કરતા?

જયશ્રી- કરીએ છીએ, પણ એમાં ય બૈરાંઓને જ માથે રાંધવાની જવાબદારી હોય છે. તમે પુરુષોએ ક્યારે મદદ કરી?

રજ્જુભાઇ- અરે ભાઇ, ગૃહિણીનું એ જ તો કર્તવ્ય છે.

જયશ્રી- હા જરૂર. પણ કમાણી એ સ્ત્રીનું કર્તવ્ય નથી તો ય સ્ત્રી કમાઇને ઘરમાં મદદરૂપ થાય છે.

ભરત અંકલ- અત્યારના જમાનામાં મોંઘવારીને પહોંચી વળવા પતિ-પત્ની બંને એ કમાણી કરવાનું જરૂરી થઇ ગયું છે. અને પરદેશમાં તો તે ફરજિયાત છે.

માલિની- હમણાં ટીવી પર એક જાહેરાત આવે છે તેમાં એક સ્ત્રીને “હાઉસવાઈફ?” એવો અફસોસ જનક ઉદગાર કાઢતાં બતાવે છે મતલબ કે. "હું તો એક હાઉસ વાઈફ, એમાં શું ધાડ મારી? " એમ લઘુતા અનુભવે છે. ઘણી નોકરી કરતી સ્ત્રીઓ પણ “બસ હાઉસવાઈફ છો?” એવો તિરસ્કાર યુક્ત અભિગમ દર્શાવતી હોય છે. આ ક્યાંનો ન્યાય? નોકરી કરતી સ્ત્રીઓને ગૃહિણીની અવહેલના કરવાનો હક મળી જાય?

નેહા- આપ-કમાઇનો એક અનોખો આનંદ હોય છે. અનેરી ખુમારી હોય છે. તમે જે જાહેરાત ની વાત કરો છો તેમાં પણ અંતે તે સ્ત્રીને આપ-કમાઈ કરતાં બતાવી છે. જેણે થોડી ઘણી પણ કમાણી કરી હોય તે જ આ ખુદ્દારી સમજી શકે. પછી તે કમાણી સાડીને લેઇસ-ફૉલ મૂકીને કરી હોય કે ઉચ્ચ હોદ્દા પર નોકરી કરીને. પણ તેમ છતાં નોકરી ની બધી જ જવાબદારીઓ, ટેન્શન, યાતાયાત ની તકલીફ વ. હસતાં હસતાં સહન કરતી હોય છે. બોસની કટકટ અને/અથવા સહ-કર્મચારીઓની પજવણી, આ બધું કોઇ જાતની ફરિયાદ વિના સહન કરીને પાછું ઘરકામ પણ કરવું. એ સહેલું નથી.

માલિની- કેમ? ઘરમાં સાસુ, નણંદ, દેરાણી કે જેઠાણી ની મદદ તો મળતી હોય ને ? અને એ ન હોય તો નોકર તો હોય જ. તમારે પરદેશમાં તો પતિ પચાસ ટકા મદદ કરતો હોય છે. દીકરાને શાળાએ મોડું ના થઈ જાય ક્યાંક. ચા-નાસ્તો, ટીફીન, પતાવો ફટાફટ. માથું દુ:ખે કે અસુખ હોય તમને સીક રજા નો હક નહિ. ઘણીવાર તો સવારની ચા ઠરી જ ગઈ હોય યા પીવાની ભૂલી જવાતી હોય! હાશ કરીને બેસવાનો કે શાંતિથી છાપું વાંચવાનો કે ટીવી પર મન-ગમતા ન્યુઝ જોવાનો પણ સમય ન હોય. ઘર, પતિદેવ, છોકરાં, બધુ વધુ મહત્વનું, કામવાળી આવે કે ન આવે, લાઈટનું બિલ ભરવાનુ કે છોકરાંઓની ટ્યુશન ફી ભરવા શાળાએ જવાનું. ગયા વગર ન જ ચાલે. તડજોડ તો કરવી જ પડે ને આજની મોંઘવારીમાં! આ ઘર ચલાવવું કંઈ સહેલું થોડું છે? કેટ કેટલી ગણત્રી કરવી પડે, વ્યવહાર સાચવવા પડે! ઘરે બેસીને પણ હાઉસવાઈફ કેટલાં કામ કરતી હોય છે; એ બધું હજુ ય લોકોને નથી દેખાતું. આખો દિવસ પતિ અને છોકરાઓના જ્યાં ત્યાં ફગાવેલાં કપડાં, ચોપડાં ની ગોઠવણી, અરે બુટ-ચંપલ ઘોડામાં મૂકવા, રોજ રાત્રે સૂતાં પહેલાં ભૂલ્યા વગર દૂધની કૂપન સાથે બહાર જાળીએ થેલી લટકાવવી, આ બધી પ્રવૃતિઓ સમયસર કરી શકે એ માટે પોતાના ટાઈમ ટેબલની ગોઠવણી. આવી તો બહુ બધી નાની નાની વાતો. જે કહેવાની જરુર નથી. ટીવીનું રીમોટ પતિદેવ અને સાસુમાઓ ના હાથમાં જ રહે છે. અથવા તો પછી બાળકોનો વારો આવે. એટલે જ તો બધી સિરિયલ બપોરે પણ રીપીટ થાય છે. જે જોઈને એ થોડી ફ્રેશ થાય છે. અને સાંજની ડ્યુટી માટે તેમજ ઘરના લોકોના ઓર્ડરો હસતાં મોઢે ઉપાડવા માટે તૈયાર થાય છે. એમાં એ અનોખો સંતોષ મેળવે છે પણ તેમ છતાં જો એની કદર ના થાય, કે “એમાં તમે શુ ધાડ મારી. આખા ગામના બૈરા કરે છે ઘરનાં કામ.તે તમે વળી શુ નવાઈ કરી” આમ કોઇ કહે ત્યારે બહુ દુઃખ થાય છે. અને જો એ પતિ કમાઈને લાવે એમાં પોતાની સૂઝબૂઝથી ઘર ચલાવતી હોય, તો શું ખોટું છે? હાઉસવાઈફ બની રહેવાનું. પતિ-પત્નીની પરસ્પરની સમજૂતી છે. જે તે બંને જણે નક્કી કરેલ છે. પણ આમાં એક સ્ત્રી જ જ્યારે સ્ત્રીને તિરસ્કૃત કરે ને ત્યારે ગુસ્સો આવે છે.

અર્ચના- એમાં ગુસ્સો કરવા જેવું મને તો નથી લાગતું અને જે સ્ત્રી નોકરી કે વ્યવસાય કરે છે તે ઘરકામ નથી જ કરતી એમ થોડું છે? નોકરિયાત સ્ત્રીએ કારકિર્દી અને ઘર એ બે મોરચા સાથે સંભાળવાના હોય છે. તમે જે જે કામો ગણાવ્યાં લગભગ તે બધાં જ નોકરિયાત મહિલા પણ વધતે ઓછે અંશે કરતી જ હોય છે ને? તદુપરાંત ઓફિસની વધારાની જવાબદારી હોય. જયશ્રી બહેન શાળાના પેપર ઘેર જોવા લાવતાં નહિ હોય? બીજી તરફ, પુરૂષ હજુ પણ માત્ર ઘર માટે કમાઇને પોતાની ફરજ બજાવ્યાનો સંતોષ માની લે છે. ઘર સંભાળવામાં તે સ્ત્રી સાથે જવાબદારી વહેંચી લેતો નથી. આમ બેવડી જવાબદારી બજાવતી સ્ત્રી એ માટે પોતાને સામાન્ય ગૃહિણી કરતાં ચઢિયાતી માને તે સ્વાભાવિક છે.

નેહા- રાઇટ. હકીકતે “ફક્ત ઘરકામ” કરતી સ્ત્રીમાં મોટે ભાગે ‘ટાઇમ મેનેજમેન્ટ’ નો અભાવ હોય છે. આ કારણે આખો દિવસ પોતે કામમાં વ્યસ્ત હોય તેવો દેખાવ કરે અથવા એમ માને. જ્યારે ખરેખર સમય નો બગાડ જ થયો હોય. પાડોશણો સાથે ગપ્પાં મારવામાં કે કામવાળી સાથે બીજાની કુથલી કરવામાં સમય કાઢતી હોય છે. રસોઈમાં એક-દોઢ કલાકથી વધારે સમય ન જોઇએ, પણ તો ય દિવસના ચાર કલાક સુધી રસોડામાંથી બહાર ના નીકળે! પતિ કે સંતાનો પોતાનાં કામ જાતે કરે તેવી તેઓને ફરજ ન પાડે. પથારીમાંથી ઊઠીને પતિ સહિત બધા પોતાનાં ઓઢવાનાં પણ જાતે વાળીને ન મૂકે. શા માટે બધા કપડાં-ચોપડાં ફગાવીને જાય? પણ ના. ઊલટાનું આવાં કામ કરવામાં તે ગર્વ અનુભવે. “અમારા એમને તો ચા બનાવતાં પણ ન આવડે” આવાં આવાં સ્ટેટમેન્ટ ગર્વથી કરે! માફ કરજો પણ 90% ગુજરાતી હાઉસવાઈફ આ પ્રકારની હોય છે. તદ્દન ઈન-એફિસીયંટ.

જયશ્રી- નેહાની સાથે હું સંમત નથી. મારો પોતાનો અનુભવ કહું – જ્યારે નોકરી કરતી હતી ત્યારે બસ, હાઉસવાઈફ બનવા તડપતી હતી, મને જરા પણ નોકરી કરવાની ઈચ્છા ન હતી. પણ ઘરની પરિસ્થિતિને લીધે જરૂરિયાત હતી. અને અત્યારે ખુબ ગર્વ અને મજાથી હાઉસવાઈફ બની મારા ઘરના સભ્યોને સાચવવાની લખલુટ મજા લઉં છું. અને સાથે સાથે મારી જાત સાથે જીવવાની પણ મજા આવે છે. મેં બંને પ્રકારની જીંદગી જોઇ છે. આથી અંગત રીતે હું માનું છું કે એક નોકરિયાત સ્ત્રી તરીકે તમે ક્યારે પણ તમારા “સ્વ” માટે નથી જીવી શકતા. જેમતેમ સંસારચક્રના ઢાંચામાં જડાઇને જીવન વ્યતીત કરો, બસ બેળે બેળે ઘર અને ઓફિસ ની ગુલામી કર્યા કરો. એક કડવું સત્ય કહું? નોકરી કરનાર સ્ત્રીઓનો કદાચ માંહ્યલો મરી જાય છે, અથવા તેઓ પોતાની જીંદગીની કડવી વાસ્તવિક્તા ને કારકિર્દીની આડ હેઠળ કદાચ રેતીમાં માથું છુપાવીને જીવે છે. બાકી જે સ્ત્રી પોતાના ઘર અને છોકરાંને મૂકીને નોકરી કે કેરીયર પાછળ પડે છે તેને મનમાં તો હાઉસવાઈફની અદેખાઈ આવતી જ હશે ! સિવાય કે તેનું સ્ત્રીત્વ એટલી હદે કરમાઈ ગયું હોય, કે ગૃહિણી કે માતા તરીકેના અહેસાસ જ ચીમળાઈ ગયા હોય, તો કદાચ આવી બડાશ મારે !

ભરત અંકલ- ફક્ત ગૃહિણી તરીકે રહેવામાં કોઇ નાનપ નથી. પણ જે સ્ત્રી ઘરકામ અને બાળ-ઉછેર ઉપરાંત આર્થિક ઉપાર્જનમાં પતિને મદદરૂપ થતી હોય અને બેવડી જવાબદારી નિભાવતી હોય, તે વધારે પ્રશંસાને પાત્ર નથી? અલબત્ત, ઘણી સ્ત્રીઓ આ બાબતમાં જરા ગર્વિષ્ઠ હોય છે. કદાચ ગુરૂતા ગ્રંથીની ભોગી છે. સામે પક્ષે ગૃહિણી પોતાની મનગમતી કારકિર્દી છોડવાથી કે અન્ય કારણોસર લઘુતા ગંથી અનુભવતી હોય. પરદેશમાં પતિ-પત્ની બંને કામ પર જતાં હોય તે સ્વાભાવિક છે. સાથે ઘર કામ અને બાળ-ઉછેરમાં પતિની સરખે સરખી ભાગીદારી પણ એટલી જ સ્વાભાવિક છે. અરે! ફક્ત ઘરેલુ સ્ત્રી અહિં ઈર્ષાનું કારણ બને છે. પતિની આવક એટલી છે કે તેને જોબ કરવો નથી પડતો! જયશ્રીબહેને કહ્યું તેમ ઘેર રહીને બાળકોના ભવિષ્ય ઘડતર માટે સમય આપવા બદલ ગર્વ અનુભવે ! ભારતમાં ફક્ત ઘરકામ કરતી સ્ત્રીઓ સમયનો સદુપયોગ અને સુ-સંચાલન ભાગ્યે જ કરતી હોય છે. એ કડવી પણ સત્ય હકિકત છે. આ જ કારણે હિંદી ટીવી શ્રેણિ નો દર્શનાંક ગુજરાતમાં સૌથી વધારે છે. જે ગૃહિણી ગૃહકાર્યમાં સમયનો સમન્વય સાધી શકે છે તે પોતાની મનગમતી ઈતર પ્રવૃતિ કરે છે. મારા એક મિત્રનાં પત્ની સીરામિક ની કળાત્મક ચીજ વસ્તુઓ બનાવે છે. તો કોઇ સમાજસેવા, સંગીત, સાહિત્ય કે ચિત્રકામ વગેરેની પ્રવૃતિઓ કરે છે. આથી કોઇ ગૃહિણીએ પોતે પછાત છે એવી ભાવના રાખવી ન જોઇએ. સાથોસાથ નોકરિયાત સ્ત્રીઓ પણ આદરને પાત્ર છે. આ ચર્ચાનો સાર એ કે આપણા પુરાણ ગ્રંથોમાં સ્ત્રીને આદ્ય શક્તિ કહી છે તે સનાતન સત્ય છે. સાક્ષાત પરમાત્મા પણ દૈવી શક્તિને પ્રણિપાત કરે છે તો પામર મનુષ્યનું શું ગજું!

સીમા- અંકલ, અત્યાર સુધી હું આ બધું ચુપચાપ સાંભળતી હતી. આ ઉપરથી તો મને એમ લાગે છે કે ઘરસંસારમાં પુરૂષોનું કોઇ યોગદાન જ નથી. બધી જ જવાબદારી જાણે સ્ત્રી જ સંભાળે છે! મેં ક્યાંક વાંચેલું કે સંસારચક્રનાં બે પૈડાં હોય છે. અહિં તો એક જ ચક્ર રથનો ભાર ઉપાડે છે! સ્ત્રી જ સર્વસ્વ છે!

ભરત અંકલ- ના. ના. એવું નથી. સ્વાનુભવે કહું તો સંસારમાં સ્ત્રીનું એકચક્રી શાસન જરૂર હોય છે. પરંતુ રથને વહન કરવામાં પુરૂષનું યોગદાન હોય છે જ પણ એ માટે આપણે ‘ઓરેવા બીચ’ પર જઈશું ત્યારે ચર્ચા કરીશું. અત્યારે હવે પેલા પુરૂષોએ ગરમાગરમ આલુ ટીકી બનાવવામાં જે યોગદાન આપ્યું છે તેને ન્યાય આપીએ!

<000000>

[સ્રોત: અક્ષિતારક પર પ્રગટ થયેલ લેખ અને તેના પ્રતિભાવો તથા સુશ્રી સ્નેહાબહેન સાથે થયેલ ઇ-મેલ ચર્ચાને સંકલિત કરી સમગ્ર ચર્ચાને એક કેનવાસ પર સુયોજિત કરવાનો નમ્ર પ્રયાસ. આ માટે સ્નેહાબહેન તથા તેમના પ્રતિભાવકોનો આભારી છું. ]

છૂના હૈ આસમાન – 1

2010-04-09T07:30:00.005+05:30

(આજ થી એક નવી લેખમાળા “છૂના હૈ આસમાન” શરૂ કરું છું. જીવનમાં બધું બધાને સુલભ નથી હોતું. મનુષ્ય માત્રને જીવનમાં કોઇને કોઇ વસ્તુનો અભાવ હોય છે. જે મનુષ્ય આ અભાવ ના કારણે દુઃખી રહેતો હોય જીવનમાં અસંતોષ અનુભવતો હોય. તેવા મનુષ્યો ને ઉદાહરણ રૂપ પણ એવા વીરલાઓ આ દુનિયાના ખુણે ખાંચરે હોય છે જેમનું જીવન અન્યને માટે દિવાદાંડી સમાન બની રહે છે. આ લેખન શ્રેણીમાં આપણે આ ભડવીર કે વીરાંગના નો પરિચય કરીશું. )

નીક વુઈચીચ

મને જીંદગી જીવવી ગમે છે.

હું સુખી છું.

જો હું નીચે પડું

તો ફરી ઊભા થવા માટે હું સો વાર પ્રયત્નો કરું.

અને જો હું નિષ્ફળ નીવડું ને પ્રયત્ન છોડી દઉં
તો તમે માનો છો હું ક્યારે ય સફળ થઇ શકું?
બિલકુલ નહિ.

જો હું નિષ્ફળ નીવડું તો હું વારંવાર, લગાતાર,
ફરી ફરી ને પ્રયત્નો કરતો રહું.

તમે નિષ્ફળ નીવડો તો ?

તમે વારંવાર પ્રયત્નો કરવાના છો?

સવાલ છે સંઘર્ષને અંતે તમે કેવા પુરવાર થાઓ છો?

શું તમે વધારે મજબૂત બનીને બહાર નીકળો છો?

જીવનમાં સંઘર્ષ આપણી શ્રધ્ધાને વધારે મજબૂત બનાવે છે

જીવનમાં સંઘર્ષ આપણને રગદોળવા માટે નથી હોતા.

હું હજી સુધી એવી કોઇ કટુ વ્યક્તિને નથી મળ્યો જે સંતુષ્ટ હોય

કે કોઇ સંતોષી મનુષ્યને નથી મળ્યો કે જેના મનમાં કડવાશ ભરી હોય.

મારી પાસે જે છે તેનાથી હું સંતુષ્ટ છું, જે નથી તેના માટે મને કોઇ કટુતા નથી.

જીવનમાં તમારી પાસે બે વિકલ્પ છે

કટુતા કે સંતોષ.

સંતોષને અગ્રિમતા આપો.

કટુતાને તિલાંજલિ આપો.

મને જીંદગી જીવવી ગમે છે.

સુખી છું.

I LIKE LIVING LIFE. I AM HAPPY! આ શબ્દો છે નીક વુઇચિચ (NICK VUJICIC ) નામના 26 વર્ષના એક યુવાનના. આ યુવાનને ઇશ્વરે જન્મથી જ હાથ અને પગ નથી આપ્યા..... ! અને છતાં છેલ્લા 19 વર્ષથી દુનિયામાં ભ્રમણ કરે છે. શાંતિ અને કામયાબીનો સંદેશો લઈને વિશ્વના 20 લાખ લોકોના દિલમાં ઉત્સાહ અને આશાનાં સોનેરી અરમાન જગાવે છે. મને કોઇ કહેશો વિધાતાએ આની ભાગ્યરેખા ક્યાં દોરી હશે ? જેના હાથ જ જન્મથી નથી એની હસ્તરેખા ક્યાંથી હોય ? અને છતાં આ વીરલો કહે છે "હું સુખી છું."

વધુ માહિતી માટે તેની વેબસાઇટ Attitude is altitude ની નીચે લિંક આપી છે. તે ઉપરાંત youtube પર તેનો એક વીડીયો બહુ પ્રચલિત છે અને જોવાલાયક છે.

મુબઇની સડક પર નીક

“પંગુમ લંઘયતે ગિરિમ્ ” નું તાદ્રશ્ય ઉદાહરણ એટલે નીક વુઈચિચ.

Source: http://www.attitudeisaltitude.com/index.php
http://www.youtube.com/watch?v=nQPmY4nIjVE
with thanks.

વાત્સલ્યનો વલોપાત?

2010-04-02T00:07:00.003+05:30

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌

મુર્ધન્ય સાહિત્યકાર જૉસેફ મેકવાનને ભાવભીની શ્રદ્ધાંજલિ.

ઈશ્વર તેમના આત્મા ને શાંતિ આપે.
________________________________________

( ગુજરાતી સાહિત્યમાં કૌટુંબિક સંબંધો વિષે લખાયું છે તેમાં મુખ્યત્વે સ્ત્રીના દ્રષ્ટિકોણથી લખાયું છે. પછી તે સંબંધ સાસુ-વહુનો હોય, મા-દિકરીનો હોય, કે પતિ-પત્નીનો હોય વ. નારીની વ્યથા, નારીની કથા. સંબંધોના આ તાણાવાણામાં સ્ત્રી હમેશાં પોતાની વ્યથા ને વાચા આપી શકે છે કે આંખોથી વહેતા વારિ દ્વારા પણ વ્યક્ત કરી જાણે છે. પણ પુરુષ? અહિં એક પિતા-પુત્રની વ્યથાને વ્યક્ત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. - ભજમન)

વાત્સલ્યનો વલોપાત?

‘તને દેવુએ વાત કરી, ભાઇ ?’ માએ ડાઇનીંગ ટેબલ પર મારી સામે બેઠક લેતાં પૂછ્યું.

‘શાની વાત, મા ?’ મેં દેવાંશી સામે નજર નાખતાં વળતો પ્રશ્ન કર્યો.

‘આ મુનિભાઇનો સૌજન્ય જુદો થયો તેની. આજકાલના જુવાનિયાઓ પરણે કે બસ! બૈરી પાછળ આંધળા થઇ જાય. આવનારીને પણ લટકમટક થઇને ફરવું હોય એટલે સાસુ-સસરા તો આંખના કણાની જેમ ખૂંચતા હોય.’ માએ રકાબીમાં ચા કાઢતાં પ્રસ્તાવના કરી.

‘પણ સૌજન્ય અને સુહાસને હું સારી રીતે ઓળખું છું. સૌજન્ય જુદો થયો હોય તો તેમાં સુહાસ કારણભૂત હોય તેમ માનવું મુશ્કેલ છે. કદાચ મુનિકાકાનો દોષ હોય. પણ અચાનક શું થયું ? સિંગાપુર જતાં પહેલાં તો હું એને મળ્યો હતો. મંદાકાકીને તપાસવા ગયો હતો ત્યારે જ વળી !’ મેં નાસ્તો પૂરો કરી ચાનો પ્યાલો પાસે ખેંચ્યો. ‘ક્યારે જુદા થયા?’

‘બે દિવસ પહેલાં જ. વિજયનગરમાં તાત્કાલિક ફ્લેટ ભાડે લીધો અને પે’રેલે લૂગડે જ રે’વા હાલી નીકળ્યા.’ માએ માહિતી આપી.

‘તું એમ કર, સાંજના ક્લિનિક પર આવ. ત્યાંથી સીધા સૌજન્યને ઘેર જઇશું.’ મેં દેવાંશીને સુચન કર્યું. ‘તારી પાસે એડ્રેસ છે ને ?’

‘હા. ગઇકાલે જ એમના ઘેર જઇ આવી. સુહાસભાભી જ આવીને લઇ ગયાં હતાં.’

‘ભલે તો. રાતના જમશું ત્યાં. હું સૌજન્યને ફોન કરી દઇશ’

‘પણ સૌજન્યભાઇ હમણાં રજા પર છે તમે ફોન ક્યાં કરશો ?’

‘એમ ? તો ઘરની આજુબાજુ કોઇનો ફોન નંબર નથી ?’ મેં ઊભા થતાં પૂછ્યું.

‘ના. નંબર તો નથી. હજુ હમણાં જ ત્યાં રહેવા ગયા છે તેથી.. .. ‘ દેવાંશીએ ગાડીની ચાવી મારા હાથમાં મુકતાં કહ્યું.

‘કોઇ વાંધો નહિ. તું તારે સાડા આઠે ક્લિનિક પર આવી જજે. ચાલો મા, હું જઉં છું.’

‘હા ભાઇ ! અને ટાઇમ મળે તો મંદાની ખબર કાઢતો આવજે. આમ તો જોકે હવે સારું છે.’

‘’ભલે.’ કહી મેં ગાડી તરફ પ્રયાણ કર્યું.

ક્લિનિક પર પહોચતાં સુધી મનમાં મુનિકાકા અને સૌજન્ય જ રમતા રહ્યા. હું અને સૌજન્ય બાળપણથી જ સાથે મોટા થયા હતા. એક જ પોળમાં બાજુ બાજુમાં રહેવાનું અને એક જ સ્કૂલમાં એક જ બેંચ પર બેસીને ભણવાનું. એ એન્જિનિયરિંગ કૉલેજમાં ગયો અને હું મેડિકલમાં. તોયે અમારી મૈત્રી અતૂટ જ રહી. મુનિકાકાએ પાલડીમાં બંગલો કરાવ્યો અને પોળ છોડી તેમાં રહેવા ગયા.

સ્ટેટ્સથી આવ્યા પછી મેં નવરંગપુરામાં ફ્લેટ લીધો તેથી એકબીજાથી દૂર રહેવાનું થયું. વળી એની સર્વિસ અને મારી પ્રેક્ટિસના અલગ અલગ સમયને લીધે મળવાનું પણ ઓછું થતું. તેમ છત્તાં મહિનાના એકાદ રવિવારે તો અમે સાથે હોઇએ જ. ઘણીવાર તો ક્લિનિક પર મને મળવા દોડ્યો આવે. મુનિકાકાના ઉગ્ર સ્વભાવને લીધે તે ઘણીવાર મને કહેતો પણ ખરો કે, ‘પપ્પા સાથે લાંબો વખત રહી શકાય તેમ લાગતું નથી.‘ હું એને શાંતિથી કામ લેવાનું સૂચવી ટાઢો પાડતો અને વળી ગાડું ચાલતું. પરન્તુ ભૂગર્ભમાં ચાલતું આ તોફાન આટલી જલદી પર્વતના પડને વીંધીને બહાર વિનાશનાં વાદળો નોતરશે એમ ધાર્યું ના હતું. છેલ્લે છેલ્લે પિતા પુત્ર વચ્ચેનું અંતર ઘણું વધી ગયું હશે તેમ લાગે છે. આથી સૌજન્ય જૂદો થયો તેની મને નવાઈ ન લાગી પણ સુહાસનું નામ કેમ આવ્યું એ એક રહસ્ય હતું. તેથી જ મેં આજને આજ મળવા જવાનું નક્કી કર્યું.

# # #

‘હું ધારતો જ હતો કે તમે બન્ને જરૂર આવશો. આવો !’ સૌજન્યએ ફ્લેટના દરવાજા પર અમને આવકારતાં કહ્યું.

‘અરે ભાઇ ! તું તો ચુપચાપ નવા ઘરમાં રહેવા લાગ્યો અને અમને જાણ પણ ના કરી ? કેમ પાર્ટી આપવી પડે એટલે?’

‘પાર્ટી તો ત્યારે અપાય કે જો કોઇ આનંદની ઉજવણી હોય. કુટુંબથી વિખૂટા પડવાની પાર્ટી શાની ?’ સૌજન્યએ વિષાદભર્યા સુરમાં જવાબ આપ્યો.

મને તેના જવાબમાં વિષાદની સાથે રોષ, અકળામણ અને ફરિયાદના સુર પણ સંભળાયા. મેં તે તરફ દુર્લક્ષ કર્યું.

‘સુહાસ, શું રસોઇ કરી છે ? અમે એમાં ભાગ પડાવવાના છીએ !’

‘અરે ! કોઇ વાંધો નહિ. ગરમાગરમ મુઠિયાં તૈયાર જ છે. તમે બેસો. થોડીવારમાં હું લાવું છું.’

સુહાસ સ્વાગતની તૈયારીમાં પડી. દેવાંશી તેની મદદમાં લાગી. ડ્રોઇંગ રૂમમાં થોડીવાર ભારે મૌન છવાયું. કેવી રીતે વાતની શરૂઆત કરવી તેની મને સમજ પડતી ન હતી. અમે લંગોટિયા દોસ્તો હતા. અમારાં કુટુંબો પણ એક્બીજાની ખુબ નજીક હતાં છતાં એક્બીજાની આંતરિક કૌટુંબિક બાબતોમાં ક્યારેય માથું ન મારતા. આથી થોડી મુંઝવણ અનુભવતો હતો. પરંતુ સૌજન્ય મારી આ અસમંજસ કળી ગયો.

‘તો તું જાણવા આવ્યો છે ને કે હું જુદો કેમ થયો ?’ તેણે મૌન તોડ્યું.

‘હા. પણ ગેરસમજ ન કરતો. હું ધારું છું તેં બહુ વિચાર કરીને આ નિર્ણય લીધો હશે. પણ મને-અમને બહુ દુઃખ થયું.’

‘તો મને-અમને શું આનંદ થયો છે ? જે મા-બાપે આપણને પ્રેમ, ઉષ્મા અને વાત્સલ્યથી ઉછેર્યા હોય તેને ઘડપણમાં, કે જ્યારે સંતાનોની ખાસ જરૂર હોય ત્યારે, છોડવા પડે – જુદા થવું પડે તે અપાર દુઃખદાયક પરિસ્થિતિ છે.’ બોલતાં બોલતાં સૌજન્ય ગળગળો થઇ ગયો. તેની આંખો ભીની થઇ ગઇ.

થોડું અટકી તે આગળ બોલ્યો, ‘તને થોડીઘણી તો ખબર છે કે મારે પપ્પા સાથે નાની નાની ચકમક ઝરતી રહેતી હતી જ. પણ જનરેશન ગેપ માનીને હું ગણકારતો નહિ. મારી સર્વિસને આજકાલ કરતાં બાર વર્ષ થયાં. આજ સુધી તેમણે મારી પાસેથી એકપણ પૈસો નથી લીધો. ઘર તો એમના જ પગારમાંથી ચલાવવાનું એવો તેનો આગ્રહ, માનો કે હઠાગ્રહ હતો. સુહા ની આયુર્વેદની ડીગ્રી પણ ધૂળ ખાય છે. અરૂણા ટ્રસ્ટના પટેલકાકા જાતે ઘેર આવીને સુહાસને ટ્રસ્ટ હોસ્પિટલમાં જોડાવાનું આમંત્રણ આપી ગયા હતા. ત્યારે હજુ સુતપાનો જન્મ થયો ન હતો. સૂક્તિ પણ ત્રણ જ વર્ષની થઇ હતી. પપ્પાએ પટેલકાકાને બારોબાર જ ના પડાવી દીધી. મને કે સુહાને પૂછવાની પણ દરકાર ન કરી! પણ છેલ્લા બે વર્ષથી તેઓ નિવૃત્ત છે. પગાર કરતાં પેંશન તો ઓછું જ હોય....'

'ચાલો, પહેલાં પેટપૂજા કરી લો.' સુહાસ અને દેવાંશી નાસ્તાની ડીશો લઇને આવ્યા.' પછી શાંતિથી બેસીશું.' કહી સુહાસે સહુને અન્ય વાતોમાં પરોવ્યા. સહુ નાસ્તાને ન્યાય આપવા લાગ્યા. નાસ્તા પછી થોડીવાર સૂક્તિ અને સુતપા સાથે ગમ્મત કરી. હૃદય કેમ અમારી સાથે નથી આવ્યો એ સૂક્તિને સમજાવતાં નાકે દમ આવી ગયો. સુહાસ અને દેવાંશી બન્ને બાળકોને સુવડાવવા અંદરના રૂમમાં લઇ ગયા.

‘અરે ભાઇ, ઘરખર્ચની ક્યાં વાત કરે છે, મારા અંગત ઉપયોગ માટે ખર્ચ કરું એ પણ તેને મંજૂર ન હતું. સરકારી નોકરીમાં હતા ત્યારે ગાંધીનગર આવવા જવા માટે સરકારી ગાડી મળતી. આથી હું પપ્પાની જૂની ફિયાટ લઇને ફેક્ટરીએ જતો. તે નિવૃત્ત થયા પછી મેં ફિયાટ કાઢીને મારુતિ લેવાનું કહ્યું તો માન્યા નહિ. મેં ચુપચાપ ઝેન લીધી તો અઠવાડિયા સુધી તે મારી સાથે બોલ્યા નહિ. એ પછી પણ ‘ઘરમાં બે ગાડીઓની શું જરૂર ?’ ‘સાવ રમકડાં જેવી છે.’ એમ કટાક્ષો કર્યા કરે. આપણે બન્ને ક્લબના સભ્ય બન્યા તે પણ એમને ગમ્યું ન હતું. ‘હાર્દિક તો ડૉક્ટર છે. એને પોસાય, આપણે થોડા પૈસાવાળા છીએ ? એવા ધનવાનના શોખ શું રાખવાના?’ એમ કંઇને કંઇ સંભળાવ્યા કરે.

‘પણ સૌજન્ય થોડું ઇગ્નોર કરવાનું. બધું મન પર નહિ લેવાનું. આવી નાની મોટી બાબતો તો દરેક ઘરમાં બનતી હોય છે.'

'મેં એમ જ કર્યું. અત્યાર સુધી ધીરજથી બધું કાનઢાળ કરતો ગયો. પણ જ્યારે સૂક્તિના ભવિષ્યનો સવાલ આવ્યો ત્યારે તો સુહાસ પણ અકળાઈ ગઈ.'

'હા. હાર્દિક, પપ્પાજી આ બાબતમાં મમત પર ચઢી ગયા છે.' સુહાસ પણ વાતોમાં જોડાઈ. એ બંન્ને ક્યારે આવીને બેસી ગયા તે વાતોમાં ખ્યાલ ન રહ્યો.

‘કેમ શું થયું ?’

‘પપ્પાની ઇચ્છા સૂક્તિને પાલડીમાં જ દીવાન બલ્લુભાઇ શાળામાં મુકવાની હતી. અમે તેને. સેંટ્રલ સ્કૂલમાં મુકવા માગતા હતા. પપ્પાએ તેનો સખત વિરોધ કર્યો.’

“નજીકની શાળા સારી, હું પણ તેને તેડવા મૂકવા જઈ શકું. વળી સ્કૂલનો પ્રિન્સિપાલ મારો દોસ્ત છે, પ્રવેશ મળવાની કોઇ તકલીફ નહિ પડે.’ તમે લોકો આજની ફેશનમાં તણાઇને અંગ્રેજી માધ્યમનો મોહ રાખો છો. તમે ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણ્યા તો શું વાંધો આવ્યો ? હાર્દિક ડોક્ટર થયો, તું એન્જિનિયર થયો ! તમારું ભણતર ખરાબ હતું ?”

‘હાર્દિક, હું પણ સૌજન્યને અત્યાર સુધી વારતી અને પપ્પાજી નારાજ ન થાય તેવા પ્રયત્નો કરતી. પણ એમનું એમ માનવું છે કે અમે તમારી વાદે વાદે આ નિર્ણય લીધો છે. “હાર્દિક તો ડોક્ટર છે, તેને આવા ખર્ચા પોસાય આપણને ન પોસાય. કાલ સુતપાનું ભણતર શરૂ થશે, બંન્નેના આવા રાજવી ખર્ચા ક્યાંથી કાઢશો ? “‘ સુહાસે પણ ઝુકાવ્યું.

‘પણ ભણતરનો ખર્ચો તો તું આપી શકેને ?’ હાર્દિકે પ્રશ્ન કર્યો.

‘અરે, સુહાએ જ્યારે વધારાના ખર્ચને પહોંચી વળવા નોકરી કરવાની અથવા ખાનગી પ્રેક્ટિસ કરવાની વાત કરી તો તેમનો રોષ ભભૂકી ઊઠ્યો. “તારી વહુને બહાર મટકવાના ચટકા છે માટે તમે આ બધો કારસો કર્યો છે. આ બધું મારા ઘરમાં નહિ ચાલે.“ એમ છેલ્લી પાટલીએ બેસતાં આકરાં વેણ કાઢ્યાં.’

‘હાર્દિક, માબાપની સેવા કરવી એ દરેક સંતાનની ફરજ છે એમ હું માનું છું અને સુહા પણ દિલથી સાથ આપતી હતી. પરંતુ માબાપે પણ સંતાનોના સંસારમાં અમુક હદ સુધી જ હસ્તક્ષેપ કરવો જોઇએ એમ તને નથી લાગતું ? આપણાં બાળકોનું ભવિષ્ય ઘડવાનો આપણને અધિકાર ખરો કે નહિ ? પપ્પા, એ કેમ ભૂલી જાય છે કે જેમ તેમને એક બાપનું હૃદય છે તેમ મારા મનમાં પણ પિતૃત્વની ભાવના અને વાત્સલ્ય ઉભરાય છે. પોતે ગામઠી, મ્યુનિસિપાલિટીની સ્કૂલમાં ભણ્યા હતા તોય આપણને એ.જી. પ્રાથમિક અને માધ્યમિક સ્કૂલમાં મુક્યા? છેક પોળમાંથી આપણે એ.જી. સુધી, પહેલાં ઘોડાગાડીમાં, પછી રિક્ષામાં ન જતા ? અને તારા કરતાં પહેલાં મારી સાઈકલ આવી હતી, યાદ છે ને ?’

‘હવે એમને પૌત્રીને નિશાળે લેવા-મુકવા જવાની હોંશ ન હોય ?’

‘તો અમારી હોંશનું કોઇ મુલ્ય જ નહિ ? તેમણે પોતે શું કર્યું ? પોળનું જૂનું મકાન કાઢીને પાલડીમાં બંગલો કરાવ્યો કે નહિ ? ત્યારે દાદા વિના વિરોધે અમારી સાથે રહેતા જ હતા કે નહિ ? મને તો પપ્પા કરતાં દાદાજી વધારે વાસ્તવવાદી અને મોડર્ન વિચારના લાગતા હતા. યાદ છે ને તને, ફુટબોલ મેચ રમવા જયપુર જવા દેવા માટે દાદાએ જ મારો સાથ આપીને પપ્પા પાસે હા પડાવી હતી તે ! ‘

‘અને આપણાં લગ્ન પણ દાદાજીને લીધે જ થઇ શક્યાં હતાં ને ?’ સુહાસે યાદ અપાવી.

‘હા. તું તો એનો સાક્ષી છે. ત્યારે પપ્પાએ શરૂ શરૂમાં “પોળવાળી” સુહા સાથે લગ્ન કરવાની ના જ પાડેલી ને ? એ તો દાદા વચ્ચે પડ્યા. સમ હાવ હું પપ્પાને કદાચ સમજી નથી શક્યો. જો આ જનરેશન ગેપનો સવાલ હોય તો દાદાજી તેમનાથી પણ વધારે રૂઢિચુસ્ત ન હોવા જોઇએ ? જોવાનું એ છે કે આ જ પપ્પાએ દાદાની મરજી વિરુદ્ધ મને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન કરવા યુએસએ મોકલ્યો ! હું ત્યાં જ રહ્યો હોત તો મને અહિં કરતાં ઘણી વધારે સારી નોકરી મળી હોત. અને........ છોકરી પણ !’ તોફાની નજર સુહાસ સામે નાખતાં સૌજન્ય બોલ્યો.

‘હા, હા. પે’લી એલીઝા તો પાછળ જ પડી ગઇ હતી નહિ ? અરે! હજી ક્યાં પીછો છોડે છે? આ ડીસેમ્બરમાં તે અને તેનો હસબન્ડ નંબર ટુ ( -કે થ્રી, સૌ’ ?) અહિં ભારત દર્શન માટે આવવાના છે ને !’ સુહાસ મસ્તીમાં આવી ગઇ. ‘આ તમારા મિત્ર ત્યાં ટ્રેનિંગમાં ગયા ત્યારે એલીઝા જોડે જૂની દોસ્તી ફરી તાજી કરી આવ્યા છે. કોણ જાણે શું રાસલીલા ખેલી આવ્યા છે !’

આમ થોડી આડવાતથી વાતાવરણમાં હળવાશ ફેલાઈ.

‘પણ સૌજન્ય હવે તું આગળ શું કરવા માગે છે ? આવા ફ્લેટમાં કાયમ થોડું રહેવાય ? ‘

‘મારો વિચાર એકાદ વરસ આ ફ્લેટમાં કાઢી નાખવાનો છે. દરમ્યાનમાં આપણે જમીન લીધી છે ત્યાં બંગલો બનાવવાનું નક્કી કર્યું છે. આજે જ સુહા અને હું આર્કિટેક્ટ જોડે ચાર કલાક ચર્ચા કરી આવ્યા. આ અઠવાડિયું મેં રજા લીધી છે. પહેલા બે દિવસ પપ્પાને મનાવવા પાછળ ગાળ્યા પણ તેઓ અડગ છે. મને દાદાની ખૂબ યાદ આવી. આજે તે હોત તો આ પરિસ્થિતિ ઊભી જ ન થઇ હોત ! સદભાગ્યે મમ્મી મજબૂત છે. અને અમારી સાથે છે. મતલબ તેમણે અમારા આ પગલાંને ટેકો આપ્યો છે. ફક્ત ટેકો જ નહિ પણ કહોને કે પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. તેમને તો શ્રદ્ધા છે કે પપ્પાની જીદ લાંબી નહિ ચાલે.’

‘અરે મમ્મીજીએ તો મને કહ્યું કે સુહા બેટા, તમે જરાય મનમાં ન લાવશો. તમારા નવા બંગલામાં આપણે સહુ સાથે ગૃહ પ્રવેશ કરીશું. વિયોગ આપણને વિવશ અને વિહ્વળ બનાવે પણ એ જ વિયોગ વહાલમાં વધારો કરે. મમ્મીજી ગ્રેટ છે !.’ બોલતાં બોલતાં સુહાસ ભાવવિભોર થઇ ગઈ.

‘પપ્પા પણ ગ્રેટ જ છે. પણ કોઇવાર તેમની ગ્રેટનેસ રીગ્રેટ કરાવે છે. પપ્પા આપણને ખૂબ પ્રેમ કરે છે એની મને ખબર છે.’

‘ગુડ. મંદાકાકી સમજે છે એટલે અર્ધો પ્રોબ્લેમ તો સોલ્વ થઇ ગયો.‘

‘હાર્દિક! આઇ ફીલ ડીસ્ટ્રેસ્ડ એંડ હેલ્પલેસ. એક પુત્ર તરીકે હું મારી ફરજ ચૂકી જતો હોઉં એમ મને લાગ્યા કરે છે. આ અમેરિકા નથી. આપણો દેશ છે. અહિં દરેક માબાપની એવી અપેક્ષા હોય છે કે પાછલી ઉંમરે સંતાન તેની સંભાળ લે. શું પપ્પાએ મને ઉછેરવામાં, ભણાવવામાં કોઇ ભોગ નહિં આપ્યો હોય? ચોક્કસ આપ્યો હશે. અમદાવાદમાં જ રહીને, બદલી નહિ સ્વિકારીને તેઓએ પ્રમોશનની અનેક તકો ગુમાવી હશે કે જેથી સોનાલી અને મારું ભણતર સારી સ્કૂલમાં થાય અને બગડે નહિ. તેમણે પોતાની પ્રગતિના ભોગે અમારી ઉન્નતિનો માર્ગ સરળ કરી આપ્યો. હાર્દિક ! પુત્ર તરીકે મારા કર્તવ્ય પાલનમાં હું ઊણો ઉતર્યો હોઇશ, પરંતુ એક પિતા તરીકે મારા સંતાનો પ્રત્યે મારું કોઇ કર્તવ્ય ખરું કે નહિ ? સૂક્તિ અને સુતપાના ભવિષ્યનો પાયો જો અત્યારે મજબૂત નહિ બનાવું તો આગળ જતાં તે ક્યારેય સાબૂત નહિ બની શકે. આ પ્રક્રિયામાં કોઇ ‘એક્શન રીપ્લે’ શક્ય નથી. પપ્પાને હજુ પણ સમજાવી શકાય, તેમની જીદ, હઠ, કે દુરાગ્રહનો ઉપાય શક્ય છે. અમે તનથી ભલે છુટા પડ્યા, મનથી અલગ નથી થયા એ મને ખાતરી છે. પપ્પાના દિલમાં અમારે માટે ની લાગણીમાં જરાપણ ઓટ કે ઓછપ નહિ આવી હોય. હા, તાત્કાલિક અમારી વચ્ચે થોડું અંતર વધ્યું છે પણ સમય જતાં એ અંતર હું દૂર કરી શકીશ. છોકરાંઓના ઉછેરમાં જો નબળાઇઓ રહી જશે તો તે દૂર કરવી અશક્ય છે. બસ. આથી જ મેં આ પગલું લીધું છે, લેવું પડ્યું છે.’

‘અને હાર્દિક, તું તો જાણે છે કે હું મંદાકાકી જોડે બચપણથી જ અનોખા બંધનથી સંકળાયેલી છું. મને કે 'સૌ' ને સ્વતંત્ર રહેવાનો શોખ જ નથી. સંયુક્ત પરિવારમાં પરસ્પરની લાગણી અને હૂંફનો જે અનુભવ છે તે અલગ રહેવામાં કદાપિ પ્રાપ્ત નથી થવાનો.’

‘રાઇટ. અને એથી જ મેં એવી નોકરી અને છોકરી શોધ્યાં જેથી અમદાવાદમાં સ્થાયી થવાય. નહિં તો યુએસએમાં જ ન રહેત !’

‘હા, અને પે’લી ગોરી ગધેડી જોડે ઘરસંસાર માંડતે !’ સુહાસે છણકો કર્યો.

‘અરે, નારે ! ઘરસંસાર તો મારી ભોળી ભામિની સુહાસ જોડે જ માંડવાનો હતો. છેક બાળપોથીથી મારી પાછળ પડી છે ! પણ લગ્ન પછી તું યુએસએ આવી શકી હોત, પપ્પા ક્યારેય આવવા તૈયાર ન થાત.’ સૌજન્ય પાછો ગંભીર થઇ ગયો. ‘હાર્દિક, તારા બંગલાનું મોડેલ આજે અમે દોશીને ત્યાં જોઇને આવ્યા. બંગલાનું કામકાજ ક્યારે શરૂ કરવાનો છે ?’

‘મારા બંગલાનો પ્રોજેક્ટ થોડો મોડો શરૂ થશે. પેલો મારો ફ્રેંડ રાજેશ શાહ નહિ ? યુએસ માં કાર્ડિયાક સર્જન છે તે ? વેલ, તેની સાથે હાર્ટ સર્જરીની હોસ્પિટલ શરુ કરવાનો છું. હાલમાં જ એસજી હાઇવે પર જમીનનું ફાઈનલ થઇ ગયું. હવે હોસ્પિટલ પ્રોજેક્ટને અગ્રિમતા આપવી પડશે.’

‘અરે વાહ ! અભિનંદન ! સુહા, તો તો આઇસક્રીમ થઇ જાય !’

આઇસક્રીમ ખાઇ ને અમે છુટ્યા પડ્યા. ઘેર આવી પથારીમાં લંબાવ્યું પણ નિદ્રા વેરણ થઇ પડી. કોણ સાચું ? મુનિકાકા ? સૌજન્ય ? સૌજન્યની વાતો સાંભળ્યા પછી મને તેનો દોષ લાગતો ન હતો. આવો પ્રેમાળ પુત્ર અને કહ્યાગરી પુત્રવધુ હોય તોય મુનિકાકાને સુખના સાગરમાં સહેલ કરવાને બદલે દુઃખનો દરિયો ડહોળવાનું કેમ સૂઝ્યું હશે ? પુત્ર પ્રત્યેનો અતિપ્રેમ, અતિસંરક્ષણ, માલિકીપણામાં પરિવર્તીત થતા હોય તેમ લાગ્યું . પિતાનું વાત્સલ્ય, પિતાનું વહાલ એ પુત્રની વ્યથા બને તો એ વાત્સલ્યનો વલોપાત જ કહેવાય કે બીજું કંઇ ? મંદાકાકીના શબ્દો સાચા પડે એ પ્રાર્થના સાથે હું નિદ્રાદેવીને શરણે થયો.

=================XXX================

(લખ્યા તા 09/07/1996.)

એક આળવીતરું ! - 2

2010-03-26T00:05:00.009+05:30

શ્રી સુરેશભાઇ જાની ના બ્લોગ ‘ગદ્યસુર’ માં ‘સ્વાસ્થ્ય અને જીંદગી‘ (તા.16/03/2010) શિર્ષક્વાળી એક પોસ્ટ મુકી છે. પોસ્ટ નો વિષય ખબર પડી બાકી કાંઈ સમજ ના પડી. ( હવે એમાં સુરેશભાઇનો શું વાંક ?) તેમાં એક પ્રતિભાવ કંઇક આવો છે.
( copy & paste ! આ માટે પરવાનગી લેવામાં આવી નથી. )

"jagadishchristian // March 17, 2010 at 11:43 am
Reply
From Gujaratilexicon

પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા – સૌથી મોટું સુખ તંદુરસ્તી છે.

પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા,
બીજું સુખ તે ઘરે દીકરા,
ત્રીજું સુખ ગુણવંતી નાર,
ચોથું સુખ કોઠીએ જાર (નર્યા સાજા, કોઠીએ જાર ઘરમાં ખાસ્સું અન્ન)

ચાર સુખ.
જો તન અને મન તંદુરસ્ત હશે ધન આપોઆપ મળી જશે."

આ પ્રતિભાવ વાંચતાં મનમાં એક બે આળવીતરાં ઉપસી પડ્યાં. એક આળવીતરું તો મેં ત્યાં જ પ્રતિભાવમાં ઠપકારી દીધું! ( પ્રતિભાવેષુ કિમ્ દરિદ્રતા? ) ચાલો તમારી સાથે માણું ! (શેર કરું?)
( કોઇએ બંધબેસતી પાઘડી/ટોપી/સાફો/હેટ [ ફીટ થાય તો પણ] પહેરવાં નહિ.)

પહેલું સુખ તે મનથી વર્યા
બીજું સુખ તે દુનિયા ફર્યા
ત્રીજું સુખ ધનવંતી નાર
ચોથું સુખ તો ખાનગી યાર!

***
સત્તરિયું

ટીપ્પણીઓ છે
ભરપૂર, ઓટલે
પોસ્ટ? ‘હાક્ છીં!’

નોંધ: ઉપરની રચનાઓ આપને પસંદ ન આવે તો પણ આપનો પ્રતિભાવ આપશો તો મને ગમશે.
(પ્રતિભાવેષુ કિમ્ દરિદ્રતા ?)
સત્તરિયું= સત્તર અક્ષરનું ગતકડું (હાઈકુ સાથે કાંઇ લેવાદેવા નહિ)

શ્રી રામચંદ્ર કૃપાળુ ભજમન

2010-03-24T11:46:00.006+05:30

મારા દાદાનાં બે પ્રિય ભજનો, 'રામ ચરન સુખદાયી...' અને 'શ્રી રામચંદ્ર કૃપાલુ ભજમન...' રોજ સવારના મુંબઇની પન્નાલાલ ટેરેસીઝ માં દિલરૂબાના સૂર સાથે તેઓ આ ભજનો ગાતા. એમ મારા પિતાશ્રી પાસેથી સાંભળ્યું હતું. મારું નામ "ભજમન" મારા દાદાની સ્મૃતિમાં આ ભજનો પરથી રાખવામાં આવ્યું છે. આજે રામનવમીના પવિત્ર દિવસે શ્રીરામ ને હૃદય્પૂર્વક યાદ કરતાં આ MS શુબ્બાલક્ષ્મીના મધુર સ્વરમાં કર્ણાટક સંગીત પદ્ધતિ માં અને અનુરાધાપોડવાલના મધુર સ્વરમાં સાંભળીએ.

શ્રી રામચંદ્ર કૃપાલુ ભજમન, હરણ ભવભય દારૂણમ્
નવ કંજ લોચન કંજ મુખ કર, કંજ પદ કંજારૂણમ્ … શ્રી રામચંદ્ર

કંદર્પ અગણિત અમિત છબી નવ નીલ નીરજ સુંદરમ્,
પટ પિત માનહું તડિત રૂચિ સુચિ નવમી જનકસુતાવરમ્ … શ્રી રામચંદ્ર

ભજ દીન બંધુ દિનેશ દાનવ દૈત્ય વંશ નિકંદનમ્
રઘુનંદ આનંદ કંદ કૌશલ્ય ચંદ દશરથ નંદનમ્ … શ્રી રામચંદ્ર

(શિર મુગટ કુંડલ તિલક ચારૂ ઉદાર અંગ વિભૂષણમ્
આજાન્ ભૂજ શર ચાપ ધર સંગ્રામ જીત ખર દુષણમ્ … શ્રી રામચંદ્ર)*

ઇતિ વદતિ તુલસીદાસ શંકર શેષ મુનિજન રંજનમ્
મમ હૃદયકુંજ નિવાસ કુરૂ કામાદિ ખલ દલ ગંજનમ્ … શ્રી રામચંદ્ર

              ( * આ કડી ઉપરના ગાનમાં નથી.)

   (2) 'રામ ચરન સુખદાયી...' અનુરાધા પોડવાલના ભાવવાહી સ્વરમાં...

ભજમન રામ ચરન સુખ દાઇ (2)

જે હી ચરનન સે નીકસી સુરસરી, શંકર જટા સમાઇ
જટા શંકરી નામ પાયો હે ત્રિભુવન તારન હારી... ... ભજમન

જિન ચરનન કી ચરન પાદુકા ભરત રહીયો લવ લાઇ
સોઈ ચરન કેવટ ધોઇ લીને તબ હરિ નાવ ચલાઇ... ... ભજમન

જો હી ચરન સંતનજન સેવત સદા રહત સુખદાઇ
સોઈ ચરન ગૌતમઋષિનારી, પરથી પરમ પદ પાઇ... ... ભજમન

દંડક વન પ્રભુ પાવન કીધો ઋષિઅન ત્રાસ મિટાઇ
સોઈ પ્રભુ ત્રિલોકકે સ્વામી કનક મૃગા સંગ ધાઇ... ... ભજમન

કપિસુગ્રીવબંધુ ભયો વ્યાકુલ તિન જય છત્ર ફિરાઈ
રિપુકો અનુજ વિભિષણ ??        પરસત લંકા પાઈ... ... ભજમન

શિવસનકાદિક અરુ બ્રહ્માદિક શિશ સહ્સ્ત્ર મુખ ગાઇ
તુલસીદાસ મારુતસુતકી પ્રભુ નિજ મુખ કરત બડાઇ... ... ભજમન

                         ||જયશ્રી રામ||

(શબ્દો લખવામાં ભૂલ હોયતો અવશ્ય ધ્યાન દોરવા વિનંતિ છે.)

(સ્રોત : http://www.youtube.com/watch?v=cR9f7nJ3edM
           http://www.youtube.com/watch?v=Bsht8or5hpY
            ગીતા ગ્યાન સ્પોટ સાભાર)

ભજમનનાં ભોળકણાં - 4

2010-03-19T00:05:00.007+05:30

વેબના વાયરા

વેબના વાયરા વાયા ને વાચકો! રાધાને પહેરાવ્યું પેંટ

શારદા જીન્સ કેમ ના પહેરે? ભાયું! એવી ફરે છે રેંટ

ડોટ કોમની આંધીમાં અલ્લખને ઓટલે ગોપીઓ છાંટે છે સેંટ

એવા વગદાં-વટાળ ને પકડીને ભજમન ! માર એક ઉંચકીને ફેંટ

છપ્પો

અભણ ભણેલા ને અણઘડ, હવાઇ ઓટલા હાંકે સહુ

મતિનષ્ટની માઠી ટેવ, નકલ કરે ને સૉરી કે’વ

વિનય વિવેક છાંડ્યા એમ, ન ઉપાલંભની કશી અસર.

નોંધ: ઉપરની રચનાઓ આપને પસંદ ન આવે તો પણ આપનો પ્રતિભાવ આપશો તો મને ગમશે.
રેંટ = કૂવામાંથી પાણી કાઢવાની ઢોચકાંવાળા ચક્કરની યોજના = રટણ
અલ્લખનો ઓટલો = હવાઇ ઓટલો = બ્લોગ

ભજમનનાં ભોળકણાં - 3 શ્રેય બ્લોગર

2010-03-12T00:20:00.005+05:30

ભજમનનાં ભોળકણાં - 3

શ્રેય બ્લોગર તો તેને રે કહીએ...
(વૈષ્ણવ જન તો તેને રે કહીએ.. ઢાળ)

શ્રેય બ્લોગર તો તેને રે કહીએ જે નેટ પલાણી જાણે રે
પર-બ્લોગે રચના ફરે તો યે મન અભિમાન ન આણે રે

વણલીંપણ ‘ને નકલ રહિત જે, લિંક બ્લોગે સંવારી રે
નાદ, દ્રશ્ય પ્રદર્શિત રાખે, નિયમિત જેની સવારી રે

મનનાં મોતી પરોવવાં, જેને સંપની સંધિ કરવી રે.
હ્રસ્વ દીર્ઘનું રટણ છોડી, માત શારદ જેને ભજવી રે

સમબ્લોગી ને હે અનુરાગી! ભોળકણાં જેને ભાવે રે
વાંચ્યા પછી જો હાસ્ય ન વેરે, સકલ લોક તેને નીંદે રે

સમતા રાખી મમતાથી જે, ગોરસ કાઢે વેબ વલોવી રે
ભણે ભજમન એવા બ્લોગરથીની મારે વ્હાલની જપ્પી લેવી રે

* * * * *

છપ્પો

કવિતા કરતાં કાળાં ગયાં, વિવેચકના વહાલા થયા

મતિમંદ છું કે મૂઢ-મતિ, માત્રાની કાંઇ સમજ નથી
ગઝલ લખી લખી ખુટ્યાં પાન, તોય ના આવ્યું છંદ જ્ઞાન

નોંધ: ઉપરની રચનાઓ આપને પસંદ ન આવે તો પણ આપનો પ્રતિભાવ આપશો તો મને ગમશે.
ભોળકણાં = ભોળાભાવે રચેલાં જોડકણાં
શ્રેય = અત્યંત વખાણવા લાયક, ઉત્તમ.
વણલીંપણ = WITHOUT [COPY &] PASTE
સમબ્લોગી = સાથી બ્લોગર

આપ શું વિચારો છો ? - 3 જન્માક્ષરમાં માનો છો?

2010-03-05T05:30:00.006+05:30

( આજની અતિથિ કૃતિના લેખિકા છે હિરલ શાહ. અમદાવાદમાં જૈન કુટુમ્બમાં જન્મ-ઉછેર અને IT ક્ષેત્રનું ઉચ્ચ ભણતર મેળવી લગ્ન પછી IT પ્રોજેક્ટ કાર્ય માટે Leeds UKમાં એક વર્ષથી રહે છે. તેમના શબ્દોમાં કહું તો સરળ, મહત્વાકાંક્ષી અને રચનાત્મક રૂચી ધરાવતી યુવતી. યુ.કે.માં રહેવા છતાં આપણા સંસ્કાર, આપણી સંસ્કૃતિનો અમુલ્ય વારસો અને જૈન સાહિત્ય તથા અમદાવાદ પ્રત્યે અપાર પ્રેમ છે. લખવાનો શોખ છે. અંગ્રેજીમાં પોતાનો બ્લોગ છે. આ લેખ મોક્લવા બદલ હિરલનો ખૂબ આભાર. તેમનો સંપર્ક ઇ-મેલ hiral.shah.91@gmail.com પર કરી શકો છો. - ભજમન )

જન્માક્ષર માં માનવું કે નહિ? - હિરલ શાહ

જન્માક્ષર માં માનવું કે નહિ? મારા મતે 2 લોજિક મેં અત્યાર સુધી ઓબ્સર્વ કર્યા છે. મારી આદત છે કે કોઈ પણ વિષય પર ગહન અને કૈક અલગ દ્રષ્ટિકોણ થી વિચારવું. એવું જ કંઈક જન્માક્ષર માં માનવું જોઈએ કે નહિ…એ વિષે મારા પોતાના વિચારો છે. જે અહિં રજુ કર્યા છે.

દલીલ ૧

જો હું સવાલ પૂછું કે જ્યોતિષ વિદ્યા એટલે શું? જ્યોતિષ વિદ્યા ની શોધ કેવી રીતે અને કયા સંજોગો માં થઈ હશે? તો મને બહુ નવાઈ લાગે કે અવકાશમાં ૯ ગ્રહો ને પૃથ્વી પર ના માણસો પર આ ૯ ગ્રહો ની કેવી અને કેટલી અસર થાય છે એ વિશે ની વિદ્યા છે. એનો મતલબ કે આ એક એવો કન્સેપ્ટ છે જે ખુબ રમુજી પણ છે અને ખરું તો એ માણસના નબળા મન ની વાતો ની વિદ્યા છે.

વિજ્ઞાન ની રીતે જોઈએ તો અવકાશ માં બધા ગ્રહો સૂર્ય ની આસ-પાસ પોતાની ભ્રમણ કક્ષા માં રહી ને ફરે છે. ખરું ને? તો પછી વિચારો કે આ જ્યોતિષ વિદ્યા ની શરૂઆત કેવી રીતે થઇ? ખરી રીતે પૃથ્વી પર એક પણ મનુષ્ય એવો નથી જ કે જેને કોઈ જ સમસ્યા ના હોય. તો પછી આ નવ ગ્રહો અને એની વિદ્યા અને માણસો ના જીવનની સમસ્યાઓ માટે જવાબદાર આ ગ્રહો શું સાચે જવાબદાર છે કે નહિ એ તો ખબર નથી.....પણ આ પૃથ્વી સિવાય ના બધા ગ્રહો કેટલી જાતની “વિધિ” સહન કર્યે જ જાય છે!!! કોઈ પણ જાતનો એમનો ગુનો સાબિત પણ થતો નથી કે આ ગ્રહ ના કારણે જ આ જે તે માણસ ને જે તે સમસ્યા છે….પણ આ બધા ગ્રહો કેટલી જાતની “વિધિ”સહન કરે છે. કેવું પડે....!!!!!

બિચારા ગ્રહો? એ શું કામ અને કેવી રીતે પૃથ્વી વાસીયો (માણસો જ હંને ) ને નડે? જરા વિચારો તો ખરા => વાહ આ ગેમ ! ( 8/11 ગ્રહો vs. 6 મિલિઅન પૃથ્વી પર ના મનુષ્યો -)

ઉદાહરણ તરીકે મારે જો કોઈની સાથે અનબન હોય તો એ મને ક્યારેક અવરોધ રૂપ બની શકે..પણ આ બિચારા 8/11 ગ્રહો શું 6 મિલિઅન લોકો ના દુશ્મન બની શકે? આવું શક્ય છે ખરું?

અને જો આવી દુશ્મનાવટ શક્ય છે તો એનો મતલબ એ કે આ 8/11 ગ્રહો એ દરેક પૃથ્વીવાસી ને અવરોધ રૂપ બનવાનું બીડું ઝડપ્યું છે..પણ પછી આ 8/11 ગ્રહો કઈ રીતે વહીવટ કરતા હશે મનુષ્યો ને વિતાડવાનો? એવું બની શકે કે આ 8/11 ગ્રહો ને પૃથ્વી સાથે દુશ્મનાવટ હોય અને એટલે એ બધા આપણને બધાને હેરાન કરે છે પણ તો પછી આ ગ્રહો પ્રાણીયો ને કેમ હેરાન નહિ કરતા હોય? ખાલી મનુષ્ય ને જ હેરાન કરે? (ખરું કેવાય !!!!) એનો મતલબ ગ્રહો ને ખબર છે કે મનુષ્યો બહુ કાયર છે. શું ખરેખર એવું છે? નથી તો આપણને જાણમાં નથી કે કોઈ પ્રાણી ને આ ગ્રહો નડ્યા હોય. કેમ એમ? આ તો બૌ ફની ગેમ છે. ખરી દુશ્મનાવટ નહિ?

ખરેખર તો આપણે મનુષ્યો એ પ્રેકટીકલી વિચારવું જોઈએ અને કોઈ પણ મુસીબત માટે ગ્રહો ને કે બીજા કોઈને પણ દોષ દેવો જોઈએ નહિ. (અને જન્માક્ષર માં ક્યારેય પણ આંધળો વિશ્વાસ ના જ રખાય) આપણી નિષ્ફળતાઓ માટે બીજા કોઈને દોષ દેવા એવી આપણને ટેવ છે. આ માનસિક નબળાઈ છે અને કોઈ ના મળે એટલે આપણે આ બિચારા ગ્રહો ને પણ દોષ દઈએ છીએ. ગુરુ ભારે છે, શનિ ની પનોતી છે……ખરી વિદ્યા છે! આ તો કોઈ ને દોષ દેવા ની વિદ્યા!!

પરંતુ ખરું જોતા તો આપણું કર્તવ્ય છે કે આપણે આપણી જિંદગી વધારે સફળ અને સંપૂર્ણ બનાવવાની. આપણા દરેક કામને અને દરેક સમયને સમભાવે માણવાનું છે. આપણી ફરજો શું કહે છે? જવાબદારી થી વધી ને બીજું કશું જ નથી. જવાબદાર ના બનીએ પણ ક્યારેય પોતાના પર કૈક વીતે તો બીજા ને દોષ દેવા જેવા કાયર તો ના જ બનવું. ખરું ને?

દલીલ 2.

હવે જો આપણે ગ્રહો ની એકબીજા પર ની અસરો અને એ વિષય નું અવકાશનું ગણિત વિચારીયે તો પણ જન્માક્ષર માં માનવું કે નહિ એ બાબતે મારા મતે બીજા ૩ પેટા-લોજિક છે.

જેમ કે જન્મ, મ્રુત્યુ, આત્મા, પુર્વજન્મ, વગેરે બાબતો વિશે હજુ પણ કોઇ હંમેશા સાચી આગાહી કરી શકે એમ નથી. આ બધી બાબતો ના સાચા જવાબો કોઇ ની પાસે નથી. (વર્તમાન સમય માં ગુગલ પાસે પણ નથી.) હિંદુ અને જૈન શાસ્ત્રો પ્રમાણે ઘણું ખરું કર્મો ના સિદ્ધાંતો દ્વારા સમજાવવા માં આવે છે. અને ઘણા પ્રશ્નો ના જવાબો માટે જ્યોતિષ વિદ્યા ના ગહન શાસ્ત્રો પણ છે.

પેટા દલીલ ૧

ઘણા સવાલો ના આપણી પાસે જવાબો નથી, જેમકે મારી સાથે જ કેમ આમ બને છે? મારો આમાં શું વાંક? આ મારે જ કેમ સહન કરવું પડે છે? ઘણી બાબતો જેમકે આપણું કુળ, આપણા માતા-પિતા, સગા વહાલા, દેશ-કાળ, આપણો દેખાવ વગેરે આપણને જન્મતાંની સાથે મળે છે. આપણને ગમે કે ના ગમે, બસ આપણ ને દરેક ને મળે છે અને એ બધી વાતો ના જવાબો માટે કર્મો ના વિજ્ઞાન ને માનવું પડે છે. જેને સમયે સમયે આપણે સહુ નસીબના નામે ઓળખીએ છીએં. કર્મ વિજ્ઞાન ની દ્રષ્ટિએ આ બધું આપણા પુર્વ ભવ કે આ ભવ ના પાપ કે પુણ્ય કર્મો નું ફળ છે. જેથી એ સવાલો ના જવાબો આપણી પાસે ના હોવા છતાં આપણે આપણા સમય - સંજોગોનો સ્વિકાર કરવો જ પડે છે. આપણે ઇચ્છા છતાં પરિસ્થિતિમાં કોઇ ફેરફાર કરી શકતા નથી જ નથી.

લાઇફ માં આવા મુકામ પણ આવે છે, જ્યારે આપણી બધી બાજુ બસ સુખ જ સુખ, આનંદ જ આનંદ હોય છે, આપણા ખાસ એમાં કોઇ પ્રયત્નો નથી પણ આપણને એ મળે છે, જેને કર્મ વિજ્ઞાન ની દ્રષ્ટિએ પુણ્યકર્મ નો ઉદય કહેવામાં આવે છે. અને બીજી બાજુ એવા મુકામ પણ છે જિંદગી ના સફર માં કે જ્યાં દુખ, શોક, અને બધી બાજુએથી નિરાશા, હતાશા નો સામનો કરવો પડે છે. આપણા અથાક પ્રયત્નો છતાં આપણને ખાસ કોઇ લાભ નથી દેખાતો. જેને કર્મ વિજ્ઞાન ની દ્રષ્ટિએ પાપકર્મ નો ઉદય કહેવામાં આવે છે. આ બધું સમયનું એક ચક્ર માત્ર છે. કશું કાયમ ટકતું નથી જ. ("Nothing can be ever last forever".)

પેટા દલીલ ૨

હવે જિંદગી માં કેટલાક એવા મુકામ છે જેમાં તમે થોડા-ઘણા ફેરફાર કરી શકો છો. લાઇફ માં આ મુકામો ચાર,છ રસ્તા જેવા છે કે જ્યાં તમે જ્યોતિષ વિદ્યા કે તમારી પોતાની કોઠા-સુઝ થી પરિસ્થિતિ નો ઉકેલ ધાર્યા મુજબ લાવી શકો છો. અહિં કદાચ ગ્રહોની અસરની વિદ્યા તમને ક્યાંક કોઇ ઉપાય બતાવી શકે છે. પ્રેક્ટીકલી આ એવો મુકામ છે જ્યાં તમારા પોતાના તમારી જાણ માં તમે કરેલા કર્મોનો હિસાબ છે. અહિં તમારા અથાક પ્રયત્નોનું તમને ફળ મળે છે. "When there is a will there is a way". પણ ઘણું ખરું અહિં જ્યોતિષીઓ ફાવી જાય છે કે એમણે બતાવેલી વિધિ કે ઉપાયોથી તમારું બધું સારું થયું છે. બાકી જો કોઇ ગ્રહ આપણને મન ફાવે એમ નડી જાય અને વિધિ કરવાથી ખસી જાય તો આપણાં જીવન ની કિંમત શું?

પેટા દલીલ ૩

જિંદગી માં કેટલાક એવા મુકામ છે જ્યાં બધું આપણે જ કરીએ છીએ. આપણે જાણીએ છે કે જિંદગી એક કોરો કાગળ છે, જેમાં આપણી મરજી મુજબ આપણે એમાં ચિત્ર દોરવાનું છે. અહિં આપણી માન્યતાઓ, આપણી નિર્ણય શક્તિ, આપણી બુદ્ધિ, આપણા સ્વપનાઓ, આપણું ભણતર બધું કામે લાગે છે, જ્યાં બસ બધું આપણે જ કરીએ છીએ. આપણી જિંદગીની પાટી પર આપણે જાતે આપણને ગમે એવું જ ચિત્ર આપણે બનાવીએ છીએ. અહીં ક્યાંય જન્માક્ષ્રર કે જ્યોતિષ વિદ્યા કામે નથી લાગતી. અને મારા મતે આપણે ખરેખર જે જીવિએ છીએ તે આવી જ જીંદગી છે. બસ ચિત્ર દોરવામાં શરત એક જ કે આપણે દોરેલી લીટીને ભૂંસી નથી શકતા, પરંતુ બીજી વાર દોરતી વખતે ધ્યાન જરુરથી રાખી શકીએ છે. Here, we say, our destiny is in our own hand.

લગ્ન વિષયક જન્માક્ષર માં માનવું કે નહિ ?

મારા મત મુજબ વર્તમાન સમયમાં આપણે જાતે જ આપણને અનુરુપ , આપણી લાગણીઓને અનુરૂપ, આપણા વિચારોને અનુરૂપ જીવન-સાથી શોધીએ છીએ.

આપણે એવા સાથીને શોધીએ છીએ જેને જોતાં જ ઓળખી જઇએ કે "હા", આ જ મારો જીવન-સાથી છે. એ વહેલા-મોડા, લવ-અરેંજ મેરેજ હોઇ શકે છે, અને ખરું પૂછો તો તમારો અંતરાત્મા જ તમને એ વિશે કહી શકે, નહિં કે કોઇ જ્યોતિષ. અને જન્માક્ષર કરતાં વધારે મહત્વનું છે, વિચારોમાં સામ્યતા, એકબીજાને અનુકૂળ થવું, લવ અને લાગણીઓ ની સાથે વિચારોની સામ્યતા અને સમજદારી વધુ અગત્યની છે, જન્માક્ષર કરતાં પણ વધારે. જેથી મારા મતે બે માણસ નો અંતર-આત્માનો અવાજ વધુ મહત્વનો છે.

પરંતુ જીંદગી આખી નો સવાલ છે તો ચેતતા નર સદા સુખી, એ ન્યાયે જન્માક્ષર મળે તો સારું જ છે, પણ એમાં અંધશ્રદ્ધા રાખવી એ હિતાવહ નથી જ. તમારા પોતાનો દિલ નો અવાજ અવગણીને જન્માક્ષરમાં અંધશ્રદ્ધા તમને જીવનભર મુંઝવી શકે છે કે ખરેખર સાચું શું હતું? મેં મારા મનનું કીધેલું કર્યું હોત તો સારું હતું. બાકી કાલની તો કોને ખબર છે? પરંતુ જન્માક્ષર ક્યારેય પણ આપણા અંતર ના અવાજથી વધારે તો ના જ હોઇ શકે. કોઇ ગ્રહ જો મન ફાવે એમ નડી જાય તો આપણાં લગ્ન-જીવન ની કિંમત શું? But still I like to "keep my fingers crossed here".

હવે કેટલુંક આપણી ચિંતાઓ વિશે આપણા જીવનસાથી વિશે.

શું દુનિયા બનાવનાર આર્કિટેક્ટ્ને આપણે કહેવું પડશે કે દુનિયા કેમ બનાવ? જેણે આપણને આટલા કાળજીથી આટલા સરળ , બધાથી અલગ બનાવ્યા છે તો પછી આપણો જીવનસાથી પણ એણે બનાવેલો જ છે. તમે એને શોધો છો ને એ તમને શોધે છે. બાકી જોડી તો પહેલેથી જ બનેલી છે એ વાત નક્કી છે એટલે ચિંતાનું કોઇ જ કારણ નથી જ. દુનિયા બનાવનાર આર્કિટેક્ટે તમારો જોડીદાર બનાવેલો જ છે જે તમારી સાથે શોભે અને તમને ખુબ પ્રેમ આપે. આખરે એ એની ફરજ છે અને તમને એના આશિષ મળેલા છે.

શું કહો છો? એ તમને શોધે છે અને તમે એને શોધો છો? કોને ખબર એ તમારી, તમારા કરતા પણ વધુ આતુરતાથી રાહ જોઇ રહ્યો, રહી છે? Wow....all the best :)

મારી અંગત માન્યતા જ્યોતિષ શાસ્ત્ર વિષે.

હું માનું છું કે આ વિદ્યા ઘણી ખરી સાચી ગણિતવિદ્યા છે. પરંતું એના સાચા જાણકાર ખુબ ઓછા છે. હું આમ માનું છુ, કારણ કે, ૨ વખત જ્યોતિષની વાત સદંતર ખોટી પડી છે (ભગવાન નો ખુબ ખુબ આભાર કે મને મારા પોતાનામાં, મારા પ્રયત્નોમાં અને મારી અંતરની પ્રાર્થનાઓમાં વધારે વિશ્વાસ છે) અને ૨ વખત સાચી પડી છે.

એનો મતલબ કાલે શું થવાનું છે તે બધું સચોટ રીતે કળી શકાય તેમ નથી.

અને હા, મને એક વાત તો ચોક્કસથી ખબર છે કે, મેં ક્યારેય પણ કોઈ ગ્રહ સાથે કોઇ દુશ્મનાવટ કરી નથી, ક્યારેય મેં કોઈ ગ્રહ વિષે નકારાત્મક વિચારો સેવ્યા નથી જ, મને શનિ, કે ગુરુ અવકાશનાં કોઇ પણ ગ્રહ માટે કોઇ પક્ષપાત નથી, પછી મને કોઇ શું કામ નડે? અને મને/મારી જીંદગી ને કોઇ ગ્રહ નડી જાય તો મારું જીવન અર્થહીન છે, આવા જીવનની કિંમત કોડીની પણ નથી.

મને મારા સાચા પુરુષાર્થ પર, મારી પોતાની જાત પર, મારી અંતરની પ્રાર્થના પર સંપુર્ણ વિશ્વાસ છે.

<<<<>>>>

આપ શું વિચારો છો?

ભજમનનાં ભોળકણાં - 2 હવાઇ ઓટલો

2010-03-01T00:15:00.005+05:30

(કહેવાય છે કે ધૂળેટીના દિવસે સબ જાયજ છે! તો આજે થોડાક ઢેખાળા થઇ જાય. બૂરા મત માનના હોલી હૈ! )

ભજમનનાં ભોળકણાં – 2

હવાઇ ઓટલો

હો હો રે! અમે હવામાં હંકાર્યા ઓટલા જી રે!
હો હો રે! પંડનાં તો ખાલી પોટલાં જી રે
હો હો રે! માંહ્ય સડેલા છાલ ને ગોટલા જી રે!
હો હો રે! અમે હવામાં હંકાર્યા ઓટલા જી રે!

હો હો રે! અમે વ્યોમ વનમાં નિકળ્યા જી રે!
હો હો રે! અમે ઝાડ પરથી પાંદડાં તોડ્યાં જી રે!
હો હો રે! ઇ પાનથી શણગાર્યા ઓટલા જી રે,
હો હો રે! અમે હવામાં હંકાર્યા ઓટલા જી રે!

ઇ રે ઓટલામાં અમે
નામ ન મુક્યું,
કડી ન મુકી,
ગોફણ પણ,
ના ગણકારી.

હો હો રે! ઓટલે, ઉધારના ઉંબરા મ્હોર્યા જી રે!
હો હો રે! છતાં મ્હોરું તો જાણે વજીરનું જી રે!
હો હો રે! વરખ પણ પાછો કથીરિયો જી રે!
હો હો રે! ઇ કથીરના શેક્યા રોટલા જી રે!
હો હો રે! અમે હવામાં હંકાર્યા ઓટલા જી રે!

નોંધ: ઉપરની રચનાઓ આપને પસંદ ન આવે તો પણ આપનો પ્રતિભાવ આપશો તો મને ગમશે.
ભોળકણાં = ભોળાભાવે રચેલાં જોડકણાં
ઓટલા = બ્લોગ